Gitagovinda 6.8.1

6.8.1

idaṃ gītaṃ rūpakatālena⁶ saha gurjarīrāgeṇa gīyate | tālalakṣaṇaṃ tu— ‘drutadvandvaṃ⁷ virāmantaṃ rūpakaṃ parikīrtita’miti | tatra rāse harimityārabhya kṛtaparihāsamityantaṃ dhruvapadam | sādhāraṇatvāt tadādau vyākhyāyate | rāsa iti || he sakhi, rāse rāsakrīḍāyāṃ, vihitāḥ vyatiriktakāminīcaritāḥ vilāsāḥ vibhramāḥ yena tādṛśam | kiñca rāsa eva kṛtaḥ madvyatiriktakāminīṣu kṛtaḥ parihāso narmavacanaṃ yena tādṛśaṃ hariṃ śrīkṛṣṇamiha kuñje2 mama manaḥ smarati, pratyakṣataḥ tatsaṃyogābhāve'pi nirantaraṃ tanyamānacintanayā tatsaukhyamanubhavatītyarthaḥ3 | kīdṛśaṃ hariṃ4 ityākāṃkṣāyāṃ śliṣṭapadasthaṃ viśinaṣṭi saṃcaraditi | saṃcaran dhvanyutpādanārthaṃ vyāpāravān yo'dharaḥ tatra yā sudhā amṛtaṃ tena madhuraḥ śrutisukhāvaho yo dhvaniḥ tena mukharitaḥ nāditaḥ5 | ata eva mohanaḥ svanādena sarvacittākarṣakaḥ vaṃśo veṇunālaḥ yasya tādṛśam | kiñca calitau kāminīcittākarṣaṇārthaṃ vyāpāritau6, athavā svaratālānukaraṇārthaṃ calitau dṛgañcalau apāṅgapradeśau yena sa tādṛśaḥ cañcalaḥ svaratālānukaraṇārthameva calanmauliyasya, ata eva kapolayorgaṇḍasthalayoḥ, vilolo valamānau vataṃsau karṇābharaṇau yasya taṃ7 hariṃ smaratītyanvayaḥ | avataṃsamityatra ‘vaṣṭi vāgurirallopamavāpyorupasargayoḥ’ ityādinā akāralopaḥ | bhāṣāntare śasayorbhedābhāvāt antyaprāsopapattiḥ |