Meghaduta p170
Vidyullatā p170
- Language
- Sanskrit
p170
snigdhaparjanyaghoṣam aparuṣavṛṣṭyudyogastanitayuktam; 'annādbhavanti bhūtāni parjanyādannasaṃbhavaḥ| yajñādbhavati parjanyo yajñaḥ karmasamudbhavaḥ||' iti bhagavadvacane parjanyaśabdasya vṛṣṭivācakatvāvagateḥ| vaijayantyāṃ tu 'parjanyo garjadabhre'pi svāne śakre'rthayantrake' iti śravaṇāttadānīṃ snigdhagarjanaghoṣamiti vyākhyeyam| antaḥstoyam udaravartijalam| maṇimayabhuvaḥ sphaṭikādiratnabaddhabhūtalāḥ| tuṅgam unnatam| abhraṃlihāgrāḥ gaganaśṛṅgasparśiśikharāḥ| 'vahāgre lihaḥ' iti khaś| prāsādāḥ yakṣendrāṇāṃ devayoniviśeṣāṇāṃ bhavanaviśeṣāḥ| 'harmyādirdhanināṃ vāsaḥ prāsādo devabhūbhujām' ityamaraḥ| tulayitum upamānīkartum| tulāśabdaḥ sadṛśavācako'pyasti; tasmāt 'tatkaroti—' iti ṇic| 'tula unmāne' ityaṃ dhātuścaurādikaḥ| tasminvā alaṃ paryāptāḥ| yatra yasyāmalakānagaryām| taistaiḥ utkairanutkaiḥ prālambamuktādāmatvādibhirdhārāpātādiviśiṣṭamiti bahubhiḥ purāntaravyāvartakairdharmaiḥ| atra dvitīyāntānāṃ meghaviśeṣaṇatvenaikataḥ, prathamāntānāṃ prāsādaviśeṣaṇatvenānyataścānvaye'rthasāmarthyādbidyudādibhirbanitādīnāmupameyatvasiddhiḥ| 'saṃgītāya prahatamuravāḥ snigdhaparjanyaghoṣam' ityatra prakramabhaṅgaśaṅkā na kartavyā; snigdhadhvānaṃ prahatamurajāḥ sādhusaṅgītahetorityādiprayogaprakārasaukarye'pi, vivakṣitārthapratipādakaśliṣṭamadhurasaṃdarbha eva saṃrambho'smāddaśānām, na punarīdṛśakṣudradoṣāsthādauḥ sthyamiti rasasudhārṇavakarṇadhāreṇa kavīndreṇa svātantryaprakāśanāt| atra ca kanakāvadātalolallāvaṇyālokalepitvam, snigdhadīptasaṃkīrṇavividhavarṇaramaṇīyatvam, gambhīramadhuranirgho-
Linked texts (1)
- Meghadūta — Kālidāsa, Sanskrit