Gitagovinda 13
Śaśilekhā 13
- Language
- Sanskrit
13.1
śaśilekhā pakṣadvaye samam⁵| yadvā mādhava! =niṣkampa!, etādṛśadaśāpannāṃ ⁶prapannāṃ tāṃ śrutvā'pi kimapi na calasīti ⁷mādhavapadasvārasyam| anyat pūrvavat| yadvā mādhava-manasijayoḥ =vasantakāmayoḥ, ⁸viśikhebhyo bhayādiva bhāvanayā anyāṃ virahiṇīṃ kāma eva śaraistāḍayati enāmatidhīrāmubhau vīrāviti| yadvā tāveva viśikhau =bahvī, vividhāḥ =saptasaṃkhyāviśiṣṭā⁹ vā
13.2
śaśilekhā
śivapakṣe'pyevam| yadvā he diva!=he deva!, he bhava! tava sā gaurī, davanāya = ¹⁰tāpanivṛttaye, viśālaṃ = viśiṣṭagṛhaikadeśaṃ ¹¹vīnāṃ śālā viśālaṃ vṛkṣaṃ vā varmma karoti|
kīdṛśī? svahṛdayamarmaṇi aviralanipatitamadanaśarāḥ, sajaleti, viśālaviśeṣaṇam| aviralanipatitamadanaśarādavanāya bhavadiva = sampadyamānamiveti vā| ¹kāmaśarabhayena śītalopacārādukte gṛhaikadeśe vṛkṣatale vā tiṣṭhatītyarthaḥ| 'śālā-druskandhaśākhāyāṃ ²gṛhagehaikadeśayoriti', vibhāṣāyāṃ napuṃsakatvam|
13.3
śaśilekhā
²śivapakṣe'pyevam| yadvā he kusumaviśikha!³=kāmaśatro! śobhanakaraṇe! kusumeṣu śete tādṛśī kusumaśayanī iyaṃ ratalpaṃ=bahniśayyārūpaṃ vratamiva karoti| śayanīti, kamanīramaṇīvat kathañcitkartṛlyuṭā sādhanīyam| kusumaśayanīyaṃ bahniśayyā vratamiva karoti| anyad yathāśrutārthakam|
13.4
śaśilekhā ⁶śivapakṣe'pi samam| yadvā⁷ sā gaurī, vidhuṃ=⁸bhālacandram, vahati| kīdṛśam? ānanakasya=virahaśuṣkamukhasya, yo malo=mālinyam, tajjanitāyāmutprītiḥ tāṃ ārcchati=prāpnoti, tādṛśam| pūrvaṃ mukhakāntyā apalapitasya ivāsīt, ⁹idānīṃ tasya prakāśātiśaya itibhāvaḥ| ¹⁰ānanakamālinyasya mudaṃ saṃsargamṛcchati tādṛśamiti vā| ata eva valitaṃ vilocanaṃ = viśiṣṭadīptiḥ, tadeva svacchatayā svacchandaprasravaṇācca jalam, tadvaramiti ¹¹pūrvapakṣe| ¹²dvitīye tu-valitaṃ = ¹³ādhikyātiśayena ūrdhvamucchalitaṃ yad vilocanajalaṃ
= aśru, tadvaram| tatrotprekṣate - vikaṭetyādi , tādṛśamukhamālinyasukhaṃ mudaṃ saṃsargamicchatīti vā| asaṃskṛtālakaprāntasambandhaḥ candrasya utreyaḥ, tena vikaṭavidhuntudetyādi ¹samīcīnataraṃ bhavatīti| mukhamālinyasambandhapakṣe tu samyageva|
13.5
śaśilekhā
³śivapakṣe'pyevam| yadvā asamaṃ=ananyasadṛśam,anupamam, ⁴viṣamaṃ vā, śarabhūtaṃ=sukhadabhūtam, bāṇasadṛśaṃ vā, pīḍāvahatvāt tam=anubhūtaṃ bhavaṃ=śivam, bhavantaṃ vā| athavā tamasaṃ=⁵andhakāranāśakam, ata eva aśarabhūtaṃ=⁶apīḍakaṃ bhavaṃ vilikhati| sphaṭikadhavalamūrteḥ kastūryā vilikhanaṃ cittavikṣepadyotanārtham, tadānīṃ tādṛśācaraṇadyotanārthaṃ vā| makaraṃ=candrakaram, adho vinidhāya ⁷svānubhūyamānoṣṇasparśane darśane kiñcid vyavadhāyakaṃ vā,
¹bhavadaṅge lagnaṃ candrakaraṃ² aṅgalādinā tiraskṛtetyarthaḥ| śaraṃ jalaṃ navaṃ cūtañca kare svīye pūjārthaṃ tava³ kare vā ⁴nidhāya praṇamati| śaradi varṣe navaṃ cūtamiti⁵| śaradaḥ =samvatsarasya sambandhi varṣe bhavaṃ navacūtamiti vā⁶| tvadarpitaṃ cūtaṃ kāmo na lapsyate| ato ⁷nirāyudhatayā māṃ na ⁸tāḍayiṣyatītibhāvaḥ|
'⁹śaraste janake bāṇe dadhyagre nāśaraṃ jale' itimedinī|
¹⁰makaramiti, samāhāraikavadbhāvaḥ|
13.6
śaśilekhā ¹śivapakṣe'pi samam| yadvā dhyānalaye=dhyānaikatānatāsamaye tvāṃ puraḥ parikalpya na vilapatītyādi| etādṛśanirdrayasyāsya ²purato ³vilāpādikaṃ vyarthamiti kintu ⁴tvaddarśanamātreṇa tāpaṃ muñcatīti |
13.7
śaśilekhā śivapakṣe samam| mā dhava!=mā kampayeti vā| he dhava! tava caraṇe ahaṃ patitā, yataḥ sudhānidhirapi, māścandrastanudāhaṃ tanute| māḥ sudhā ca nidhiśca, atanuṃ=mahādāhaṃ tanute iti vā| tava caraṇe ahaṃ patitā, tvaṃ mā dhava=mā kampaya, kampasva vā| praṇayantīṃ māṃ mā tiraskurviti vā| tvāṃ binā tādṛśyā api sampado duḥkhamātraphalakatvāditi|
13.8
śaśilekhā hariḥ=haraḥ, ³tasya viraheṇākulā, ata eva rahaḥ=sthiraḥ, anativāhanīyaḥ, lavaḥ=atisūkṣmakālaviśeṣo'pi ⁴yasyāḥ,sā| lavaḥ=atyantalaghutṛṇaviśeṣa iti vā, ⁵kṣīṇatayā lavamapyapanetumaśaktetyarthaḥ| yuvatiḥ=gaurī|
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit