Pramāṇa · Search · About · API

Meghaduta p164

Vidyullatā p164

Language
Sanskrit

p164

athānanyasāmānyaguṇaviśiṣṭamaticiradṛṣṭaṃ tamadrirājaṃ yāvadicchamupabhuṅkṣvetyāha—hemeti | hemāmbhojaprasavi kanakava malasaṃtānaviśiṣṭam | anena tajjananocitasāratvāllokottaratvaṃ salilasya prakāśyate | mānasasyeti, avijñātakāluṣyatvaṃ sūcyate | ādadānaḥ na punarāttān | anena bahuśaḥ samādānasya madhye madhye salilamokṣaṇahetukatvāt, kanakāravindagandhabandhunā mānasarovāriṇā bhagavatprītaye kailāsakaṭṭakāvasecanamasakṛtkartavyamiti prakāśyate | kurvanniti | yadā yadā jaladānāyāvatīryate, tadā tadā saṃpādayannityarthaḥ | kāmāt icchāvaśāt | kṣaṇamukhapaṭaprītiṃ pratigajādarśanāya mukhe nidheyaṃ dṛṣṭitirodhāyakaṃ vastraṃ mukhapaṭaḥ, tarjanyāṃ prītiṃ tatkṛtyānuṣṭhānāt | kṣaṇamiti, tvirāvasthāne madanimnasya tasya samākarṣaṇādikadarthanaprasaṅgātpramādaḥ parihartavya iti dyotyate | airāvatasya kanakakokanadaṣaṇḍaviharaṇarasena sarasi majjataḥ surendrakuñjarasya | airāvatopādānaṃ tasyābhramātaṅgatvāt bāndhavātiśayena tatprītikaraṇasyāvaśyakatvadyotanārtham | dhūnvan kampayan | kalpadrumakisalayāni taṭagatasuratarupallavabhūtāni | aṃśukāni aruṇasukumārāṇi dukūlāni | svaṃvātaiḥ 'abhrasthāḥ praptantyāpo vāyunā samudīritāḥ' iti vacanāt vṛṣṭiprerakairnijamārutaiḥ | bahuvacanena bahusukhatvānmarutāṃ bahūnāṃ kalpadrumāṇāmaṃśukānāṃ yugapadnanaṃ pratipādyate; tataśca sarvataḥ parvatakaṭake maṅgalavaijayantīsaṃtānasaubhāgyaṃ bhaviṣyatīti dhvanyate; yathā kumārasaṃbhave— 'yatra kalpadrumaireva vilolaviṭapāṃśukaiḥ | gṛhayantrapatākāśrīrapaurādaranirmitā ||' iti | uktaṃ ceṣṭāntarasupalakṣaṇaṃ ceṣṭāntarāṇām, kāmādityuktatvāt; ata āha— nānāceṣṭaiḥ vividhavyāpāraiḥ | anenābuddhipūrvakatadātvonmīlatsvābhāvikasukumāraceṣṭaivividhyojjvalatvamuktam | jaladeti, meghajānucitaṃ ca sarvamāceṣṭitavyam—vidyutsphuraṇaiḥ prakāśanam, stanitairdarīvivarapūraṇamityādi ca dyotyate | lalitaiḥ puruṣaguṇaviśeṣaiḥ | yathāha divākaraḥ— 'abuddhipūrvajaṃ yattu sukumāraṃ svabhāvajam | śṛṅgārākāraceṣṭatvaṃ lalitaṃ tadudāhṛtam ||' iti | lalitairiti bahuvacanena pratikṣaṇaṃ ramaṇīyatvānnavanavatvaṃ dhvanyate | nirviśeriti, nirviśeḥ upabhuṅkṣva | 'nirveśa upabhogaḥ syāt' ityamaraḥ | upabhogena saphalamātmānaṃ kuru viśiṣṭaviṣayopabhogaphalatvādyakṛṣṭasya śarīragrahaṇasyeti bhāvaḥ | taṃ ramaṇīyatayā prasiddham | nagendraṃ parvatānāṃ madhye paramaiśvaryaśālinamiti ramaṇīyatāyā hetuḥ | atrodāttamalaṃkāraḥ |

Linked texts (1)