Gitagovinda 10.8.4

10.8.4

surāsuramiti || daivatabṛndena devatāsamūhena vandyaḥ namaskāryaḥ samastāmarebhyaḥ paramakāruṇikatvena sarvadevatāsevya ityarthaḥ | anena agatikānāṃ tvameva gatiriti sūcitamiti sambodhanam | kvacit 'daivatavaidya hṛdya' ti pāṭhaḥ | tadā daivatamiṣṭadevatā sā cāsau vaidyaśca svanāmadvārā saṃsārapramukhanikhilāmayanirvartakāgadaṅkāratyarthaḥ | uktaṃ ca 'acyutānantagovindanāmoccāraṇa bheṣajāt | naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham iti | ata eva hṛdyaḥ daivatatvāt vaidyatvāt ca tasya hṛdyatvaṃ jñeyam¹ | ²athavā 'daivatavaidyahṛdye 'tyekaṃ padam | tadā daivatavaidyāvaśvinau | tato'pi hṛdyaḥ ; tau vyādhimātrameva nivartayataḥ, bhavāṃstu ādhiṃ saṃsārarūpamahāvyādhiśva nivartayatīti tasya tābhyāmadhikatvoktiḥ | athavā daivatavaidyāviva hṛdyaḥ etādṛśopendra he indrāvaraja 'upendra indrāvaraja ' iti kośarītyā² ca upendreti sambodhanam | daivatavaidya hṛdyeti padaccheda pakṣe ³yadā hṛdyetyetadaṅga viśeṣaṇaṃ tadāyamarthaḥ³ | hṛdyaṃ rogiṇaḥ sevākāle pariṇāmakāle hitaṃ idaṃ tu sarvadeti tasya hṛdyatvamalaukikamiti rahasyam | etādṛśaṃ yat tvadaṅgasaṅgāmṛtaṃ bhavadaṅgāśleṣasudhā, tanmātranivartyavyādhikaṃ na tu śarīrāyāsasādhyamadhikamapyauṣadhajālaṃ cikityasyārogamityarthaḥ | atra mātraśabdo ghuṭikāparaṃtvenāpi yojanīyaḥ | vaidyaiḥ mātraśabdasya auṣadhaparimāṇe prayogāt | etena ⁴prakṛtāgadaṅkārasya anāyāsaḥ sūcitaḥ⁴