Meghaduta 1.1
Sañjīvinī 1.1
- Language
- Sanskrit
1.1
kaściditi || svādhikārātsvaniyogātpramatto'navahitaḥ || "pramādo'navadhānatā" ityamaraḥ | "jugupsāvirāmapramādārthānāmupasaṃkhyānam" ityapādānatvam | tasmātpañcamī || ataevāparāddhāddhetoḥ | kāntāviraheṇa guruṇā durbhareṇa | dustareṇetyarthaḥ || "gurustu gīṣpatau śreṣṭhe gurau pitari
durbhare" iti śabdārṇave || varṣabhogyeṇa saṃvatsarabhogyeṇa || "kālādhvanoratyantasaṃyoge" iti dvitīyā | "atyantasaṃyoge ca" iti samāsaḥ | "kumati ca" iti ṇatvam | bhartuḥ svāminaḥ śāpena | astaṃgamito mahimā sāmarthyaṃ yasya so'staṃgamitamahimā || astamiti makārāntamavyayam || tasya "dvitīyā-" iti yogavibhāgātsamāsaḥ || kaścidanirdiṣṭanāmā yakṣo devayoniviśeṣaḥ || "vidyādharāpsaroyakṣarakṣogandharvakiṃnarāḥ | piśāco guhyakaḥ siddho bhūto'mī devayonayaḥ" ityamaraḥ || janakatanayāyāḥ sītāyāḥ snānairavagāhanaiḥ puṇyāni pavitrāṇyudakāni yeṣu teṣu | pāvaneṣvityarthaḥ || chāyāpradhānāstaravaśchāyātaravaḥ || śākapārthivāditvātsamāsaḥ || snigdhāḥ sāndrāracchāyātaravo nameruvṛkṣā yeṣu teṣu | vasatiyogyeṣvityarthaḥ || "snigdhaṃ tu masṛṇe sāndre" iti | "chāyāvṛkṣo nameruḥ syāt" iti ca śabdārṇave || rāmagireścitrakūṭasyāśrameṣu vasatim || "vahivasyartibhyaśca" ityauṇādiko'tipratyayaḥ || cakre kṛtavān || atra raso vipralambhākhyaḥ śṛṅgāraḥ | tatrāpyunmādāvasthā | ataevaikatrānavasthānaṃ sūcitamāśrameṣviti bahuvacanena || sītāṃ prati rāmasya hanumatsaṃdeśaṃ manasi nidhāya meghasaṃdeśaṃ kaviḥ kṛtavānityāhuḥ || atra kāvye sarvatra mandākrāntāvṛttam | taduktam- "mandākrāntā jaladhiṣaḍagaimbhauṃ natau tādgurū cet" iti ||
Linked texts (1)
- Meghadūta — Kālidāsa, Sanskrit