Gita Govinda 28.2
Commentary of Mānāṅka 28.2
- Language
- Sanskrit
28.2
sa suratārambhaḥ tayoḥ rādhāmādhavayoḥ babhūva| yasmin suratārambhe pratyūho vighnopi priyaṃbhāvukaḥ prītijanako'bhūt sa suratārambha udbhūtaḥ udbhaṭo babhūva| yadvā| yaḥ pūrvaṃ sakhi he keśīmathanamudāraṃ mayā saha ramayeti sakhīṃ prati prārthitaṃ utkaṇṭhitayā prārthitaḥ saḥ tathā anyatra kāryārambhe madhye vā pratyūho duḥkhajanako bhavedihādau madhye pratyūhamuttarottaraṃ parasparaṃ priyaṃbhāvuko'bhūditi| kasmin kena tatrāha| nirviśeṣe pulakāntareṇa ca| gāḍhāliṅgane vipulapulakapṛthudanturitamityuktena sāttvikāvirbhāvatvāt| krīḍākūtavilokite nimiṣeṇa ca alasanimīlitalocanayā pulakāvalilalitakapolamiti pūrvaṃ prārthitatvena sa kathaṃ priyaṃbhāvukaḥ taṃ kācinnetrarandhreṇa hṛdikṛtya nimīlya ca| pulakāṅkayupaguhyāste| kiñca| asanmukhāvalokanamāmimukhyamityuktatvācca tathā| krīḍāvicārāvirbhāvapūrvakavilokane'nubhavaikavedyānirvacanīyasukhātiśayajanakatvāt tathoktaṃ adharasudhāpāne kathānarmabhiḥ| pūrvaṃ prārthitādharasudhārasamupanīya bhāminītidarśamyavasthā……
nivārikāvyadharasudhāpāne kathānarmabhiḥ nānāprakārikā rasotpādikā parāṅganāramaṇaviṣayiṇī "taddharamadhuramadhuni pibantam" (sargaḥ 6) ityādirūpā śliṣyati kāmapi cumbati kāmapi(sargaḥ 1) iti iṣṭatvādevaṃvidhābhirnarmakathābhiḥ pratyūhaḥ priyaṃbhāvuko'bhūt| tato manmathakalāyuddhe'pi ānandādhigamena tathā| kāmaśāstroktacaturaśītyāsanarūpā manmathakalāstāsāṃ yuddhe nakhadantakṣatabāhubandhanādibhirviratimamanyamānaḥ parasparaṃ jayābhikāṅkṣādirūpe suratayuddhe ānandādhigamaḥ anirvacanīyānandarasārṇavādhigamastena ca tathā| evaṃvidhe tayoḥ suratārambhe pratyūhaḥ priyaṃbhāvukaḥ priyabhavanaśīlo'bhūditi bhāvaḥ|
na kevalaṃ suratārambhe pratyūha eva priyaṃbhāvuko'bhūt kintu bandhanādikamapi kāpyanirvacanīyaharṣajanakaṃ babhūva ityatrāha-dorbhyāṃ saṃyamitaṃ iti|
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit