Pramāṇa · Search · About · API

Meghaduta p135

Vidyullatā p135

Language
Sanskrit

p135

atha pātrīkurvannityatra mukhavarṇanasyāpi dhvanitatvāt, athavā bhajethā iti sevāyā vidhānāt taddeśavarṇanasyāpi sevāprakāratayā jalamokṣe siddhe asya salilapānāya sthalamupadiśati— hitveti | hitvā tyaktvā | hālāṃ madirām | abhimatarasāṃ ātmano'tyantavalabhāsvādām, itihāsapurāṇeṣu kāmapālasya vāruṇīrasāsvādavyasanaprasiddheḥ; tathā śrīviṣṇupurāṇe— ‘abhīṣṭā sarvadā yasya madire tvaṃ mahaujasaḥ| anantasyopabhogāya tasyāgaccha mude śubhe ||’ iti| revatīlocanāṅkāṃ kakudmisutayā devyā revatyā sahaiva pīyamānatvena maṇicaṣakavartinyā madirāyāḥ pratibimbitatannayanakuvalayalāñchitatvamiti bhāvaḥ; yathā raghuvaṃśe— ‘na ca śaśipratimābharaṇaṃ madhu’ iti sāndracandrikādhavaleṣu pradoṣeṣu candraśālikāvartinā sevyamānasya maṇibhājanabhājo madhunaḥ pratimācandragarbhatvakathanam| rasātiśayajanakatvakhyāpanāya ca revatīvadanāṅkatvoktiḥ| viśiṣṭāyāśca hālāyā ‘hānā’bhidhānādevīparibhoganivṛttirapi sūcyate, tīrthasevāyāṃ saṃyateravarayaṃbhāvāt, bandhujanavināśaśaṅkayā duḥsthatvācca manasa iti| bandhuprītyā pāṇḍavakauravapakṣayorubhayorapi yaunasaṃbandhitayā sāmno'pi saṃdhitsayā prayuktasya moghatvādekataraparigrahe'nyataravaimanasyamāśaṅkaya, tadtadbhāvena yat bhāvi tat bhavatviti dvayamapi parityajya, suhṛjjananidhananibandhanātsaṃgrāmādeva nivṛtto dustyajamapi viṣayagrāmaṃ nirvedānnirasyetyarthaḥ| athavā bandhuḥ antevāsī duryodhanastadvrateta pakṣapātena, yudhiṣṭhirapakṣe vāsudevasyāvasthānāt tatpakṣe vijayasyaikāntyāt suyodhananidhanaṃ niścitya tadanubhavamasahamānaḥ samaradarśanamapyanabhinandannirvedādviṣayanivṛtta ityarthaḥ| lāṅgalīti| bhagavān rāmastribhuvanampi lāṅgalāgreṇa līlayā parivartayituṃ śaknotīti bandhuprītipāravaśyamevātra hetuḥ, na tvaśaktyā viratiriti cotyate| lāṅgalaṃ sīram| abhigamaṃ prāptim, pānamityaucityātsidhyati| saumya śāntacittetyāmantraṇena sāttvikatayā tava tāddaśo'pyeva bahumatiriti prakāśyate | sārasvatīnā sarasvatyākhyamahānadīsaṃbandhinīnām | antaḥśuddhaḥ rajastamomalaviyuktāntarātmā, dhavala ityapi sphurati | bhavitā asi bhaviṣyasi | bhaviteti tṛjantamidaṃ rūpaṃ bhaviṣyatkāle | varṇamātreṇa bāhyarūpeṇaiva śyāmaḥ salilagarbhasyaiva nailyodayāt, malina iti ca sphurati | 'mātraṃ kātsrye'vadhāraṇe' iti vaijayantī | atrodāttaṃ virodhaścālaṃkāraḥ ||

Linked texts (1)