Gita Govinda 18.7

18.7

śaśilekhā hariḥ=śivaḥ| ³madhuripuḥ=śivaḥ| anyat samam| yadvā pūrvaṃ tisṛṣu ayante, ⁴rayante vā=sañcaranti, gacchanti, te pūrayāḥ=tripuracāriṇo daityāsta eva madhuḥ=daityaviśeṣaḥ, jalaṃ puṣparaso vā, tad ripuḥ=śivaḥ, tasya kāmaṃ=kāmyam, kamanīyam, mama vacanaṃ kuru, ubhayaṃ kurviti vā| ⁵athavā maṃ=śivam, avacanaṃ kuru, tvadgamane tasya vacanāvakāśābhāvāt| madhuripuḥ=madhurasasparddhīkaḥ⁶ śabdo yasyāḥ, samadhumadhuravāṇītvam, maṃ=śivam, pūraya=kandarpaśaravraṇadūnaṃ svasthīkuru|
¹devakāni devanam, dyutiḥ stutirgatirvyavahāro vā, tatkāriṇi aṣṭaiśvaryyāṇi, tairdevanāt devakaṃ = praśastamindriyaṃ vā, tadvān| nandatīti nandanaḥ = ānandamayaḥ = śivaḥ, avatu| ²yadvā devanaṃ devaḥ, krīḍakena svārthe tadasminnasti, tādṛśa īnandano=lakṣmīputro madano yasmin krīḍādhārībhūtaḥ kandarpo yasya saḥ, krīḍā cātra dahanasaṃjvareṇa rūpā rādhā=gaurī, nīlasya= nidhiviśeṣasya ratnam, nidhisambandhitvenātikamanīyatvaṃ nityanūtanatvamakṣayatvañca sūcitam| ³yadvā trailokyamaulisthalī, nepathyocitasya = jaganmukuṭālaṅkārayogyasya, nīlasya = viṣṇoḥ⁴, ratnam, ⁵tadvat ramaṇīya; bhūṣaṇakaṇṭhaḥ, avanī=prītimān ībhavat ārāva, āro gatiśca yasya saḥ gajanādī, gajagāmī ca tādṛśo yastāranāmā mayasahacaraḥ tripurādhyakṣo daityaviśeṣaḥ, tasya antakaḥ| avetidhātuḥ gatyartho'pi| ⁶udyata itipāṭhe- avanīṃ vibharttīti avanībhāraḥ = ⁷śailo himādriḥ, kaisālo vā, tasmāttatra vā avatāre udyataḥ, ⁸'bhuj dhāraṇe'| avanyāṃ bhārā = ⁹svaprakāśajñānapradā kāśī, tatra viśvanāthādyavatāre udyataḥ, avanībhārāṃ tāṃ kārśī rānti=gacchanti, teṣāṃ tāre=tāraṇe, udyataḥ iti vā| vrajāḥ=gaṇāḥ, sundarī = ¹⁰tripurasundarī,
janāḥ=janalokasthāḥ sanakādisiddhāḥ ¹lokā vā, teṣāṃ manastoṣapradaṃ uṣaḥ = prātaḥkālaḥ, uṣasi mano buddhi-²prasādodayāt| yadvā teṣāṃ manastoṣaprateḥ pūrayitrī dobā=bhujā yasya saḥ, gaṇānāṃ paripālanāt devyā ³api āliṅganāt, siddhānāṃ tad dhyānaviśeṣāttoṣapūrakam| kaṃso = durjanaḥ, sākāṃkṣapuṇḍarīkākṣa iti nirmalatvāt puṇḍarīkamiva, akṣaṃ=indriyam yasya, saḥ| ⁴puṇḍarīkasya = sahasrārapadmasya⁵ akṣamiva, puṇḍarīkākṣaḥ=śivaḥ| hṛdayapuṇḍarīkasya akṣa iva vā| puṇḍarīkamiva=śvetacchatramiva, akṣaḥ=sarpaḥ, yogyatayā śeṣanāgo yasya, jaṭāmukuṭabandhanīkṛtasya śeṣasya phaṇānāmunnayanena chatrākāratā|
'prārambhe karmaṇāṃ vipraḥ puṇḍarīkaṃ smared harimiti' - gāruḍīyavacanasya puṇḍarīkaṃ= puṇḍarīkākṣamiti vyākhyānāt, karmārambhe puṇḍarīkākṣasmaraṇācārāt atrāpi puṇḍarīkaḥ= puṇḍarīkākṣaḥ, tatra akṣi akṣaṃ vā yasya sa śivaḥ|
akṣa ityupakramya rudrākṣendrākṣayoḥ sarpe vibhītakatarāvapi| 'cakre karṣe pumān klībaṃ tulyasyaivārcanendriye' iti medinyāha| puṇḍarīkaṃ śiti cchatre iti kośaḥ|
yaṃ prāsūta śubhānvitā bhagavatīdevī bhaveśātsutaṃ santo yasya purandaraḥ kulapatiścūḍāmaṇiścāgrajāḥ| tenātanyata kṛṣṇadattakavinā sarvopakāriṇyasau yā tasyāṃ jayadevasūktivivṛtau sargo'gamatpañcamaḥ|
iti śrīmaithilakṛṣṇadattakṛtau sarvopakāriṇyāṃ śaśilekhākhyāyāṃ śrīgītagovindasya śivapakṣavyākhyāyāṃ pañcamaḥ sargaḥ |