Pramāṇa · Search · About · API

Meghaduta p271

Vidyullatā p271

Language
Sanskrit

p271

atha tadaṅgasparśasukhalobhena tadupalabdhyupāyamanuṣṭhīyamānamāha— bhittvā sadya ityādi | bhittvā svasaṃghaṭṭanena vidalitamukhaṃ kṛtvā | sadyaḥ anantarameva | sadya ityanena ayātayāmatvāt sparśasya anantaritatvaṃ dyotyate | sadyaḥ pravṛttāḥ ityanvayaḥ | kisalayapuṭaṃ bālyādasphuṭitamukhaṃ pallavāṅkuram | ato mānyamuktam, 'bhinnaśikhaṇḍirbarhaiḥ' itivat | devadāruriti kovidāra itivatsaṃjñā; ato dāruśābdona drumaśabdasyāpaunaruktyam, 'sa devadārudrumavedikāyām' itivat | tatkṣīrasrutisurabhayaḥ madabharacaṇḍavegavetaṇḍagaṇḍapiṇḍakaṇḍūyanādikhaṇḍitatvacāṃ teṣāṃ navīnarasaniṣyandaiḥ sugandhayaḥ | etaca tuṣārādrivātatve pramāṇam | dakṣiṇeneti | mārgeṇeti śeṣaḥ | 'prakṛtyādibhya upasaṃkhyānam' iti tṛtīyā| samena dhāvati, viṣameṇa dhāvatītivat viśeṣyāprayogaḥ| āliṅgayante prasāritabāhuyugalaṃ parirabhyante, na punarāliṅgitā ityanena pratisamāgamaṃ teṣāṃ tathācaraṇaṃ dhvanyate | guṇavati viśiṣṭasparśādiguṇaśālini| anena yena kenāpyupāyena tadīyasparśasukhānubhave cetasi sphītatṛṣṇatā dyotyate| tuṣārādrivātā iti, girirājasya himaśītalatayā tadīyatvādvātānāṃ śaityamapi sūcitam | pūrvaspṛṣṭaṃ himavadupagamātprāk spṛṣṭam, kailāsasya himavaduttarabhāgavartitvāttadadhivāsācca tevatyarthaḥ| yadi kileti aparamārthasaṃbhāvanāyāmavyayam| mama tāvadabhiniveśādevaṃ manīṣā; vastutastu tathā, na veti devo jānātītyarthaḥ| bhavet saṃbhāvanāyāṃ liṅ| aṅgaṃ śarīram, atha vā, karacaraṇādiṣvekam; tāvatāpi mama caritārthatvāditi bhāvaḥ| ebhiḥ vātaiḥ| yo ya āyāti, sa sa āliṅgayate kenacitkadācitkasyacitkathaṃcittavāṅgasya sparśaśaṅkeyeti bahuvacanena dyotyate| iti evaṃ nirūpaṇāddhetoḥ| ayaṃ ca śrīrāmāyaṇaślokacchāyāyoniḥ ślokaḥ; yathā— 'vāhi vāta yataḥ kāntā tāṃ spṛṣṭvā māmapi spṛśa| tvayi me gātrasaṃsparśaścandre dṛṣṭisamāgamaḥ|' iti| atra ca śyāmāsvaṅgamityādibhiścaturbhiḥ ślokaiḥ 'viyoge cāyoge priyajanasaddakṣānubhavanaṃ tataścitrālokaḥ svapanasamaye darśanamapi| tadaṅgaspṛṣṭānāmupagatavatāṃ sparśanamiti pratīkāraḥ kāmavyathitamanasāṃ ko'pi gaditaḥ' iti guṇapatākoktamanusaṃhitaṃ veditavyam| atrāprastutapraśaṃsālaṃkāraḥ, svadehasaṃtāpanirvāpakapriyatamāsparśāmṛtatarṣātiśayasya kāraṇasya pavanāśleparūpakāryamukhena pratipādanāt |

Linked texts (1)