Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 6

Commentary of Mānāṅka 6

Language
Sanskrit

6.1

he sakhi mamedaṃ mano vāmameva kāmaṃ karoti kimahaṃ karomi| kutaḥ| ⁶yataḥ kṛṣṇe kāmābhilāṣaṃ karoti| kimbhūte| māṃ vinā vihāriṇi krīḍati| punaḥ kimbhūte| calattṛṣṇe calantī vardhamānā tṛṣṇā yasya sa tathā tasmin| kāsu| yuvatiṣu| na kevalaṃ kāmaṃ karoti| tasya kṛṣṇasya guṇagrāmaṃ gaṇayati| kiñca| kṛṣṇāt bhrāmaṃ calanaṃ bhramādapi ⁷bhrāntivaśādapi nehate| na kurute| ⁸tasminneva tiṣṭhatītyarthaḥ| tasmin kṛṣṇe pari(rī)toṣaṃ vahati| sadā doṣaṃ ca dūrataḥ ⁹vimuñcati parityajatītyarthaḥ|
¹⁰mālavarāga-pakatālītāleḥ| nibhṛtetyādi|
he sakhi mayā saha keśimathanaṃ ¹⁵keśinaṃ daityaṃ mathitavāniti taṃ ramaya krīḍaya| kathambhūtam| udāraṃ śreṣṭhaṃ savikāraṃ yathā syāt tathā| kathambhūtayā mayā| ¹⁶madana-
manorathaḥ kāmavāñchā tayā bhāvitayā | punaḥ kimbhūtayā | ⁸nibhṛtanikuñjagṛhaṃ gatayā ceti | ²punaḥ kimbhūtaṃ tam | ³niśi rahasi ekānte nilīya vasantam | guptaṃ gatvā tiṣṭhantam | ⁴punaḥ kimbhūtayā | cakitavilokitasakaladiśā | cakitena yuktaṃ vilokitaṃ sakalāsu dikṣu yasyāḥ sā tathā tayā | athavā cakitaṃ ca tat vilokitaṃ ceti sakaladikṣu yasyāḥ sā tayā | athavā cakitena vilokitāḥ sakaladiśo yayā sā tathā | ⁵punaḥ kimbhūtaṃ kṛṣṇam | hasantam | kena ratirabhasarasena | ⁶ratau rabhasaḥ autsukyaṃ tasya rasaḥ tena | punaḥ kimbhūtayā | madanamanorathabhāvitayā | ⁷madanānmanorathaḥ priyasaṅgamaspṛhā tayā bhāvitayā vyāptayā | punaḥ kimbhūtam | savikāram | ⁸madanena janito vikārastena saha vartata iti savikārastam |
prathametyādi—

6.2

punaḥ kimbhūtayā | prathamasamāgamalajjitayā | prathamaḥ ādyaścāsau samāgamo ⁹milanaṃ tena lajjitā tayā | kathambhūtam | anukūlaṃ ¹⁰vaśavartinam | kaiḥ | paṭucāṭu-śataiḥ | paṭūni caturāṇi cāṭūni ¹¹priyavādīni [?vacanāni] | teṣāṃ śatāni taiḥ | punaḥ kimbhūtayā | mṛdumadhurasmitabhāṣitayā | mṛdu komalaṃ madhuraṃ ¹²karṇapeyam | smitena ¹³hāsyena yuktaṃ bhāṣitaṃ yasyāḥ sā tathā tayā | punaḥ kimbhūtaṃ tam | śithilīkṛtajaghanadukūlam | śithilīkṛtaṃ ¹⁴śaithilyamāpāditaṃ nitambabhāgapari[dhānaṃ] vastraṃ yena | ¹⁵jaghanaṃ kaṭeradhobhāgaḥ | hārāvalīviśeṣaṇāni antaritāni [?] |
kiśalayetyādi—

6.3

punaḥ kimbhūtayā ¹⁷kiśalayaśayananiveśitayā | kiśalayaiḥ navapallavaiḥ nirmitaṃ śayanam | tatra | niveśitā [? arpitā arthāttena] tayā | punaḥ kimbhūtaṃ
tam | ciraṃ cirakālaṃ mamaiva urasi hṛdaye śayānaṃ suptam | punaḥ kimbhūtayā| kṛtaparirambhaṇacumbanayā| kṛte parirambhaṇacumbane yayā sā tayā|punaḥ kimbhūtam| kṛtādharapānam| adharasya pānam| kṛtam adharapānaṃ yena sa tathā tam| kiṃ kṛtvā| parirabhya | āliṅgya |
alasetyādi |

