Pramāṇa · Search · About · API

Gotamiyakavya 12.12-2

Gotamīyakāvya 12.12-2

Language
Sanskrit

12.12-2

vastu svasattayā'pi pratibhāsaṃ eti prāpnoti svasattayā'pi pratibhāsate,
na tu parā'pekṣayaivetyarthaḥ | ayamatra bhāvārthaḥ—na khalvāpekṣikameva
3 vastūnāṃ sattvaṃ kiṃ tu svaviṣayajñānagamanādyarthakriyākāritvamapi
tataśca hrasva-dīrgho-bhayāni ātmāviṣayaṃ ced jñānaṃ janayanti tadā
santyeva tāni, kathaṃ teṣāmasiddhiḥ ? yadapyuktaṃ—'madhyamāṅgulimapekṣya
6 pradeśinyāṃ hrasvatvamasadevocyate' ityādi tadapyayuktaṃ, yato yadi madhyamāmapekṣya pradeśinyāṃ svataḥ sarvathā'satyāmapi hrasvatvaṃ bhavettadā viśeṣābhāvātkharaviṣāṇe'pi tadbhavet, atidīrgheṣu indrayaṣṭyādiṣvapi ca
9 tatsyāt | tasmātsvataḥ satyāmeva pradeśinyāṃ vastuno'nantadharmātmakatvāttattatsahakāri(ri)sannidhau tattadrūpābhivyaktestattajjñānamutpadyate na punarasatyāmeva, tasyāmapekṣāmātrata eva hrasvajñānamupajāyate | evaṃ dīrgho12 bhayādiṣvapi vācyaṃ, tasmātsvataḥ parataḥ ubhayataśca bhāvānāṃ siddhirastyeva vyavahārataḥ, niścayatastu svataḥ siddhā eva sarve'pi bhāvāḥ
tathā hi—iha kiñcit svataḥ eva sidhyati, yathā kartunirapekṣaḥ tatkā15 raṇadravyasaṅghātaviśiṣṭapariṇāmarūpo meghaḥ | kiñcittu parato yathā—
kulālakartṛko ghaṭaḥ | kiñcidubhayato yathā—mātāpitṛbhyāṃ svakṛtakarmataśca puruṣaḥ | kiñcinnityasiddhameva yathā—ākāśam, etacca vyava18 hāranayā'pekṣayā draṣṭavyam | niścayatastu bāhyaṃ nimittamātramevā''śritya
sarvaṃ vastu svataḥ eva sidhyati kharaviṣāṇādirūpo'bhāvastu bāhyanimittasadbhāve'pi kadācidapi na sidhyatīti

Linked texts (1)