Pramāṇa · Search · About · API

Gitagovinda 10.8.2

Śrutirañjinī 10.8.2

Language
Sanskrit

10.8.2

diśīti || he keśava sā rādhā tava virahe vigalitaṃ apagalitaṃ nāla vṛntaṃ prasavabandhanamityarthaḥ, yasya tādṛśaṃ, ‘nālo nālamathā'striyām’ ityamaraḥ | idaṃ tu diśi vikiraṇasambandhārthamityavagantavyam | nayanapakṣe nālaśabdena sauṣṭhavāpādakasirāviśeṣo⁴ grāhyaḥ | etādṛśaṃ nayananalinaṃ netrapadmākhyaṃ karma jalakaṇā aśrubindavaḥ teṣāṃ jālaḥ samūhaḥ tatsahitaṃ yathā tathā | diśi diśi pratidiśaṃ, kirati vikṣipati | nakhāgrairaśrubinduprakṣepapūrvakaṃ tavāgamanamārgadigavalokanaṃ⁵ ⁶kurvatī satītyarthaḥ⁻⁶ | sajalakaṇajālamityetannayanakamalaviśeṣaṇaṃ vā | vigalitanālamityetanna viśeṣadyotanārtham¹ | tathā ca kamalasya vikiraṇaṃ nayanopamānaṃ kartuṃ sambhavati | bhavadāgamanaparyantaṃ galadaśrudhārairāsta iti tātparyam | nayanaviṣayamiti || he keśava sā rādhikā tava virahe nayanaviṣayamapi netragocaraṃ purataḥ paridṛśyamānamapi kisalayatalpaṃ pallavaśayanaṃ 'pallavo'strī kisalaya' mityamaraḥ | vihitaḥ prajvalito yo hutāśano vahniḥ tatkalpaṃ tatsaddaśaṃ gaṇayati | kalayatīti keṣucit² pāṭhaḥ | manuta ityarthaḥ | atra pallavānāṃ aruṇatvāt³ uddīpakatvena tāpakāritvācca hutāśanasāmyaṃ jñeyam | tava viyoge sukhagoṣṭhī pūrvanidrāyā abhāvāt śayanamapi nāṅgīkarotīti bhāvaḥ | anena caturthāvasthā sūcitā 'dṛṅ‍manassaṅgasaṃkalpau jāgaraḥ kṛśatā'ratiḥ | hītyāgonmādamūrcchāntā ityanaṅgadaśā daśa' iti | saṅkalpaḥ kṛśatā'ratiriti cāpi pāṭhaḥ⁴ aratistu sarvatra samaḥ |

Linked texts (1)