Karunalahari (Karuṇālaharī)

करुणालहरी

Language: Sanskrit
Date: 1649–1699 CE
Author: Jagannātha
Extent: 174 passages, 7,139 words
Text: partly digitised
Source: archiveorg · Karuna Lahari (samkshloki Bhashantar); ed. Gordhandas Dahyabhai Engineer; Gordhandas Dahyabhai Engineer; 1939 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

1 — 62 parts
2 — 8 parts
3 — 70 parts
4 — 16 parts

Text

1.1

mahākavijagannāthapaṃḍita viracitā
śrīkaruṇā-laharī
śiśirīkurute kadā nu naḥ
śikhipicchābharaṇaḥ śiśurdṛśoḥ
yugalaṃ vigalanmadhudravasmitamudrāmṛdunā mukhendunā

aviveghanāṃdhadikṣumukhe
bahudhāsaṃtataduḥkhavarṣiṇi
bhagavan bhavadurdine pathaḥ
skhalitaṃ māmavalokayācyuta
aparādhasahasrabhājanaṃ
patitaṃ bhīmabhavārṇavodare
agatiṃ śaraṇāgataṃ hare
kṛpayā kevalamātmasātkuru
paṇḍitarājaśrījagannāthaviracitā
śrīkaruṇā-laharī
viṣīdatā nātha kṣiptanalopame
viṣādabhūmau bhavasāgare vibho
paraṃ pratīkāramapaśyatādhunā
mayāyamātmā bhavate niveditaḥ

1.2

bhavānalajvālaviluptacetanaḥ
śaraṇya te'ṅghriṃ śaraṇaṃ bhayādyām
vibhāvya bhūyo'pi dayāsudhāmbudhe
vidhehi me nātha yathā yathecchasi

1.3

vihāya saṃsāramahāmarusthalīmalīkadehādimilanmarīcikām
manomṛgo me karuṇāmṛtāmbudhe
vigāḍhumīśa tvayi gāḍhamīhate

1.4

mahākavijagannāthapaṃḍitaviracita
“śrī karuṇā la ha rī”
viṣādaghere1 viṣaagninā samī,
viṣādabhome2 bhavasāgare prabho !
na joine anya upāya mheṃ havāṃ,
vibho ! mamātmā tamane nivediyo.3 1
bhavāgnijhāḻe mama lupta cetana,
śaraṇya ! āvyo tama śarṇamāṃ bhaye
karī ghaṇuṃ ciṃtana he dayāmbudhe !
karo tamone jyama iṣṭa lāgatuṃ. 2
asatyadehādimarīcikābharī4
marusthalī5 ā bhavanī tyajī karī
dayāmṛtābdhe ! mama ā manomṛga6
vilīna thāvā tamamāṃhi icchatuṃ. 3
tvadaṃghriphullāmbujamadhyanirgaḷanmarandaniḥsyandanitāntalampaṭaḥ
manomilindo mama muktacāpalastvadanyamīśāna tṛṇāya manyate

1.5

jagattrayatrāṇavidhau dhṛtavrataṃ
tavāṃghrirājīvamapāsya ye janāḥ
śaraṇyamanyanmṛgayanti yānti te
nitāntamīśāna kṛtāntadehalīm

1.6

ramāmukhāmbhojavikāsanakṣamo
jagattrayodbodhavidhānadīkṣitaḥ
kadā madajñānavibhāvarīṃ hare
hariṣyati tvannayanāruṇodayaḥ

1.7

surāsurasvāntacakoracumbitā
samastasaṃtāpacayāpanodinī
mahāniśīthe mama mānase kadā
sphuriṣyati tvanmukhacandracandrikā

