Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 8.8.8

Śrutirañjinī 8.8.8

Language
Sanskrit

8.8.8

varṇitamiti || hareḥ kṛṣṇasya pravaṇena³ tatpareṇa tadbhaktenetyarthaḥ | tindubilvanāmā jayadevasya janmavaṃśa iti kecit | janmagrāma ityapare | sa samudra iva tadvadvipula ityarthaḥ | tasmāt saṃbhavantīti tatsaṃbhavāḥ | tindubilvavaṃśākhyasamudrotpannā ityarthaḥ | teṣāṃ rohiṇīramaṇaḥ candraḥ, teṣāṃ sa ivāhlādakara ityarthaḥ| anenāyāṃ vaṃśonnatimūlakāraṇamityuktaṃ bhavati tena | athavā sambhavatyasminniti sambhavo janmādhikaraṇaṃ⁴, tindubilvasamudra iva janmādhikaraṇaṃ tasya rohiṇīramaṇaḥ yathā candraḥ svajanmasthānasamudrollāsakaraḥ tadvadayamapi vaṃśollāsakara ityarthaḥ| īdṛśena jayadevakena 'svārthe kaḥ'; nirahaṅkāradyotanārthamalpārthe vā kanpratyayaḥ| varṇitaṃ kṛṣṇavirahavarṇanākāreṇa grathitamidaṃ gītaṃ gātṝṇāṃ śrotṝṇāṃ ca aihikāmuṣmikasukhaṃ¹ karotviti śeṣaḥ | athavā uktaviśeṣaṇaviśiṣṭena jayadevakenedaṃ pūrvoktagītaṃ varṇitaṃ² racitamityarthaḥ | atha virahatāpaṃ nivartatāmiti³ buddhyā dhṛtamuddīpakamaṃ kāminīkadambabhogārthaṃ dhṛtaṃ vā, bisahārādikaṃ ca haraparikara (harasyā'yaṃ hāraḥ) ityevaṃ buddhyā bhrāntyā prahartumudyuktaṃ kāmadevaṃ harinivartayati—hṛdīti|| he anaṅga kāmadeva, anaṅgeti sambodhanaṃ haraviṣayapraharaṇasya avasthāṃ bhāvitvasya⁴ sūcanāyaḥ, tenaiva kāmadevasya aṅgahānyāpādanāt⁵ | ata eva⁶ praharaṇanivṛttiprārthanañcopapadyate | yasmāt hṛdi vakṣaḥsthale ayaṃ paridṛśyamānaḥ padārtho na bhujaṅgamanāyakaḥ harahārabhūto⁷ na bhavati | kintu bisalatāhāraḥ, virahavedanānivṛttyarthaṃ⁸ dhṛtā mṛṇālakāṇḍamālikā | yā ca kaṇṭhe paridṛśyate na sā garaladyuti

Linked texts (1)