Pramāṇa · Search · About · API

Meghaduta 1.9

Sañjīvinī 1.9

Language
Sanskrit

1.9

mandaṃ mandamiti || anukūlaḥ pavano vāyustvāṃ mandaṃ mandam | atimandamityarthaḥ || atra kathaṃcidvīpsāyāmeva dviruktirnirvāhyā || "prakāre guṇavacanasya" ityetadāśrayaṇe tu karmadhārayavadbhāve subluki mandamandamiti syāt | tadevāha vāmanaḥ—"mandamandamityatra prakārārthe dvirbhāvaḥ" iti || yathā sadṛśam | bhāviphalānurūpamityarthaḥ || "yathā sādṛśyayogyatvavīpsāsvarthānatikrame" iti yādavaḥ || nudati prerayati | ayaṃ sagandhaḥ sagarvaḥ | saṃbandhīti kecit || "gandho gandhaka āmode leśe saṃbandhagarvayoḥ" ityubhayatrāpi viśvaḥ || te tava vāmo vāmabhāgasthaḥ | "vāmastu vakre ramye syātsavye vāmagate'pi ca" iti śabdārṇave || cātakaḥ pakṣiviśeṣaśca madhuraṃ śrāvyaṃ nadati vyāharati || idaṃ nimittadvayaṃ vartate | vartiṣyate cāparaṃ nimittamityāha—garbheti || garbhaḥ kukṣistho jantuḥ "garbho'pakārake harmyau sukhe panasakaṇṭake | kukṣau kukṣi-
sthajanto ca” iti yādavaḥ || tasyādhānamutpādanaṃ tadeva kṣaṇa utsavaḥ | sukhahetutvāditi bhāvaḥ || “nirvyāpārasthitau kālaviśeṣotsavayoḥ kṣaṇaḥ” ityamaraḥ || tasminparicayādabhyāsāddhetoḥ khe vyomni | ābaddhamālāḥ | garbhādhānasukhārthaṃ tvatsamīpe baddhapaṅktaya ityarthaḥ || uktaṃ ca kaṇaudaye “garbhaṃ balākā dadhate'bhrayogānnāke nibaddhāvalayaḥ samantāt” iti || balākā balākāṅganā nayanasubhagaṃ dṛṣṭipriyaṃ bhavantaṃ nūnaṃ satyaṃ seviṣyante || anukūlamārutacātakaśabditabalākādarśanānāṃ śubhasūcakatvaṃ śakunaśāstre dṛṣṭaṃ tadvistarabhayānnālekhi ||
na ca tasyā nāśāṅgataskhalanādvā nirarthakastvatprayāsa ityāha—

Linked texts (1)