1.8

jharaṃta pādāṃbujathī tama prabho !
rasasraveāmāṃ ati lubdha laṃpaṭa
bhramī tyajī saiā manabhṛṃga7 ā mama
gaṇaṃta bījā sahune vibho tṛṇa. 4
jagatatrayatrāṇataṇuṃ8 dharyuṃ vrata,
padābja evā tama je tyajī janeā
śaraṇya bījāṃ ḍhūṃḍhatā jatāja te
nitānta iśāna ! kṛtāṃtadhāma9 te. 5
ramāmukhāṃbhojavikāsakāraka,10
trilokaudbodhanakāja dīkṣita11
kadā mamājñānaniśā12 nivāraśe,
hare! tamāreā nayanāruṇodaya 113 6
surāsurasvāṃtacakāracuṃbitā,14
samastasaṃtāpasamūhahāriṇī15
mane kadā ghora niśe prakāśaśe,
prabho! tamārī mukha caṃdracaṃdrikā?16 7
suyauvanāpāṇḍuragaṇḍamaṇḍalapratisphuratkuṇḍalattāṇḍavāmṛtam
gadāgraja tvanmukhaphullapaṅkajaṃ
kadā madakṣṇoratithībhaviṣyati

1.9

surāpagātuṅkataraṃgacālitāṃ
surāsurānīkalalāṭalālitām
kadā dadhe deva dayāmṛtodadhe
bhavatpadāmbhoruhadhūlidhoraṇīm

1.10

mahājavāśchinnavivekarāśmayo
madoddhatā deva madakṣavājinaḥ
hare samāsādya tavāṃghrimandurāmapāstavegā dadhatāṃ suśīlatām

1.11

udārasauṃdaryavatī priyātaṇā
karī pratibiṃbita gaṃḍamaṃḍala
karaṃta kaiṃ tāṃḍava kuṃḍale tama
disaṃta kaiṃ adbhuta ne maneārama
praphulla te āpataṇuṃ mukhāṃbuja,
sudhanya ne vāṃchita kaiṃka janmathī
kadā thaśe ā mama nenane vibho !
abhīṣṭa vhāleā atithi gadāgraja ? 8
sureātaṇī puṇyajalā nadītaṇā
maneājñauttuṃga taraṃga te thakī
śire ati premathakī vahāi je,
lalāṭa-śeābhā suradaityasainyanī
tameātaṇāṃ ā caraṇāraviṃdanī
sureṇu, tenī ati ramya vāhinī
kadā dharuṃ deva dayāmṛteādadhe 17
bhavābdhinī pāra javā sukhevibho ? 9
vivekarāśeā18 tūṭīṃ tīvra vegathī,
madāṃdha mārā nayanāśva19 deva je
hare ! paheāṃcī tama pādamaṃdure20,
tyajī mahāvega suśīlatā dhareā. 10
purātanānāṃ vacasāmagocaraṃ
maheśitāraṃ puruṣottamaṃ patim
apāsya taṃ tvāṃ nirapatrapā satī
satī matirme kathamanyameṣyati

1.12

na jāgrati svapnadaśāntare'pi vā
paraṃ vijāne tava pādapaṃkajāt
iti sma satyaṃ yadi bhāṣitaṃ mayā
kadā jagannātha māmurīkuru

1.13

ayi dīnataraṃ dayānidhe
duravasthaṃ sakalaiḥ samujjhitam
adhunāpi na māṃ nibhālayan
bhajase hā kathamasmacittatām

1.14

sumahanti jaganti bibhratastava yo nāvirabhūnmanāgapi
sa kathaṃ paramāpta dehināṃ
paramāṇormama dhāraṇe śramaḥ

1.15

nitarāṃ vinayena pṛcchate
suvicāryyottaramatra yaccha me
karito girito'pyahaṃ guruṃstvarito noddharase yadadya mām

1.16

purātanone navaṃ vāṇigocara,
maheśa e'vā puruṣottama prabhu
tame, tamone tyajī, lāja śuṃ tyajī,
satī mati ā muja cāhya anyane ? 11
“na jāgrate svapnadaśāntare vaḻī,
ke. anya jāṇyuṃ tama pādapadmathī”
susatya e'vuṃ yadi veṇu māhyaruṃ,
kadā jagannāyaka bheṭaśo mane ? 12
ati dīna aho dayānidhe !
duravasthāgata sarvatyakta chuṃ,
hajiye mama bhāḻa nā laī
dharatā hāṃ ! kyama vajracittatā !21 13
ja ga bhā ra va tuṃ ya dhā ra tāṃ,
nava lāgyo śrama āpane jarā;
kyama to paramāpta dehīnā,
paramāṇu mama dhāratāṃ thato ? 14
vinaye mama namra praśna ā,
vibhu ! dyo uttara pūrṇa ciṃtavī;
“karithī22 girithīya23 huṃ guru,24
muja uddhāra karo na sadya ke ?” 15
na dhanaṃ na ca rājyasaṃpadaṃ
nahi vidyāmidamekamarthaye
mayi dhehi manāgapi prabho
karuṇābhaṃgitaraṃgitāṃ dṛśam

