Meghaduta 1.5
Sañjīvinī 1.5
- Language
- Sanskrit
1.5
dhūmeti || dhūmaśca jyotiśca salilaṃ ca marudvāyuśca teṣāṃ saṃnipātaḥ saṃghāto meghaḥ kva | acetanatvātsaṃdeśānarha ityarthaḥ | paṭukaraṇaiḥ samarthendriyaiḥ || “karaṇaṃ sādhakatamaṃ kṣetragātrendrāṣṭveṣvapi” ityamaraḥ || prāṇibhiścetanaiḥ || “prāṇī tu cetano janmī” ityamaraḥ || prāpaṇīyāḥ prāpayitavyāḥ | saṃdiśyanta iti saṃdeśāsta evārthāḥ kva | ityevamautsukyādiṣṭārthodyuktatvāt || “iṣṭārthodyukta utsukaḥ” ityamaraḥ ||
aparigaṇayannavicārayanguhyako yakṣastaṃ meghaṃ yāce yācetivān || “yācñ yācñāyām” || tathāhi | kāmārtā madanāturāścetanāścācetanāśca teṣu viṣaye prakṛtikṛpaṇāḥ svabhāvadīnāḥ | kāmāndhānāṃ yuktāyuktavivekaśūnyatvādacetanayācñā na virudhyata ityarthaḥ || atra meghasaṃdeśayorvirūpayorghaṭanādviṣamālaṃkāraḥ | taduktam—“viruddhakāryasyotpattiryatrānarthasya vā bhavet | virūpaghaṭanā cāsau viṣamālaṃkṛtistridhā ||” iti | sā cārthāntaranyāsānuprāṇitā tatsamarthakatvenaiva caturthapāde tasyopanyāsāt || saṃprati yācñāprakāramāha—
Linked texts (1)
- Meghadūta — Kālidāsa, Sanskrit