Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 9.8.2

Śrutirañjanī 9.8.2

Language
Sanskrit

9.8.2

nindatīti || he mādhava, sā rādhikā tava virahe sati candanamaṅgarāgārthamānītaṃ⁶ malayajarajaḥ tanuliptaṃ vā candanaṃ nindati dhigiti dūṣayatītyarthaḥ | tasyoddīpaktvāditi bhāvaḥ | anu paścādindukiraṇaṃ sarvalokaślāghanīyaṃ candramayūkhaṃ ca nindati | kiraṇamiti jātāvekavacanam | anantaraṃ ca adhīram, dhiyaṃ buddhiṃ rāti gṛhṇātīti dhīraḥ buddhayanukūlaḥ | rā (lā) ādāne ityasmāddhātoḥ 'āto'nupasarge kaḥ⁷' iti kaḥ | etādṛśo na bhavatīti adhīraḥ, pratikūlatayā vedanīya ityarthaḥ | tādṛśaṃ khedaṃ duḥkhaṃ vindati labhate | adhīraṃ cañcalaṃ sarvatra prasaraṇaśīlamityarthaḥ | etādṛśamindukiraṇamanu candramabhilakṣīkṛtya khedaṃ vindati tāpamāpnoti⁸ | 'anurlakṣaṇa⁹' iti karmapravacanīyasaṃjñā | athavā adhīramiti kriyāviśeṣaṇam | tadā bhāvapradhāno nirdeśaḥ | athavā na vidyate dhīro yasmin viṣaye iti vyutpatyā khedaviśeṣaṇam | athavā adhīḥ virahavedanāvaśāt buddhihīnā satī aṃ viṣṇurūpaṃ tvāmanu khedaṃ vindati anubhavati | bhavannimittaṃ khe damanubhavatītyarthaḥ | buddhihīnatvaṃ candanendunindakatvāt avagantavyam | athavā adhīramiti malayasamīraviśeṣaṇam | tadā adhīraṃ cañcalamityarthaḥ | virahiṇāṃ pratikūlamiti vā etādṛśaṃ malayasamīraṃ dakṣiṇānilaṃ, vyālānāṃ uragāṇāṃ nilayāḥ āvāsabhūtāḥ malayadrumāḥ tairmilanena saṃparkaṇa hetunā garalamiva viṣamiva 'kṣveḍastu garalaṃ viṣa' mityamaraḥ | kalayati manute, yathā sarpasambandhāt viṣaṃ pratikūlatayā paśyati tathā malayānilamapi ityarthaḥ | candana taruṣu sarpāssantīti prasiddhiḥ |

Linked texts (1)