1.17

ayamatyadhamo'pi nirguṇo
dayanīyo bhavatā dayānidhe
vamatāṃ phaṇināṃ viṣānalaṃ
kimu nānandayitā hi candanaḥ

1.18

kṣudhitasya nahi trapāsti me
pratirathyaṃ pratigṛhṇataḥ kaṇān
akalaṅka yaśaskaraṃ na te
bhavadīyo'pi yadanyamṛcchati

1.19

nitarāṃ narake'pi sīdataḥ
kimu hīnaṃ galitatrapasya me
bhagavankuru sūkṣmamīkṣaṇaṃ
paratastvāṃ janatā kimālapet

1.20

narake nijakarmakalpitā
bhajato me mahatīrapi vyathāḥ
idamekamasahyamīkṣakā
yadanāthaṃ nigadanti māṃ vibho

1.21

dhanatī nahi rājyaṛddhinī,
nahi vidyātaṇī leśa yācanā;
prabhu dṛṣṭi jarā mama prati,
karuṇābhagitaraṃgitā25 karo. 16
adhama prabhu nirguṇī chatāṃ,
karuṇāpātra dayābdhi ā tama;
viṣaagni vamaṃta nāgane,
nahi śuṃ caṃdana śāṃtidāyaka ? 17
pratimārga26 kaṇo grahaṃtane,
nahi laje mujane kṣudhārtane;
akalaṃka ! na e yaśaskara,
tamane ke tama anyane bhaje. 18
narake avirāma27 sījhatā,
mujane hīna śuṃ lājahīnane?
janamāṃ tama tola śo thaśe ?
bhagavan kṣama karo samīkṣaṇa.28 19
tamane bhajanārane mane,
narake karmavinirmitā vyathā;29
paṇa eka asahya vedanā,
mujane sarva anātha lekhatā. 20
mṛgadantimukhānmayā saha
pratiruddhānbhavajālabandhane
tava māmapahāya muñcataḥ
karuṇā kiṃ na bhinatti mānasam

1.22

nirupādhijanāttihāriṇaṃ
bhagavaṃstvāmavagatya tattvataḥ
kṛtapuṇyacayāvahelanaṃ
kathamabjekṣaṇaṃ māmupekṣase

1.23

satataṃ nigameṣu śṛṇvatā
varada tvāṃ patitānupāvanam
puru pāpamupāsyate'niśaṃ
tvayi viśvāsadhiyā mayā vibho

1.24

sukṛtaṃ na kṛtaṃ purā kadāpyatha sarvaṃ kṛtameva duṣkṛtam
adhunā galitahriyā mayā
bhagavaṃstvāṃ prati kiṃ nigadyatām

1.25

madakāmavimohamatsarā
ripavastvatpura eva vihvalam
dhṛtaśārṅgagadārinandaka
pratikarṣanti kathaṃ na lajjase

