Meghaduta p112
Vidyullatā p112
- Language
- Sanskrit
p112
athāsya 'prāpya varṣāgrabindūn' ityādinā varṣaṇasya prastāvāt salilariktasya tadāsvādabhūmiṃ vaidagdhyātprakāśayati— gambhīrāyā iti | gambhīreti nadyāḥ saṃjñā | prasanne paṅkādirahite, viṣayāntaravikṣepavikṣobhavirahasusthite ca | cchāyā prativimbarūpeṇa śarīram; upari gacchatastava svacchatvātsalile ātmāpi vimbarūpaṃ ca | tasminnavalambanena praveśaṃ prāpsyati, kāntiḥ, tadāśrayaṃ śarīraṃ cetasīvetyarthaḥ; nayanaprītipūrvameva cittāsaṅgasyopapatteḥ | 'chāyātvanātape kāntau pratibimbārkajāyayoḥ' iti vaijayantī | athavā chāyātmā pratibimbaśarīram | 'ātmā jīve dhṛtau dehe' iti vaijayantī | apirbhinnakramo gambhīrāyā apīti nirvindhyādibhiḥ samuccayārthaḥ | prakṛtisubhagaḥ svabhāvenaiva kṛtrimaveṣamantareṇa sundaraḥ, snigdhamugdhaśyāmalalāvaṇya-digdhaviyadantarālatvāditi bhāvaḥ | tasmāt yasmāt bhavantaṃ hṛdayenodvahantī prakṛṣṭapremapravaṇā vartate, tasmātkāraṇāt | kumudaviśadāni vikasitakumudadhavalāni | anena harṣavikasitanayanasthitabhāgaprabhāparivītakanīnikānīlimatvaṃ dyotyate ; harṣacarite— 'asrapayadiva dhava-litadaśadiśā daśā' iti | tvaṃ nārhasi, tadyogyo'nya eva nīrasajana ityarthaḥ | dhairyāt tadviṣayārdratāvirahādityarthaḥ | moghīkartuṃ niṣphalāni kartum ; praṇayapiśunānāṃ pramadāvilokanānāṃ priyaprāvaṇyaphalatvāt tadanabhinandanena tvayi vrajati sati nitarāṃ tava nīrasatvaṃ bhaviṣyatīti bhāvaḥ | caṭulaśapharodvartanaprekṣitāni cañcalāni śapharākhyamatsyaviśeṣaparisphuraṇarūpāṇi vilokanāni | caṭulatvaṃ hrīyantraṇayā sthiratvābhāvaḥ, matsyasphuraṇasvabhāvaśca | śapharagrahaṇaṃ teṣāṃ nayanasāmyaprasiddheḥ | prekṣitānīti, prakṛṣṭarasavarṣitvaṃ propasargeṇa, vividhabhāva-vikasitavilāsabhaṅgitaraṅgitatvādbahuvidhaṃ ca bahuvacanena dyotyate | atra samāsoktiralaṃkāraḥ |
Linked texts (1)
- Meghadūta — Kālidāsa, Sanskrit