Meghaduta p29
Vidyullatā p29
- Language
- Sanskrit
p29
paraniyogenotkocagrahaṇādinā ceti vyajyate | 'śaraṇaṃ gṛharakṣitroḥ' ityamaraḥ | tataśca svabhāvata eva paropakāraparastvamiti pratīyate | tat tasmāt, yato'hamapi priyāvirahagharmasaṃtataḥ | payoda 'pānīyaṃ prāṇināṃ prāṇā viśvameva ca tanmayam' iti stutasya payaso nanu dātā tvam, ataḥ sarvasya prāṇada iti bhāvaḥ | priyāyāḥ saṃbandhi matkartṛkaṃ vācikam | athavā priyāyāḥ hara prāpaya | priyāyā ityavaśyakartavyatvaṃ dyotyate | me purovartino mama daśā tāvattava nayanagocarā, ato'haṃ dayāviṣaya eveti bhāvaḥ | kiṃnimittaṃ tavāyamīdṛśo daśāvipāka iti cettatrāha — dhanapatikrodhaviśleṣitasya nidhipateḥ kopena, na punarito gatena mahatāparādhena | nirnimitta eva kāśaṃ kuśaṃ vāvalambya śrīmatāmanapekṣitaparopatāyaḥ kopa iti bhāvaḥ | hetuhetumatorabhedopacārāt śāpaḥ krodha ityucyate | viśleṣitasya na tu viśliṣṭasyeti, manaḥśleṣaṇe viśleṣaṇe balātkāraṃ dyotayati | bhavatu, abhyupagataṃ mayā suhṛdarthānuṣṭhānam; atha kathaya kiyati dūre te dārāḥ; kiṃnāmā cāsau deśa iti tadvicāraṃ svābhiprāyeṇaiva parikalpyottaramāha— gantavyā ta iti | 'kṛtyānāṃ kartari vā' iti ṣaṣṭhī | nāma prasiddhau | yakṣeśvarāṇāṃ vaiśravaṇasya, tadanuvartināṃ ca māṇibhadrādīnāṃ vasatiḥ | rājadhānītyanena nirupamavibhūtiśālatvādatidarśanīyatayāvaśyābhigamanīyatāṃ vyanakti | nanu purandarapurādīnāmasmābhirdṛṣṭatvāttebhyo'syāḥ ko viśeṣa iti cettatrāha— bāhyodyānasthitaharaśiraścandrikādhautaharmyeti | kailāsasya himavadekadeśatvāt himavataśca 'yasya copavanaṃ bāhyaṃ sugandhirgandhamādanaḥ' ityuktatvāt
Linked texts (1)
- Meghadūta — Kālidāsa, Sanskrit