1.26

mṛgadaṃtimukho30 vibaddha je,
muja sāthe bhavajāḻabaṃdhane,
karuṇā ura kāṃ na bhedatī
karatāṃ huṃ viṇu mukta temane ? 21
nirupādhi janārtihārī31 che,
vibhu ! jāṇī kaṃī ema tattvathī,
karī meṃ sahu puṇyahelanā,
samupekṣo kamalākṣa ! kāṃ mane ? 22
nigame32 suṇiyuṃ sadāya che
varadātā patittānupāvana;
bahu pāpaupāsanā33 karī,
dharī viśvāsa sadā tameāviśe. 23
kariyuṃ śubha kārya nā kadā,
kariyāṃ duṣkṛta sarva pūrave;
tama saṃmukha lājahīna huṃ,
bhagavan śuṃ adhunā vadī śakuṃ ? 24
mada kāma trimoha matsarā
ripuo vihvalane mane vibhā !
tama saṃmukha kheṃcatā, na śuṃ
tamane lāja gadādhanurdhara ?34 25
ayi gartamukhe gataḥ śiśuḥ
pathikenāpi nivāryate javāt
janakena patanbhavārṇave
naṃ nivāryo bhavatā kathaṃ vibho

1.27

sukṛtapriya mānyathāstu te
sukṛtibhyaḥ sukhadasya suprathā
api pāpamabibhratastu māṃ
tava viśvaṃbharanāma durlabham

1.28

vacanaiḥ paruṣairiha prabho
yadi roṣaṃ samupāgato'si me
mukharaṃ kṛtakoṭikalmaṣaṃ
karuṇābdhe jagato'pasāraya

1.29

yadi vīkṣya dadāsi maskṛtiṃ
na mayaiva pratigṛhyate tadā
atha cennijamāśayaṃ prabho
parituṣṭaḥ śirasā vahāmi tat

1.30

ayi ! gartamukhe35 jatāṃ śiśu,
jhaṭa tene pathikaya vāratā;
thaī tāta na kema vāratā,
paḍatāṃ ā bhavasiṃdhumāṃ vibho ? 26
sukṛtapriya !36 anyathā na ho,
sukṛtine37 sukhanī taya prathā;
aghapūrṇa38 mane na tāratāṃ,
tama viśvaṃbhara-nāma durlabha.39 27
mama karkaśa vākyathī prabho !
tamane huṃpara roṣa jo thayo
aghakoṭi karaṃta jalpane40
karuṇābdhe jagathī ugāraśo. 28
kṛti jo mama joine diyo,
mujathī to kadi nā grahāya kaiṃ;
paṇa ho karuṇārha41 jo gaṇī
śira huṃ to parituṣṭa42 thai dharuṃ. 29
patito'pyatidurgaṃto'pi san
na kṛtajño nikhilāgasāṃ padam
bhavadīya itīrayaṃstvayā
dayanīyaścapayaiva kevalam

1.31

sukṛtaprakṛtau jane tvayā
kṛtayā kiṃ kṛpayā kṛpānidhe
yadi mādṛśi sā vidhīyate
tava kīrtirvada kīdṛśī tadā

1.32

mayi śaiśavalāḷitaḥ śiśuḥ
pratibuddho janakena tāḍyate
na kadāpi ca lālitastvayā
kimu tāḍyo bhagavankukarmabhiḥ

1.33

ati durgata43 ne patita huṃ,
naguṇo sau duritotaṇuṃ pada,44;
bhavadīya45 gaṇo tadā tama
dayanīya46 prabhu mātra lājathī. 30
sukṛtaprakṛtijane47 kṛpā,
karī kīdhuṃ bahu śuṃ kṛpānidhe!
mujaśā para jo karo kṛpā
tama kevī prasare sukīrti to? 31
nija lālitabāḻane pitā,
ayi! tāḍe viparīta vartatāṃ;
tama lālita nā, chatāṃ ghaṭe
mujane ttāḍana duṣṭakarmathī?48 32
athavā
karatā pitu bālyalālita
śiśune tāḍana buddhi āvatāṃ;
tama lālitane kadāpi śuṃ
na karo tāḍana duṣṭakarmathī?49 32
ahameva hi doṣadūṣito
bhagavaṃstvāṃ samupālabhe muthā
ramaṇīvirahajvarajvalannamṛtāṃśuṃ kumatirvindindati

1.34

karuṇākara durdaśākula
patitālambana pāpapañjaram
amṛtāmbunidhe mahājvaraṃ
nahi jahā jagadīśa jātu mām

1.35

kaṭujalpanamalpakasya me
nahi te kalpayatu krudhaṃ vibho
kupitāturabālabhāṣitaṃ
kimu gṛhṇanti manāṅmahāśayāḥ

