Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 27

Rasikapriyā 27

Language
Sanskrit

27.1

idānīṃ praṇayakopāddharimadhikṣipya kalahāntaritatvenopatapyamānāṃ rādhāṃ sakhyāhatāmatheti | atha sakhī tāmuvāca | kiṃbhūtām | manmathakhinnām | punaḥ kiṃbhūtām | saṃbhogarāgeṇa bhāvaśabalatāptāptām | punaḥ kiṃbhūtām | viṣādasaṃpannām | punaḥ kiṃbhūtām | anudhyātahariceṣṭitām | punaḥ kiṃbhūtām | kalahāntaritām | tallakṣaṇaṃ yathā-'prāṇeśvaraṃ praṇayakopaviśeṣabhītaṃ yā cāṭukāramavadhīrya viśeṣavāgbhiḥ | saṃtapyate madanavahviśikhāsamūhairbāṣpākuleha kalahāntaritā hi sā syāt' || iyaṃ pathyā āryā | tāmathetyādiṣu anukūlo nāyakaḥ | prauḍhadhīrā mānavatī nāyikā | sakhī dūtī ca |
tadeva vakṣyamāṇamāha-harirabhīti | tatra pūrvaṃ dhruvaḥ | mādhava iti | aye rādhe mānavati | anuca samarthanārthāyikānāthe | (?) iti dhruvaḥ || atha padāni haririti-he sakhi rādhe, bhavane gṛhe | aparamiti sāvadhiko nirdeśaḥ | ataḥ
kiṃ ca | tāleti | kucakalaśaṃ kalaśavatpīnaṃ māṃsalaṃ stanaṃ kimiti viphalīkuruṣe | kṛṣṇakarasparśādeva kucakalaśayoḥ sāphalyam | tadabhāve vaiphalyamiti bhāvaḥ | tālaphalāpekṣayāpi guruṃ kaṭhinamatisarasaṃ ca | rasaḥ śṛṅgārākhyastatsahitam | tālaphalapakṣe raso mādhuryaṃ tatsahitam | atimardanena vai rasapradatvaṃ bhavati | aparaḥ kalaśo'pi pūrṇaḥ sangururbhavati | raso jalaṃ tatsahitaśca bhavatītyapi dhvanitam |

27.2

nanu yadā harirāyātastadā tvayāpi noktamityata āha— kati neti—idamaciraṃ sāṃpratamevānupadaṃ sthānaṃ sthānaṃ prati mayā kathitaṃ kiyanna kathitamapi tu bahu kathitam | idaṃ kim | harimatiśayaruciramatiśayena manoharaṃ mā parihara upekṣasva |

27.3

kimiti—tvaṃ kimiti kimarthaṃ viṣīdasi viṣaṇṇā bhavasi | nanu nāsmi viṣaṇṇetyata āha—rodiṣīti | vikalā vivhalā satī rodiṣi rodanaṃ karoṣi | ata eva sakalā samastā yuvatisabhā hasatīti bhāvaḥ | yadvā iyaṃ mānāpanodāya praṇatamapi priyamapekṣya saṃprati roditīti mānaparipāṭīṃ na jānāsi | sakalā catuḥṣaṣṭikalāsahitā yuvatisabhā hasatīti bhāvaḥ |

27.4

tarhi kimityata āha—sajaleti | he sajalanalinīdalaśītalaśayane, jalasahitāni yāni nalinīdalāni kamalinīpatrāṇi teṣāṃ śītalaṃ śayanaṃ śayyā yasyāstādṛśe, tvaṃ puraḥ sthitaṃ hariṃ kṛṣṇamavalokaya paśya | ata

27.5

saraṇādanyatkiṃ sukham | api tu na kiṃcidityarthaḥ | 'madhu kṣīre jale kṣaudre madye puṣparase madhuḥ | daitye caitre vasante ca jīvāśoke madhudrume' || iti viśvaḥ |
api ca | janayasīti | he rādhe, ityevaṃ pūrvoktaprakāreṇa manasi citte mahāntaṃ khedaṃ kiṃ janayasi | tarhi kiṃ kiṃ vidheyamityāśaṅkyāha—mama vacanaṃ śṛṇu| kiṃbhūtam | anīhitabhedam| na īhitaśceṣṭito bhedaḥ pārthakyaṃ yena tattathā |

27.6

api ca | harirupayātviti | he rādhe, harirupayātu tvatsamīpamāyātu | bahuvistaraṃ madhuraṃ cāṭu vadatu | anayā rītyā hṛdayamatividhuraṃ kiṃ karoṣi |

27.7

api ca | śrījayadevabhaṇiteti | haricaritaṃ rasikajanaṃ sukhayatu | kiṃbhūtam | śrījayadevabhaṇitam | punaḥ kiṃbhūtam | atilalitam | śrutijātiprahṛtyasāmyānmanoharam || tathā ca saṃgītarāje—‘naṭṭarāgastṛtīyāhyastālo madhye kvacit kvacit | padānāṃ śobhayālāpagumphanāṃ gānahetukām || ante pāṭāḥ kharāstenāstadante padyagumphanam | padyā mandamukundādyamakarandābhidhānavat | prabandhaprītaye gītaḥ śrīpateḥ kumbhabhūbhujā ||’ iti śrīmandamukundo nāmāṣṭādaśaḥ prabandhaḥ || yadi kautukino gāne saṃgīte cāturī yadi | rasikā kumbhakarṇasya śṛṇvantu budhasattamāḥ |

27.8

jaleti | ata eva nayane saphalaya |
sakhī tadduśceṣṭitamanuvadantī tāṃ rādhāṃ prati bodhayati—snigdha iti | he viparī-

Linked texts (1)