Pramāṇa · Search · About · API

Gitagovinda 15.7

Śaśilekhā 15.7

Language
Sanskrit

15.7

śaśilekhā śivapakṣe'pi samam| yadvā sakāmā gauririha virahavihitamaraṇe, vaṃ=śivam¹, haririti japati| kīdṛśam? avanikāmaṃ=²avanau kāma‌mivātisundaram, vanināṃ=vanasthānāṃ api kāmaṃ=kāmyam, kamanīyam|
śaśilekhā
kaṃsadviṣaḥ=duṣṭaśāsanasya, tripuradviṣa ityarthāt gopatanoḥ=rakṣakamūrtteḥ¹, gopau=kiraṇapatī, candra-sūryyau, tanmūrtteḥ=²śiṣṭa-duṣṭayorupari śītala-tigmasvabhāvasya śivasya bāhūḥ śreyāṃsi tanotu| balārthakasya vṛṣadhātorbhāve ktaḥ, tatastaddhita in| vṛṣṭibhiḥ=balibhiḥ tripuradaityairityarthād vyākulānām, gokulānāṃ=svargagṛhāṇāṃ devānām, avanavaśāt govarddhanaṃ=viṣṇum, vāṇībhūtamityarthāt, bibhrat=dhārayan, kaṃ=brahmāṇam, sārathībhūtaṃ ³bibhrat=puṣṇan, ⁴bhujāvavalokya jayaḥ| niścayāt sārathībhūtasya brahmaṇaḥ puṣṭiriti| kiṃ kṛtvā? darpeṇa hetunā darībhiḥ=romakūpaiḥ, vallat, valat iti vallaḥ=valanakārī, balavān, vasuḥ=kiraṇo yasya, tam| bahniṃ vallaṃ vasuṃ agniṃ vā, uddhṛtya=prakāśya, ⁵bhujaromakūpādagnimāvirbhāvya sthita itiśeṣaḥ| tripuradāhānantaramadhikānandācciraṃ cumbita; arthāt tābhyām| ⁶ata eva tadarpitetyādi| athavā gauḥ=śaraḥ, tadrūpaṃ varddhanaṃ=varddhamānam, vāmanāvatāre varddhiṣṇutvāt viṣṇuṃ uddhatya=niṣaṅgādunnīya, darpeṇa bibhrat darībhirlakṣitaṃ
1 rakṣakaśarīrasya, I.O. 2 'śiṣṭaduṣṭayoḥ' ityārabhya 'tanotu' yāvadadhikaḥ pāṭhaḥ, M. & I.O. 3 adhikaḥ pāṭhaḥ, M. & I.O. 4 adhikaḥ pāṭhaḥ, M. & I.O. 5 uddhṛtyetyanurodhāttiṣṭhata iti śeṣapūraṇaṃ vā kartavyam, G.J. I, G. J. ii & A. 6 atastadarpiteti, G.J. i, G.J. ii & A.
vallavasuṃ=valitadhanam, anantaratnaprabhavasya ¹yajñetyādidarśanāt| yadvā uddhṛtiḥ, unnatā dhṛtiḥ=dhāraṇam, dhairyaṃ vā yatra evaṃ aṃ=viṣṇum, goṣu=śareṣu, varddhanaṃ ²varddhiṣṇumahāśaraṃ bibhrat, vallaḥ=saṃvalanaḥ, vasuḥ=yoktram, 'jota' iti prasiddham, yasmiṃstaṃ saṃvṛtayoktrakam sārathimityarthaḥ| kaṃ=parvatam, himālayaṃ cāpībhūtaṃ brahmāṇaṃ vā bibhrat ciraṃ cumbitaḥ arthād viṣṇunā, anyat prāgvat| athavā ataṭī=asatī viṭavyāpityaryasya, tasya paramātmanaḥ śivasya bāhuḥ kaṃ=sukhena śreyāṃsi tanotu iti sambandhaḥ|
'varddhamānaḥ paśubhede śarīrairaṇḍaviṣṇuṣviti'|
varddhanasya varddhamānasamārthakatvād viṣṇuvācakatvamaviruddham, varddhano varddhamānaśceti tantrāmasu pāṭhāt| darīṇāṃ=tattrāyaromakūpānām, ībhiḥ=śobhābhiḥ, lakṣitaḥ vīrotsāhabhavādudañcitaromāñca ityarthaḥ| darpeṇa adhikānandāt ciraṃ cumbitaḥ=saṃyuktaḥ, darpayogādāruṇye luptotprekṣā-tadarpiteti|
'vasurnā devabhedāgni-bhā-yoktra-bakarājasu' iti| viṭastrī viṣṭāvyāpanayoriti medinī|| yaṃ prāsūta śubhānvitā bhagavatīdevī bhaveśātsutaṃ santo yasya purandaraḥ kulapatiścūḍāmaṇiścāgrajāḥ| tenātanyata kṛṣṇadattakavinā sarvopakāriṇyasau yā tasyāṃ jayadevasūktivivṛtau sargaścaturtho gataḥ|
iti śrīmaithilakṛṣṇadattakṛtau sarvopakāriṇyāṃ 'śaśilekhākhyā'yāṃ śrīgītagovindasya śivapakṣavyākhyāyāṃ caturthaḥ sargaḥ|

Linked texts (1)