Gita Govinda 17
Rasamañjarī 17
- Language
- Sanskrit
17.2
muditamatiśayenānanditaṃ tanutāṃ vistārayatu |
8 || vipuleti | ...... 1 ityādi. kandarpacintāṃ vidhāya tathāpi tvaṃ cenna milasi tadā tava dhyānamevācaratītyarthaḥ | kīdṛśī | vipulā pracurā pulakapāliḥ romāñcapaṅktiryasyāḥ | dhyānakalpitatava karasparśodbhūtomāñcavatītyarthaḥ | kiṃ kurvatī | kākubhyākulaṃ yathā syātkākā dhvanivikāraviśeṣeṇa vyākulaṃ yathā syādevaṃ vyāharantī | dhyānenaiva tava karaṃ nīvībandhanonmocanāśaktaṃ parikalpya kuṭṭimitākhyahāvamāśritā muñca māmityādiniṣedhakaṃ vākyaṃ kathayantīti bhāvaḥ | punaḥ kathaṃ yathā syāt | sphītaḥ pravṛddhaḥ sītkāro yatra | evaṃ yathā syāt | dhyānenaiva tvaddantanakhakṣatādikaṃ parikalpya sītkāraṃ karotīti bhāvaḥ | punaḥ kathaṃ yathā syāt | antaścitte janito jaḍimā jāḍyaṃ yatraivaṃ yathā syāt | dhyānakalpitavilāsabādhādisamayastambhākhyā (stambhākhyaḥ) sātviko bhavati | anyasyāpi jalanidhimagnasyāntarjāḍyaśītavaśātsītkāro vyākulaṃ bruvanmūrṇe yathā syādevaṃ bhavatīti dhvaniḥ | iyaṃ ca jaḍatākhyā pañcamyavasthā | tallakṣaṇaṃ coktaṃ prāk | kuṭṭimitalakṣaṇaṃ rasārṇavasudhākare—'keśādharādigrahaṇe modamānāpi mānase | duḥkhiteva bahiḥ kupyedyatra kuṭṭimitaṃ tu tat' iti | 'stambhaśceṣṭā pratidhvaniḥ' iti śṛṅgāradīpikā | 'kākuḥ striyāṃ vikāro yaḥ śokabhītyādibhirdhvaneḥ' ityamaraḥ |
punaḥ kṛṣṇaṃ tvarayitumāha—aṅgeṣviti | he kṛṣṇa, tvayā vinā
17.3
varatanuḥ sundarī rātriṃ na neṣyati na prabhātaṃ prāpayiṣyati | kīdṛśī | ityanena prakāreṇākalpo'laṃkāro vikalpastvadāgamanaśaṅkā talpaṃ śayyā tadracanā saṃkalpastvadīyasaṃgādidhyānamityādilīlāśatavyāsaṅge'pi tvatsaṅgābhilāṣitvāttasyā na kutrāpi mano ramata iti bhāvaḥ | alaṃkārādivyāsaṅgamevāha — aṅgeṣviti | aṅgeṣvābharaṇaṃ karotīti bhāvaḥ | anenākalpa uktaḥ | atha ca bahuśo vāraṃvāraṃ patre'pi saṃcāriṇi pakṣyādicaraṇaghātena calati sati tvāṃ prāptamāgataṃ pariśaṅkate | anena vikalpa uktaḥ | atha ca śayyāṃ śayanīyaṃ vitanute vistārayati | anena talparacanoktā | atha ca ciraṃ bahukālaṃ vyāpya tvāṃ dhyāyati cintayati | anena saṃkalpa uktaḥ | tathā ca tavāgamanapratyāśayā etairvyāpāraiḥ saṃprati kālaṃ nayati | yadi ca sarvathā tvayā na gantavyaṃ tadā tvatsaṅgaṃ prati nirāśā satī rātriṃ netuṃ na śakṣyatīti bhāvaḥ | alpatākhyaśca hāvo varṇitaḥ | taduktam—'alpatā sā tu kathitā priyasyāgamane sati | didṛkṣayostadvattatsaṃbhramamalaṃkṛtiḥ' (?) iti | 'ākalpaveṣau nepathyam' ityamaraḥ | 'tarko vikalpaḥ śaṅkā ca' iti ca | 'talpaṃ ca śayanīye syāttalpamaṭṭakalatrayoḥ' iti viśvaḥ | 'saṃkalpaḥ karma mānasam |' ityamaraḥ |
(kiṃviśrāmyasītyādiślokasya vyākhyānaṃ nopalabhyate'syāṃ ṭīkāyām ) |
17.4
guṇeṣu ye doṣahaśaḥ pareṣāṃ brūmaḥ svadoṣāvaraṇāya kiṃ tān | svataḥ pidhāsyanti mamātra doṣānsantastatastānapi kiṃ bravīmi || iti śrīmanmahāmahopādhyāyaśrīśaṅkaramiśraviracitāyāṃ śālināthakāritāyāṃ gītagovindaṭīkāyāṃ ṣaṣṭhaḥ sargaḥ ||
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit