Sandesharasaka 5.2-15

5.2-15

likhita uddhṛta vākya saṃdeśa-rāsaka ke ṛtu-varṇana kī viśeṣatā kā samyak paricaya
dete haiṃ—
vastu nirūpaka varṇana bāhya vastu kī ora pāṭhaka kā dhyāna na le jākara viraha-kātara
vyathā-kātara sahānubhūti saṃpanna komala hṛdaya kī marma-vedanā hī mukhara ho
uṭhatī hai|’1
upasaṃhāra
saṃdeśa-rāsaka śṛṃgārapradhāna rāsaka kāvyoṃ kā pratinidhi graṃtha hai| pratinidhi
aura ṛtu-varṇana ke sthaloṃ para tatkālīna paścimottara bhārata kā khāsā paricaya
de gaye haiṃ
saṃdeśa-rāsaka ke prakāśana ke pūrva amīra khusaro (mṛ0 1325 ī0) prathama
udghāṭita huā ki bhāratīya sāhitya ko musalamānoṃ kā sakriya sahayoga aura
hai ki āścaryacakita raha jānā par̤atā hai
paravartī hiṃdī meṃ prayoga hone vāle kaī chaṃda saṃdeśa-rāsaka meṃ jyoṃ-ke-tyoṃ mila
kāvya masṛṇoddhata hote the ataeva prasaṃgānusāra upayukta chaṃdoṃ ke dvārā jhanakāra
pṛthvīrāja rāso yuddhapradhāna kāvya hai| isalie usameṃ yuddhocita gar̤agar̤āhaṭa utpanna
ho yā prakṛti-varṇana, kavi pāṭhaka ko biṃba grahaṇa karāne meṃ sarvatra samartha dikhāyī
kā adhikārī samajhā jānā cāhie, kiṃtu saṃdeśa-rāsaka kī sabase bar̤ī viśeṣatā
logoṃ ke prati upekṣā dikhākara apanā lokavādī pakṣa prakaṭa kara detā hai| usane
marma vedanā hī mukhara ho uṭhatī hai| varṇana cāhe jisa dṛśya kā ho, vyaṃjanā hṛdaya
viśvanātha tripāṭhī
prathamaḥ prakramaḥ
rayaṇāyara dhara giritaruvarāim̐ gayaṇaṃgaṇammi rikkhāim̐
jeṇa'jja sayala siriyaṃ so buhayaṇa vo sivaṃ deu ||1||‡
māṇussadivvavijjāharehim̐ ṇahamaggi sūra-sasibiṃbe
āehim̐ jo ṇamijjai taṃ ṇayare ṇamaha kattāraṃ