Pramāṇa · Search · About · API

Meghaduta p287

Vidyullatā p287

Language
Sanskrit

p287

sānunayapraśnarūpeṇa taṃ vyavasāyayan, lokottarasvabhāvaprakāśanena tamupaślokayati— kaccitsaumyetyādi | 'kaccitpraśne sānunaye' ityamaraḥ | saumya akūrahṛdaya | anena etasyāmavasthāyāmīdṛśaṃ duḥkhitaṃ janamupekṣya gantuṃ caṇḍālānāmivātikrūrāṇāmeva yujyate dhairyam, na tu karuṇāmṛtārdracetasāṃ tvādṛśāmiti vyajyate | vyavasitam avaśyakartavyatvenāṅgīkṛtam | idam anantarapratipāditam | bandhukṛtyaṃ suhṛdbhiranuṣṭhātuṃ yogyam, āpadi śaraṇatvena tiṣṭhata eva bandhutvāt | pratyādeśāt yācñāyā avadhīraṇāt | hetau lyablope vā pañcamī; pratyādeśaṃ kṛtvetyarthaḥ | 'pratyādeśo nirākṛtiḥ' ityamaraḥ | khalu: vākyālaṃkāre | bhavataḥ abhijanādibhirmānyasya tava | dhīratāṃ nirdayatām | kalpayāmi manasā saṃbhāvayāmi, tadviṣaye mama saṃśaya eva nāstītyarthaḥ | niyojyasyānuvāde hi niyoktuḥ saṃśayanirvṛttiryuktā | mama tūṣṇībhāve kathaṃ seti cettatrāha— niḥśabda iti | nirastagarjitaḥ | hiḥ prasiddhau; 'varṣati varṣāsu nisvano meghaḥ' ityādibhirlokasiddho'yamartha ityarthaḥ | pradiśasi praśastaṃ dadāsi, samaye saṃbhavitvādānasya| yācitaḥ tṛṣṇātiśayavaśādākranditena prabodhitaḥ, samāsannavṛṣṭisūcakatvāccātakaraṭitasya | cātakebhya iti bahuvacanena anirvedo dhvanyate| ayameva ca sajjanasvabhāva ityāha— pratyuktaṃ prativacanam | tūṣṇīdo viśeṣe | praṇayiṣu svābhilaṣitaṃ yācyamāneṣu | satāṃ phalānumeyaprārambhāṇāṃ prakṛtyā mitabhāṣiṇāṃ mahāpuruṣāṇāṃ | īpsitārthakriyā teṣāmā-tmūmiṣṭasya prayojanasya karaṇam | evakāreṇa na tu phalaśūnyo mūṣā garjitāḍambara iti dyotyate | arthāntaranyāso'laṃkāraḥ |

Linked texts (1)