1.36

bhujagāhitakalpitadhvaja
sphuradāśābhujagāliveṣṭitam
jaṭilajvarakuñjarāṅkuśa
jvarajuṣṭaṃ na jahīhi jātu mām

1.37

ayi ! doṣita doṣathī vibho !
tamane niṣphaḻa doṣa huṃ dauṃ;
ramaṇīvirahajvare jvalī,
śaśiniṃdā karatā ja durmati. 33
karuṇākara ! durdaśā-rta ne,
patitālaṃbana ! pāpadhāmane,
viṣamajvarane sudhāmbudhe !
mujane he jagadīśa ! nā tyajo.50 34
kaṭu jalpana51 alpa jīvanuṃ,
na karo kopita āpane vibho !
kupitā tura bāla veṇa ne,
kadi leśe gaṇatā mahāśayo ? 35
garuḍadhvaja ! ā viṣaddhane
sphuratī āśabhujaṃginīthakī
jaṭilajvarakuṃjarāṃkuśa !
mujane nā tyajaśo jvarārtane.52 36
na vahāmi na duṣkṛtaṃ mayā
kṛtamityuktimimāṃ tu me śṛṇu
mama bhītimanīnaśadvibho
patitoddhāraka nāma tāvakam

1.38

api śarvapitāmahādibhirbhajanīyaḥ puruṣottamo hi yaḥ
tamupālabhamānamuddhataṃ
dhigimaṃ māṃ dhigimāṃ dhiyaṃ mama

1.39

atha sarvamidaṃ mayojjhitaṃ
bhavato'nyannahi kiṃcidarthaye
mama mānasagocarībhavatvaravindākṣa tavādbhutaṃ vapuḥ

1.40

harinīlamayāvanītale
varavṛndāvipine vilāsini
maṇimaṇḍapamadhyavisphuradvibudhakṣamāruhamūlamāśritam

1.41

na vaduṃ, “nava duṣṭa karma mheṃ
kariyāṃ,” ukita suṇe ja āma maḥmama bhīti ṭaḻī gai vibho !
patitoddhāraka nāmathī tama.53 37
bhajanīya54 viraṃci55 śaṃbhunā,
sahunā je puruṣottama prabhu,
banī uddhata dūṣuṃ temane,
mujane, dhigdhika buddhine mama. 38
prabhu ā sahu mheṃ tyajī dīdhuṃ,
nava yācuṃ tama pāsa anya kaṃi;
vapu56 adbhuta āpanuṃ vibho !
mama ho mānasacakṣugocarī.57 39
ma ṇi ra tna ma yī dha rā ta le,
va ra vṛṃ dā vi pi ne vi lā sa māṃ
ma ṇi maṃ ḍa pa ma 15 śi bha tuṃ,
suranāṃ kalpatarunī chāṃyamāṃ. 40
śikhipicchamahārghaṇisphuranmukuṭākuñcitakāntakuntalam
kamanīyatarālakāvalibhramaṇabhrājilalāṭasundaram

1.42

śaradindusahodarānanaṃ
daladambhojapalāśalocanam
aruṇādharakāntidanturasphuṭadantāṃśuvikāsitāmbaram

1.43

darapāṇḍuragaṇḍamaṇḍala
pratisarpatkamanīyakuṇḍalam
maṇimauktikamañjumañjarī
mahanīyadyutirañjitaśruti

1.44

pṛthuvartulamauktikāvalīsuṣamāveṣṭitakāntakaṃdharam
harinīlagiridyutidruhā
kamalāmandiravakṣasānvitam

