Pramāṇa · Search · About · API

Arjuna and the Hunter 1.13.1

Traisargika 1.13.1

Language
Sanskrit

1.13.1

vasūnītyādi | sa daṇḍena dharmasaṃplavaṃ nihanti | dharmasya saṃplavo dharmasaṃplavaḥ | samplavo vipattiḥ saṅkaraśca | dharmāsyānācaraṇaṃ viparyayācaraṇaṃ ca vipattiḥ | adharmasaṅkīrṇatā saṅkaraḥ | duṣyatāṃ dviṣatāṃ vā dharmādipratikūlānāṃ vā damanasādhanaṃ daṇḍaśabdenocyate | nihanti nitarāṃ hinastītyarthaḥ | yathā punardharmasaṃplavo nodbhavet tathā tamunmūlayatīti bhāvaḥ | svato janāparāgahetordaṇḍasyānudvejakatvaṃ dyotayituṃ dharmaparipanthinnirmūlanasādhanatvamuktaṃ na daṇḍaṃ prayuṅkta iti karmatvam | anāptopadiṣṭaḥ svotprekṣito vā prayukto daṇḍo na dharmasādhanamiti śaṅkāmapanudati — gurūpadiṣṭeneti | ajñātasya śreyassādhanasyārthasya śraddadhānāya rahasyākhyānamupadeśaḥ | guruśabdenopadeṣṭurāptatā dyotyate, upadiṣṭenetyatra niṣṭhāyāpadeśasya parisamāptiḥ | tena svotprekṣitatvaśaṅkā dūranirastaiva | sarvasya hi pratikūleṣu svata eva tīvrā manovṛttirbhavati, anukūleṣvārdreti | dveṣyeṣu dviṣatsu bhūyāṃsaṃ daṇḍaṃ prayuñjīta priyeṣṣu svalpaṃ naiva vā prayuñjīteti śaṅkāmapākaroti — ripau sute'piveti | apivetyekaḥ śabdaḥ samuccayārthaḥ | athavevārtho vāśabdaḥ tadā ripau vā sute'pītyanvayaḥ | ripau sute iti ca saptamī adhikaraṇaviśeṣe viṣaye vartate | ripuviṣayeṇa sutaviṣayeṇāpītyarthaḥ | vāśabdasyaivārthatve ripuviṣayeṇaiva sutaviṣayeṇāpītyarthaḥ | dveṣyeṣu pradhāno ripuḥ | priyeṣu putraḥ| tābhyāṃ dveṣyapriyāḥ sarve saṅgṛhītāḥ | ripuḥ suto vā yadā dharmapratikūlau daṇḍaviṣayau syātāṃ tadā tulāsammitanaiva tayoḥ samaṃ prayuktena daṇḍena dharmamabhirakṣatīti bhāvaḥ |

Linked texts (1)