Pramāṇa · Search · About · API

Meghaduta 1.5

Sañjīvinī 1.5

Language
Sanskrit

1.5

dhūmeti || dhūmaśca jyotiśca salilaṃ ca marudvāyuśca teṣāṃ saṃnipātaḥ saṃghāto meghaḥ kva | acetanatvātsaṃdeśānarha ityarthaḥ | paṭukaraṇaiḥ samarthendriyaiḥ || “karaṇaṃ sādhakatamaṃ kṣetragātrendrāṣṭveṣvapi” ityamaraḥ || prāṇibhiścetanaiḥ || “prāṇī tu cetano janmī” ityamaraḥ || prāpaṇīyāḥ prāpayitavyāḥ | saṃdiśyanta iti saṃdeśāsta evārthāḥ kva | ityevamautsukyādiṣṭārthodyuktatvāt || “iṣṭārthodyukta utsukaḥ” ityamaraḥ ||
aparigaṇayannavicārayanguhyako yakṣastaṃ meghaṃ yāce yācetivān || “yācñ yācñāyām” || tathāhi | kāmārtā madanāturāścetanāścācetanāśca teṣu viṣaye prakṛtikṛpaṇāḥ svabhāvadīnāḥ | kāmāndhānāṃ yuktāyuktavivekaśūnyatvādacetanayācñā na virudhyata ityarthaḥ || atra meghasaṃdeśayorvirūpayorghaṭanādviṣamālaṃkāraḥ | taduktam—“viruddhakāryasyotpattiryatrānarthasya vā bhavet | virūpaghaṭanā cāsau viṣamālaṃkṛtistridhā ||” iti | sā cārthāntaranyāsānuprāṇitā tatsamarthakatvenaiva caturthapāde tasyopanyāsāt || saṃprati yācñāprakāramāha—

Linked texts (1)