The Slaying of Śiśupāla 4.62
Śiśupālavadhaṭīkā 4.62
- Language
- Sanskrit
4.62
niṣevyamāṇeneti || śivairmaradbhirmandamārutaiḥ anyatra śivai rudraiḥ | marudbhirmarudgaṇaiśca cirāya niṣevyamānena hariṇā śrīkṛṣṇena śakreṇa cādhyāsyamānā adhitiṣṭhīyamānā uṅkumīnāṃ ratnāṅkurāṇāṃ dhāmni sthāne ekatra ratnākaratvādanyatra ratnasānutvācceti bhāvaḥ | sindhau sthiteti śeṣaḥ | yā pūrvairau sthitām | amarā yasyāṃ santītyamarāvatīmindranagarīm | matau bahvaco'najireti dīrghaḥ saṃjñāyām| mādupadhāyāśceti vatvam | āhvāsta spardhayā āhūtavatī amarāvatīmanucakāretyarthaḥ | hṛyaterlaṅ sparddhāyāmāṅa ityātmanepadaṃ lipi sici hṛśceti ātmanepadeṣvanyatarasyāmiti caleraṅabhāvapakṣe sijādeśaḥ | atra prathamārthe śleṣe'pi sindhau merau sthiteti prativimbabhāvena sādharmyokteḥ śleṣānuprāṇiteyamupameti saṃkṣepaḥ | āhvāsteti sādṛśyapratipādakaḥ śabdaḥ spardhate hvayate dveṣṭītyanuśāsanāt |
snigdheti || snigdhaṃ yadañjanaṃ tadvattena ca śyāmaruciḥ suvṛttaḥ sadvṛttaḥ suṣṭhu vartulaśca | trayāṇāṃ lokānāṃ samāhārastrilokī | taddhitārthetyādinā samāsaḥ | saṃkhyāpūrvo dviguriti dvisaṃjñā | akārāntottarapado dviguḥ striyāmiṣyata iti strītve dvigoriti ṅīp | tasyāstilako bhūṣaṇabhūtaḥ sa harireva viśeṣako vā tilaka ivetyarthaḥ | ivavadvā yathāśabdā ityanuśāsanāt | tamālapatratilakacitrakāṇi viśeṣakam | dvitīyaṃ ca turīyaṃ ca na striyāmityamaraḥ | adhvaṃsitā varṇānāṃ brāhmaṇādīnāṃ kāntirojjvalyaṃ yasyāḥ tasyāḥ puraḥ anyatrādhvaṃsito varṇo gaurādiḥ kāntirlāvaṇyaṃ ca yasyāstasyāḥ | varṇo dvijādau śuklādāvityabhayatrāpyamaraḥ | vadhvā iva śriyaṃ viśiśeṣa viśeṣitavān | anekaśabdeyamupametyeke | śabdamātrasādṛśyāt śleṣa ityanye | śleṣopametyāha daṇḍī |