Meghaduta p175
Vidyullatā p175
- Language
- Sanskrit
p175
atha tadvāsināṃ vilāsinām anupamarasāsevanena saphaloddāmayauvanatvamāha— yasyāmiti | yakṣāḥ nidhipatitvena prasiddhasamṛddhikāḥ | sitamaṇimayāni sitamaṇiḥ sphaṭikaśilā, athavā muktāśilā, tannirmitāni | harmyasthalāni saudhaśikharakuṭṭimāni | jyotiśchāyākusumakhacitāni jyotiṣāṃ nakṣatragrahatārāāṇāṃ prativimbarūpaiḥ puṣpopahāraiḥ saṃmiśrāṇi | athavā chāyābhiḥ kusumaiśca saṃkīrṇāni | anena harmyaśvaṅgāṇāṃ tārāpathasaṃnikṛṣṭatvam, maṇikuṭṭimānāṃ prasādasaṃpacca dhvanyate | jyotiśchāyākusumanikarayoḥ saṃdihyamānatvamiti saṃdehālaṃkāradhvaniśca | pradoṣakāla iti ca sidhyati, tadātvasya tadānīmevaucityāt; yathā kumārasaṃbhave— 'yatra sphaṭikaharmyeṣu naktaṃ sopānapaṅkṣu | jyotiṣāṃ prativimbāni prāpnuvantyupahāratām||' iti | uttamastrīśabdasya mukhyavācyabhūtābhiryakṣobhiḥ sahitāḥ | āsevante na punaḥ kevalaṃ pivanti, dayitāmukhapuṇḍarīkagaṇḍūpādānādibhiḥ sarasatarīkṛtya sacamatkāramāsvādayantītyarthaḥ | ratiphalaṃ trapānigalanirgalananirargala nidhuvanaṃ prayojanaṃ yasya | kalpavṛkṣaprasūtiṃ kalpatarupuṣparasaniṣpāditam, 'puṣpāsavāghūrṇitatanetraśobham' itivat | athavā, divyajanopabhogāya suratarukoṭare devyā vāruṇyāḥ saṃnidhānāt tato niṣṭhyūtam, 'ityuktvā vāruṇī tena saṃnidhānamathākarot | vṛndāvanavanotpannakadambatarukoṭare ||' iti śrīviṣṇupurāṇoktatvāt | anena lokottaragandharasasparśavīryavipākādimattvaṃ madhuno dhvanyate | tvadgambhīradhvaniṣu tvadvat snigdhagīraghoṣeṣu | śanakaiḥ nātidrutam, madhupānotsavasya dīrghakālabhāvitvāttānyapi mandramadhuraṃ mandaṃ śabdāyanta ityarthaḥ | puṣkareṣu muravādivādyabhāṇḍamukheṣu | 'puṣkaraṃ karihastāgre vādyabhāṇḍamukhe jela' iti vaijayantī | āhateṣu kuśalaistāḍiteṣu ; tathā raghuvaṃśe— 'nadadbhiḥ snigdhagambhīraṃ tūryairāhatapuṣkaraiḥ' iti | puṣkarāhatirnṛttagītayorapyupalakṣaṇam | 'pānāsaktaṃ mahātmānaṃ hiraṇyakaśipuṃ tadā | upāsāṃcakrire sarve siddhagandharvapannagāḥ || avādayañjaguścānye jayaśabdānathāpare | daityarājasya purataścakruḥ siddhā mudānvitāḥ' iti śrīviṣṇupurāṇe madhupānotsavāṅgatvena saṃgītasya kathanāt | atrodāttamalaṃkāraḥ |
Linked texts (1)
- Meghadūta — Kālidāsa, Sanskrit