Meghaduta 2.23
Sañjīvinī 2.23
- Language
- Sanskrit
2.23
utsaṅgeti || he saumya sādho, malinavasane | “proṣite malinā kṛśā” iti śāstrādityarthaḥ || utsaṅgaṃ ūrau vīṇāṃ nikṣipya | mama gotraṃ nāmāṅkaścihnaṃ yasmiṃstanmadgotrāṅkaṃ mannāmāṅkaṃ yathā tathā || “gotraṃ nāmni kule'pi ca” ityamaraḥ || viracitāni padāni yasya tattathoktaṃ geyaṃ gānārhaṃ prabandhādi || “gītam” iti pāṭhe sa evārthaḥ || udgātumuccairgātuṃ kāmo yasyāḥ sā || “tuṃ kāmamanasorapi” iti makāralopaḥ || devayonitvādgāndhāragrāmeṇa gātukāmetyarthaḥ | taduktam-“ṣaḍjamadhyamanāmānau grāmau gāyanti mānavāḥ | na tu gāndhāranāmānaṃ sa labhyo devayonibhiḥ ||” iti || tathā nayanasalilaiḥ priyatamasmṛtijanitairaśrubhirārdrāṃ tantrīṃ kathaṃcitkṛcchreṇa sārayitvā | ārdratvāpaharaṇārya kareṇa pramṛjyānyathā kvaṇanāsambhavāditi bhāvaḥ | bhūyo bhūyaḥ punaḥ punaḥ svayamātmanā kṛtāmapi | vismaraṇānarhāmapītyarthaḥ | mūrcchanāṃ svarārohāvarohakramam | “svarāṇāṃ sthāpanāḥ sāntā mūrcchanāḥ sapta sapta hi” iti saṃgītaratnākare || vismarantī vā | “āloke te nipatati” iti pūrveṇānvayaḥ || vismaraṇaṃ cātra dayitaguṇasmṛtijanitamūrcchāvaśādeva || tathā ca rasaratnākare-“viyogāyogayoriṣṭaguṇānāṃ kīrtanātsmṛteḥ | sākṣātkāro'thavā mūrcchā daśadhā jāyate tathā ||” iti || matsādṛśyami tyādinā manaḥsaṅgānuvṛttiḥ sūcitā ||
Linked texts (1)
- Meghadūta — Kālidāsa, Sanskrit