Meghaduta p16
Vidyullatā p16
- Language
- Sanskrit
p16
mukhasya tadreṇusamānagandhinaḥ ' iti ca śāstre kāvye caivaṃ prayogadarśanāt , ' sarvenāmnānusaṃdhirvṛtticchannasya' iti lakṣaṇācca | katicciditi | arthādaṣṭau, ' māsānanyān gamaya caturaḥ ' iti vakṣyamāṇatvāt ; mukhato'nuktiranupayogāt | avalāviprayuktaḥ kāmīti | kāmo rāgaḥ tadvān rāgī san rāgaviṣayaviyukto yaḥ, tasya duḥkhāsikā kathaṃ kathyatāmiti bhāvaḥ | avalāśabdena svāvasthāto'pyasya śirīṣamṛdvayāstasyāḥ pralayārkakarkaśe virahaduḥkhe kimāpatiṣyatīti cintayā saṃtāpaḥ saṃtāyata iti karuṇaraso vyajyate | māsānnītvā na tu māseṣu gateṣu, nirvinodatayā dīrghībhūtānivānapagacchato māsān vicitrairupāyaiḥ kathaṃ kathamapi gamayitavetyarthaḥ | kanakavalayabhraṃśāriktaprakoṣṭhaḥ veṣaviracanāvidveṣeṇa bhūṣaṇāntareṣvapākṛteṣu kanakavalayaṃ maṅgalārthaṃ vāmaprakoṣṭhaniviṣṭamavaśiṣṭam , tasyāpi kārśyātirekajanitena vigalanena śūnyabhūtaṃ kaivalyamātrabhūṣaṇaṃ prakoṣṭhaṃ yasya saḥ | kanakavalayasyaikasya dhāraṇaṃ virahacihnamiti kecit | tathā śākuntale— ' pratyākhyātaviśeṣamaṇḍanavidhirvāmaprakoṣṭhārpitaṃ vibhratkāñcanamekameva valayaṃ śvāsāparaktādharaḥ ' iti, ' anatilulitajyāghātāṅkaṃ muhurmaṇibandhanātkanakavalayaṃ srastaṃ srastaṃ mayā pratisāryate ' iti ca | āṣāḍhasya grīṣmartudvitīyamāsasya śuceḥ | prathamādivasa iti, varṣāsamayasaṃnikarṣajanitaharṣotkarṣasya stanayitnoḥ saṃnāhātiśayaṃ sūcayati | āśliṣṭasānum āliṅgitataṭam | ' sānuḥ prasthaṃ taṭaṃ bhṛguḥ ' ityamaraḥ | atra suhṛdāliṅganasamādhiḥ | salilabharakhedena giritaṭe niṣadya viśrāmyantamityarthaḥ | vaprakrīḍāpariṇatagajaprekṣaṇīyaṃ giritaṭavihāre dantābhyāṃ
Linked texts (1)
- Meghadūta — Kālidāsa, Sanskrit