6.4

punaḥ kimbhūtayā | alasanimīlitalocanayā| ²alasaṃ yathā syāt tathā nimīlite locane yayā sā tathā tayā| punaḥ kimbhūtam| pulakāvalilalitakapolam | pulakānāṃ³ āvaliḥ paṅktiḥ tayā lalitau ⁴manoharau kapolau yasya tam| ⁵'vīthyāvalirāvaliḥ paṅktiḥ śreṇī rekhāstu rājayaḥ' ityamaraḥ| punaḥ kimbhūtayā | śramajala⁶sakalakalevarayā | śramajalaṃ ⁷svedaḥ sa eva sakalekalevare (? sa eva sakale kalevare ) sarvāṅge yasyāḥ sā tathā tayā | kathambhūtaṃ tam | atilolaṃ cañcalaṃ taralam | kasmāt | varamadanamadāt | madanena varaḥ śreṣṭhaḥ madanamadaśceti | tasmāt |
kokiletyādi |

6.5

punaḥ kimbhūtayā | kokilakalaravakūjitayā| kokilasya kalaśvāsau ravaśceti madhuradhvaniḥ tadvat kūjitaṃ yasyāḥ sā tayā | taṃ kathambhūtam | jitamanasijatantravicāram | ⁸tantrasya śāstrasya vivekaśāstrasya vicāraḥ paryālocanam | jito dūrīkṛtastiraskṛtaḥ manasijena anaṃkegena (? anaṅgena ) tantravicāro yasya sa tam | athavā | manasijasya kāmasya tantraṃ śāstram | tasya vicāraḥ sa eva jito yena sa tathā taṃ samadhigatakāmaśāstram | punaḥ kimbhūtayā | ślathakusumākulakuntalayā| ślathāni śithilāni ca kusumāni ceti| tairākulā vyākulāḥ [ kuntalāḥ ] keśā yasyāḥ sā tathā | ⁹'cikuraḥ kuntalo vālaḥ kacaḥ keśāḥ
śiroruhaḥ' ityamaraḥ | punaḥ kimbhūtaṃ tam | [ nakhalikhitaghanastanabhāram |] ¹nakhai— likhitau nibiḍau stanabhārau yena tam |
caraṇetyādi |

6.6

³punaḥ kimbhūtayā | caraṇaraṇitamaṇinūpurayā | caraṇayoḥ ⁴raṇitau śabditau maṇibhiryuktau nūpurau yasyāḥ sā tayā | punaḥ kimbhūtaṃ tam | paripūritasuratavitānam | ⁵pari sarvatobhāvena pūritaḥ suratasya vitānaḥ vistāro yena sa tathā tam | punaḥ kimbhūtayā | ⁶mukharaviśṛṅkhalamekhalayā| ⁷mukharāḥ śabdāyamānāḥ viśṛṅkhalā mekhalā kalāpakāñcī yasyāḥ sā tayā | kimbhūtaṃ tam | sakacagrahacumbanadānam | ⁸kacānāṃ keśānāṃ grahaḥ grahaṇaṃ sakacagrahaṇena vartata iti | kṛtaṃ sakacagrahacumbanadānaṃ yena sa tathā tam |
ratisukhetyādi |

6.7

punaḥ kimbhūtayā | ratisukhamayarasālasayā | rateḥ sukhaṃ tasya samayaḥ tasya rasaḥ tena alasā tayā | punaḥ kimbhūtaṃ tam | daramukulitanayanasarojam | daraḥ īṣanmukulite nayane eva saroje yasya sa tam | punaḥ kimbhūtayā | niḥsaha— nipatitatanulatayā niḥsahā niḥprāṇā (? niṣprāṇā) nipatitā tanureva latā yasyāḥ sā tayā | punaḥ kimbhūtam | madhusūdanam | madhuṃ daityaṃ sūditavāniti |¹⁰athavā madhunā vasantena kāmotpattidvāreṇa pīḍā yasya sa tam | punaḥ kathambhūtam | uditamanojam | ¹¹manasi jāyata iti manasijo madanaḥ | uditaḥ utpannaḥ manojo yasya sa tam |
śrījayadevetyādi |

6.8

¹śrījayadevabhaṇitamidaṃ vitanotu vistārayatu | kim | śrotṛṇāṃ sukham | idamiti kim | atiśayamadhuripunidhuvanaśīlam | ‘dyā²( dya )vāyau grāmyadharmaḥ syānmaithunaṃ nidhuvanaṃ rata (?rtaṃ)' ityamaraḥ | nidhuvane śīlaṃ svabhāvaḥ | atiśayena madhuripoḥ kṛṣṇasya nidhuvanaśīlam | [kambhūtam | ³salīlam saha līlayā vartata iti | punaḥ kimbhūtam | utkaṇṭhitagopavadhūkathitam | ⁴utkaṇṭhā āsaktiviśeṣaḥ | sā jātā yasyāṃ sā gopavadhū rādhā tayā kathitam |
⁵iti rādhikā svamanogatamāha hastasrastetyādi |

Linked texts (1)