Pramāṇa · Search · About · API

Meghaduta p166

Vidyullatā p166

Language
Sanskrit

p166

athānupāṅgikaṃ rasamanubhūya 'gantavyā te vasatiralakā nāma' ityuktatvāt paramoddeśyabhūtāmalakāmupagaccheti bhaṅgayā pratipādayatitacceti | tasya prakṛtasya kailāsasya | utsaṅge adhityakāmadhye | praṇayina iva priyatamasyeva | kāminīmiti yojyam, ‘kāminītva’ ityuttaravākye upādānāt | anena parasparasukhāvahatvaṃ darśanīyatvaṃ ca śliṣṭayoralakākailāsayorgyajyate | srastagaṅgādukūlāṃ vigalitaṃ parisare pravahantī svacchasalilā gaṅgeva dukūlaṃ yasyāḥ, tatparikhāparikṣepāt | priyāṅgasaṅge rasavaśatayā svayamevocchvasitanīvībandhatvāt daragalitaṃ gaṅgāsadṛśaṃ dukūlaṃ yasyāḥ, tāṃ ca | tvamiti | yaḥ sarvatrāpratihatagatiḥ, sadā viparītasikaśca, sa tvamityarthaḥ | dṛṣṭvā punariti punaḥ śabdo vyāvṛttau | sakṛddṛṣṭāyā api parokṣe dṛṣṭā na veti saṃśayo bhavati dṛṣṭāyāṃ viśeṣaḥ | na na jñāsyase aho pūrvamasmābhirdṛṣṭacarīyamiti pratyabhijñāsyasa evetyarthaḥ; ‘dvau nañau prakṛtamarthe dṛḍhaṃ sūtrayataḥ’ iti nyāyāt, ‘nāsau na kāmyo na ca veda samyagdraṣṭuṃ na sā bhinnarucirhi lokaḥ’ itivat kāmacārī kāmataḥ svecchayā saṃcaraṇaśīla ityarthaḥ; atastvamalakāmapi sarvabhogasaṃpannidānabhūtāṃ pūrvamupagata eveti bhāvaḥ | na ca brahmalokādivat bhavādṛśāmasāvagocara ityāha— yā purī | vaḥ kāle yuṣmākaṃ meghānāmanudinaṃ varṣaṇāya vibhajyādhikṛte samaye, ‘haste līlākamalam’ ityādinā yugapadtūnāṃ saṃnidhānasya vakṣyamāṇatvāt | athavā varṣāsu | ‘haste līlākamalam’ ityatrāpi puṣpasaṃpatsaṃpādanamevocyate; yathā kumārasaṃbhave— ‘paryāyasevāmujjhya puṣpasaṃbhāratatparāḥ’ iti, māghe ca— prasūnakalpaṃ dadhataḥ sadartavaḥ’ iti, puṣpasaṃbharaṇamātramuktam | ata eva ‘pratyāsanne nabhasi’

Linked texts (1)