Meghaduta p256
Vidyullatā p256
- Language
- Sanskrit
p256
atha kuśalapraśnāvadhūtatadīyajīvitāvasthāpitasvajīvitasya tadviṣayāṃ pravṛttimāha— aṅgenāṅgamityādi | cakāraḥ kuśalapraśnasamuccayārthaḥ | tanu kṛśam | tanunā kṛśena | gāḍhataptena atiśayajvaritena | taptaṃ jvaritam | sāśreṇa savāṣpeṇa | āsradrutam aśrurūpeṇa vilīnam | aviratotkaṇṭham avicchinnadarśanautsukyam | utkaṇṭhitena saṃjātaraṇaraṇikena | uṣṇocchvāsam antastāpakvathitodbhūtaśvāsam | samadhikatarocchāsinā āyatataramucchvasituṃ śīlaṃ yasya tena | dūravartī viprakṛṣṭe deśe vasan | saṃkalpaiḥ manorathaiḥ | te evaṃ mama priyatamāmābhikhyāmīti tadbhāvabhāvanopapāditāyāstavetyarthaḥ| viśati tṛṣṇātiśayenaikyamabhilaṣannanupraviśati| vidhinā daiveneti, tasyālaṅghyatvaṃ prakāśayati| vairiṇā akāraṇadveṣadāruṇeneti, niṣkāruṇye tasminnasūyā vyajyate| ruddhamārgaḥ nivāritatvadupagamanamārgaḥ; śāpāpargalayeti śeṣaḥ| ato gatyantarābhāvātsaṃkalpaireva tvadaṅgamanaṅgaparavaśo nijāṅkena suhṛdamāliṅgati cetyarthaḥ| tanu tanunetyādibhirubhayānurāgasācivyena parāṃ kāṣṭhāmadhitiṣṭhan raso dhvanyate| atra śloke 'tanu tanunā' iti sādhāraṇyena, 'gāḍhataptena' 'samadhikatarocchvāsinā' iti duḥkhādhikyasya tṛtīyāntasvāṅgagatatvena 'āsradrutam', 'aviratotkaṇṭham' iti dvitīyāntapriyatamāṅgagatatvena aniyamapratipādanam ubhayatrāpi virahavidhuratāsāmyasaṃsūcanāyeti mantavyam| ataśca niratiśayānyonyānurāgavyañjanaparatvāttathokteḥ prakramānirvāhaśaṅkāyāṃ nāvasaraḥ| yathāsaṃkhyamalaṃkāraḥ |
Linked texts (1)
- Meghadūta — Kālidāsa, Sanskrit