Meghaduta p51
Vidyullatā p51
- Language
- Sanskrit
p51
atha pratijñātaṃ mārgakathanamārabhate— adreḥ śṛṅgamiti | asyeti labhyate, 'sthānādasmāt' ityukteḥ | śṛṅgaṃ na tu śilāmātram | etena tuṅgatvavistṛtatvoktiḥ | kiṃ sviditi | kiṃśabdo vikalpe | svicchabdaḥ praśne | 'kṣepe vikalpe kim' iti, 'praśne vikalpe nu svica' iti vaijayantī | unmukhībhiḥ unnamitavadanābhiḥ | cakitacakitaṃ atibhayavivaśam | gaganaśirasi kimidamanilabalacalitamavanidharaśikharam, aparamuta kimapi bṛhaditi sarabhasamupariparipatanabhayabharataralanayanakuvalayamanibhṛtakucamukulamabhirucitajanamanuyuñjānābhirityarthaḥ | atra hetuḥ— mugdhābhiḥ anatinirbharayauvanābharaṇatvādaviditavastutattvābhiḥ, siddhāḥ khaḍgagulikāñjanādidhāriṇo devayoniviśeṣāḥ teṣāṃ vadhūbhiḥ | siṣādhayiṣitakāryodyogabhāraḥ utsāhaḥ | anena trāsaśaṅkāvismayautsukyataraṅgitavividhavilāsabhaṅgiraṅgāṇāṃ divicarāṅganāpāṅgānāṃ prathamata eva bhājanaṃ bhaviṣyatītyaho prathamakhanana eva nidhidarśanamiti dyotyate | sarasaniculāt vimalasalilabahulatayā satatataruṇavetasataruviśeṣāt | 'niculo hijjalo'mbujaḥ' ityamaraḥ | etacca madajalanirjharodvāramaṇḍitagaṇḍamaṇḍalatayā caṇḍatāpavinodanāya śītalatamamamuṃ pradeśamuddiśya teṣāmāgamanaṃ saṃbhāvyata iti vyañjayati; idānīmatra vṛṣṭirnāpekṣitā, tat gamana evodyujtāmiti vā; tvatkṛtedānīntanavarṣanavīktatarutayā yāvadāgamanamiha na śoṣaśaṅketi vā | khamutpateti | sakaladeśadarśanasaukaryāya gaganaśikharamārohetyarthaḥ | diṅnāgānām airāvatādīnām; bahubhirekasya virodho na yukto'panayatvāditi bhāvaḥ | etena samararatatvaśaṅkāmasya pariharati | pathi pariharanti | tadāghātaśaṅkāyāmapathenāpi gantavyamiti bhāvaḥ | sthūlahastāvalepān pratigajadhiyā samarāya vā, giritaṭabuddhyā vaprakrīḍanārthaṃ vā, samākṛṣṭuṃ prasaratāṃ mahatāṃ śuṇḍādaṇḍānāṃ madabharajanitān yatkiṃcitkāritālakṣaṇān vyāpārān; yathā kumārasaṃbhave— 'tadīyāstoyadeṣvadya puṣkalāvartakādiṣu | abhyasyanti taṭāghātaṃ nirjitairāvatā gajāḥ ' iti | atra prathamapāde saṃdehālaṃkāraḥ | anyatra svabhāvoktiḥ |
Linked texts (1)
- Meghadūta — Kālidāsa, Sanskrit