Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 17.8.2

Śrutirañjanī 17.8.2

Language
Sanskrit

17.8.2

sthalajaleti || sthalajalaruhasya sthalakamalasya, ruciriva ruciryasya tattādṛśaṃ,3 karau ca caraṇau ca karacaraṇaṃ prāṇyaṅgatvādekavadbhāvaḥ | sthalajalaruhābhāsaṃ4 karacaraṇaṃ yasya tādṛśena vanamālinā; atra sthalagrahaṇaṃ jalaruhasyātyantakomalatā varṇotkarṣārtham | sthalanalinasya tādṛśatvāt | atra jalaruhaśabdo rūḍhaḥ, na yaugikaḥ | tadapi raktameva grāhyam | tasyaiva bhagavataḥ saubhāgyasūcakatvāt | uktaṃ hi—‘pāṇipādatale rakte netrāntau ca nakhāni ca; tālujihvādharoṣṭhaṃ ca sapta raktā praśasyata iti | yā ramitā5 sā himakarakiraṇena candrakiraṇaiḥ, jātyekavacanam | na luṭhati virahavedanayā bhūmau gātraparivartanaṃ na karotītyarthaḥ | candravirodhijalaruhopamānakaropalālitajanasya candrakiraṇabādhāsambhavāditi bhāvaḥ | sajaleti | sajalanāṃ jalasahitānāṃ, jaladānāṃ meghānāṃ samudayaḥ samūhaḥ, tadvat rucireṇa bhāsureṇa, jaladetyatra yogena jalānāṃ dharaḥ, anyathā paunaruktyopapatteḥ | anyathā sajalatvādeva jaladatvaṃ jñeyam | etādṛśena vanamālinā yā ramitā, sā hṛdaye, virahabhareṇa viyogabhāreṇa na dalati jaladasamānapatiramitasya janasya virahakāle'pi jaladadarśanasaṃvardhitavirahabhārasya asamañjasatvāditi bhāvaḥ | jaladasya virahajanoddīpaqāritvaṃ kavalokaprasiddhameva | uktaṃ ca—daivādahamadya tayā capalāyatanetrayā viyuktaśca | aviralavilolajaladaḥ kālaḥ samupāgataścāyam¹ iti | campūrāmāyaṇe ca— ayaṃ kāntaḥ kālapramathanagalā bhairabhinavaiḥ; ahaṃśyūnāṃ yūnāmapahasati dhairyaṃ jaladharaiḥ² iti |

Linked texts (1)