Meghaduta 2.30
Sañjīvinī 2.30
- Language
- Sanskrit
2.30
seti || abalā durbalā saṃnyastābharaṇaṃ kṛśatvātparityaktābharaṇamasakṛdanekaśo duḥkhaduḥkhena duḥkhaprakāreṇa || "prakāre guṇavacanasya" iti dvirbhāvaḥ || śayyotsaṅge nihitaṃ peśalaṃ mṛdulaṃ gātraṃ śarīraṃ dhārayantī vahantī || anenātyantāśaktyā mūrcchāvasthā sūcyate || sā tva-
tsakhī tvāmapi navajalamayaṃ navāmburūpamaśruṃ bāṣpamavaśyaṃ sarvathā mocayiṣyati || “dvikarmasu pacādīnāmupasaṃkhyānam” iti muceḥ pacāditvādvikarmakatvam || tathāhi | prāyaḥ prāyeṇārdrāntarātmā mṛduhṛdayaḥ | meghastu dravāntaḥśarīraḥ | sarvaḥ karuṇā karuṇāmayī vṛttirantaḥkaraṇavṛttiryasya sa karuṇāvṛttirbhavati | hi yasmāt | asminnavasare sarvathā tvayā śīghraṃ gantavyamanantaradaśāparihārāyeti saṃdarbhābhiprāyaḥ || nanu kimidamādimāṃ cakṣuḥprītimupekṣyāvasthāntarāṇyeva tatrabhavānkavirādṛtavān | ucyate-“saṃbhogo vipralambhaśca dvidhā śṛṅgāra ucyate | saṃyuktayostu saṃbhogo vipralambho viyuktayoḥ || pūrvānurāgamānāvyapravāsakaruṇātmanā | vipralambhaścaturdhātra pravāsastatra ca tridhā || kāryataḥ saṃbhramācchāpādasminkāvye tu śāpajaḥ | prāgasaṃgatayoryūnoḥ sati pūrvānurañjane || cakṣuḥprītyādayo'vasthā daśa syustatkramo yathā | dṛṅmanaḥsaṅgasaṃkalpā jāgaraḥ kṛśatā ratiḥ || hrītyāgonmādamūrcchāntā ityanaṅgadaśā daśa | pūrvasaṃgatayoreva pravāsa iti kāraṇāt || na tatrāpūrvavaccakṣuḥprītirutpattumarhati | sattasaṅgasya tu siddhasyāpyavicchedo'tra varṇyate || anyathā pūrvavadvācyā iti tāvadvyavasthiteḥ | vaiyarthyādādimāṃ hitvā vairasyādantrimāṃ tathā || hṛtsaṅgādirihācaṣṭa kaviraṣṭāviti sthitiḥ | matsāddaśyaṃ likhantīti padye'sminpratipāditā || cakṣuḥprītiriti proktaṃ niruttarakṛtānanam | cakṣuḥprītirbhaveccitreṣvadṛṣṭacaradarśanāt | yathā mālavikārūpamagnimitrasya paśyataḥ | proṣitānāṃ ca bhartṝṇāṃ kva dṛṣṭā'dṛṣṭapūrvatā || atha tatrāpi saṃdehe svakalatrāṇi pṛcchatu | kiṃ bhartṛpratyabhijñā syātkiṃ vaideśikabhāvanā || pravāsādāgate khasminnityalaṃ kalahairvṛthā ||” iti || nanvīdṛśīṃ daśāmavāpneti kathaṃ tvayā niścitamata āha-
Linked texts (1)
- Meghadūta — Kālidāsa, Sanskrit