Arjuna and the Hunter 3.4
Traisargika 3.4
- Language
- Sanskrit
3.4
dharmātmaja ityādi | śrutīnāṃ prasūtim | śrūyata iti śrutiriti vyu-
tpattyā śrutiśabdo vede yogarūḍhaḥ | svārthajñānaṃ svavihitakriyānuṣṭhānaṃ ca vinā svaśabdaśravaṇenaiva śreyaskaro veda iti vedasya śaktyatiśayo nityatā ca śrutiśabdena dyotyate | idānīmiva kalpāntareṣvapi vedaḥ śrutiviṣaya eva, na kadācit kṛtiviṣayaḥ syādityasyārthasya pratīternityasyaiva vedasyotpattyupapattirbahuvacanena vyajyate | eka eva vedo dvaipāyanena caturdhā vibhaktaḥ | tasya vibhaktarūpasya tasmādutpannatvamupacaryata iti prasūtimiti | prasavādhikaraṇamityarthaḥ | adhikaraṇe ktinpratyayaḥ | kīdṛśīnāṃ śrutīnām | dharmanibandhinīnām enaḥpraṇudām dharmaṃ svargāpavargadaṃ puṇyakarma tācchīlyena̍ nityaṃ badhnatīnāṃ svavihitakriyānuṣṭhāyināṃ viśiṣṭapuṇyavāsanāvidhāyinīnāmityarthaḥ | athavā dharmaṃ nikaṭe badhnatīnāṃ vidhivākyaiḥ puṇyakarmaṇaḥ kartavyatātiśayamadhyavadhānena manasi darśayantīnāmityarthaḥ | enaḥpraṇudāmiti enāṃsi pāpāni prakarṣeṇa nudatīnāṃ kṣipatīnām | svāśritānāmityarthāt siddhyati | athavā nudatiriha niṣedhārthe vartate | enāṃsi prakarṣeṇa niṣedhantīnāṃ niṣedhavākyaiḥ pāpānāmakartavyatātiśayaṃ pratyāyayantīnāmityarthaḥ | viśiṣṭavaidikavidyopadeśena yudhiṣṭhirasyābhīṣṭamanugrahaṃ vidhātuṃ munīndro vyavasitavāniti saviśeṣaṇena śrutiśabdena dyotyate | sukhopaviṣṭamiti | sukhamakṛcchramavyagrendriyaśarīram | upaviṣṭamāsitam | anena vacanopakramasyāvasaraḥ sūcyate | muniśabdārthaḥ prāgukta eva | yudhiṣṭhirasya munīndrapakṣapātaviṣayatāheturviśiṣṭavidyāgrahaṇārhatā ca dharmātmajapadena dyotyate | tadabhyāgamane hetuṃ parīpsuḥ | tasya munīndrasya abhyāgamane avyavadhānenāgamane śiṣyādipreṣaṇamaparyāptamiti matvā sākṣāt svamūrtyaivāgamane sannikarṣaprāptau | hetuṃ kāraṇam | parīpsuḥ kārtsnyena bubhutsuḥ | paripūrvasyāpnoteralamarthatayā prasiddhatvāt parītyupasargeṇa tasya buddhyarthatā na kriyate | gatyarthānāṃ dhātūnāmutsargatto buddhyarthatāvidhānādīpsurityanenaiva bubhutsurityarthaḥ pratīyate | tatparyāptipratipattaye punaḥ parītyupasargaḥ prayuktaḥ | prāktaneṣu vyasaneṣu svayamāgatyānugrahakaraṇadarśanāt tadānīmapi tadabhyāgamanasya svānugrahacikīrṣā heturiti hetusāmānyamavagacchatā yudhiṣṭhireṇa hetuviśeṣa eva jijñāsitaḥ | munīndrābhyāgamahetuparīpsāyā yudhiṣṭhireṇa sākṣāduktiranuciteti matvā mahākavirucitajñatayā
svavacanenaiva tāmāviścakāra, na yudhiṣṭhiravacanena | ābabhāṣa iti | abhimukhaṃ babhāṣe | munīndrasya yuṣmacchabdavācyatām ātmano'smacchabdavācyatāṃ cāpāya ucitaṃ vacanam ūca ityarthaḥ | tena audāsīnyadyotikā taṭasthatā vyāvartyate |
garīyasi vyasana iva kṛtyasaṅkaṭe nimajjan nikhiladuḥkhāskandinā munīndrasandarśanena kṛtārthatāṃ nīyamāno dharmarājo vismayānandavaśaṃtayā puṇyaprakarṣaikalabhyasya tasya samagramaṅgalatāmupapādayati — anāptetyādinā |
Linked texts (1)
- Kirātārjunīya — Bhāravi, Sanskrit