Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 18.8.2

Śrutirañjinī 18.8.2

Language
Sanskrit

18.8.2

kuñjī, bhairavī sūrīyaḥ' iti | rūpakalakṣaṇam - 'drutadvandvavirāmāntaṃ rūpakaḥ parikīrtitaḥ' iti | atra yāhi ityādi viṣādamityantaṃ dhruvapadam | he mādhava, uditasya utpannasya, rasasyānubhūtaśṛṅgārādeḥ; 'śṛṅgārādau viṣe vīrye guṇe rāge drave rasaḥ' ityamaraḥ | abhiniveśaḥ āsaktiryasya tādṛśaṃ tava nayanaṃ netraṃ 'locanaṃ nayanaṃ netra' mityamaraḥ | rajanyāṃ rātrau janito yo gurujāgaraḥ prabalanidrābhāvaḥ, tena yo rāgaḥ raktimā, tena kaṣāyitaṃ sañjātaraktarūpaṃ sat | ata eva alaso mandībhūto nimeṣo yasmin tādṛśaṃ sat | sphuṭaṃ asandigdhaṃ, anurāgaṃ anyasyāṃ āsaktiṃ vahati | anurāgasya raktatā prāgeva pratipāditā | sphuṭamiti kriyāviśeṣaṇaṃ vā | athavā nayanaṃ kartṛ, kaṣāyitamiti kyajantāt bhāve niṣṭhā | jāgareṇa yat kaṣāyitaṃ raktavarṇavadācaraṇaṃ tata karma; anurāgamiva vahatītyanvayaḥ | asmāt kāraṇāt he mādhava lakṣmīpate, idaṃ tu dakṣiṇanāyakatvasūcanārtham | ata eva tāmanusaretyādi samañjasaṃ bhavati | he keśava yāhi, yāhi, anyatraiva gaccha gacchedityarthaḥ | atyantāsūyāsūcanārthaṃ dviruktiḥ | na kevalamatrānavasthānamātramapi tu kaitavavādaṃ dhūrtapralāpaṃ mā vada na ca brūhi | na kevalamatra dhūrtapralāpābhāvenāvasthānaṃ ca api tu he sarasīruhalocana puṇḍarīkākṣa, anyasyāḥ anusaraṇamārgadarśane, tavākṣivaipulyaṃ mahadastīti sūcayituṃ etatsambodhanamityavagantavyam | yā nāyikā tava viṣādaṃ manmathakṛtamanaḥpīḍāṃ harati apākaroti, tāmevānusara tatraiva gacchetyarthaḥ | deśāntare śaṣayorabhedāt antyaprāsopapattiḥ |

Linked texts (1)