1.45

śikhipicchamahāmaṇimaḍhyā58
mukuṭe kuṃcita59kuṃtale60 raḍuuṃ;
kamanīyasukeśagucchanāṃ
bhramaṇe suṃdara bhālathī61 priya. 41
śaradindu62samāna ānane, 63
jhagatuṃ padmapalāśalocane
aruṇādharakāṃtiraśmie,64
sphuṭadaṃtāvalinī prabhāvaḍe, 65 42
lasatāṃ kamanīyakuṃḍale,
hasatāṃ pāṃḍura gaṃḍamaṃḍale
maṇimauktika maṃju maṃjarīdyutithī raṃjita karṇathī vara.66 43
ati dīrgha sumauktikāvalidyutithī ghotita kāṃta kaṃdhare,67
tulasī-navamaṃjarīraje,
surabhiprapūrṇa ure suśobhita.68 44
caraṇābjanakhāvalambinīṃ
bhujagākārabhujāntarāgatām
nibiḍābhramiva kṣaṇaprabhāṃ
bṛhadutphullavanāmalasrajam

1.46

maṇikaṅkaṇakāntimāṃsalaṃ
daraphullāmbujasundaradyuti
patitoddharaṇe dṛḍhavrataṃ
kamanīyaṃ karayoryugaṃ dadhat

1.47

vararatnamayāṅgulīyakāvaliśobhāmilitāṅgulīgaṇaiḥ
muhurākulitena veṇunā
vaśayatprāṇabhṛtāṃ manaḥśrutīḥ

1.48

udaradyutinimnagocchalalaharīrūpakaromarājakam
paśupālavilāsinīlasannayanākarṣaṇanābhinimnitam

1.49

kanakadravagauramambaraṃ
dadhatośadvitayena sundaram
udayanmaṇinūpuraprabhāsaraṇiśreṇijaṭālajānukam

1.50

caraṇabjana khāvalaṃbinī,69
bhujagākāra70 bhujāṃtare rahī,
ghanamedhasamī kṣaṇaprabhā,
vahatī kānanapuṣpamāḻathī, 45
maṇikaṃkaṇakāṃtiyukata je,
jhagatāṃ māṃsala te karadvaye
kamanīya, sarojasuṃdara,
patitoddhāraṇakāja je vratī, 46
maṇimaṃḍitamudrikāvalidyutae śobhita aṃgulīgaṇe
kṣaṇavādita veṇue manaśravaṇo sarvataṇāṃ haraṃta je,71 47
udaradyutinī nadītaṇī
laharīrūpaka romarājithī
priya, lolupa gopikātaṇāṃ
nayanākarṣaṇaraśmithī nata72 48
ati suṃdara hemavarṇanāṃ
dharatāṃ aṃbara ūrue vibho !
uḍatī maṇinūpuraprabhāsaratī śreṇivatāṃ sujānuthī,73 49
arigīrṇagajendragopane
dadhatāṃ lāñchikatāmalaukikīm
trijaganmahanīyamūrttinā
varajaṅghāyugalena śobhitam

1.51

kuliśāṅkuśakambusāmbujadhvajacakrādyabhirāmalakṣmaṇā
aruṇāruṇakomalatviṣā
kamanīyena talena rājitam

1.52

vividharṣamukhāmarasphuranmukuṭonnindramaṇiprabhākulam
nakhacandramayūkhamūrcchitākhilatāpaṃ padayoryugaṃ dadhat

1.53

sarataḥ saraṇau sato bahiḥ
svapato vā lapato gṛhāntare
vapurīdṛśamīśa tāvakaṃ
hṛdayālambanamastu me sadā

1.54

(kulakam)
arie gaṇiye gajendrane,
karavā rakṣaṇa te taṇuṃ dharī
gati je tvaritā alaukikī
ramaṇīya priya jeha te thakī,
trijage ati pūjya mūrtithī
bhuvano mugdha karaṃta ramya je,
kadalīsama kāṃti dhāratāṃ,
vara jaṃghāyugale suśobhita, pa0
kamaḻāṃkuśa śaṃkhavajra ne
dhvajacakrādi sucihna aṃkita,
aruṇāruṇaśāṃtakāṃtithī,
jhagatā pādatale suśobhita, 51
vidhi74 śaṃkaraādi devanā
mukuṭonāṃ maṇie prabhānvita
nakhacaṃdramayūkhathī75 duḥkho
haratuṃ e padayugma76 dhāratuṃ 52
vapu evidha iśa āpanuṃ,
hṛdayālaṃbana ho sadā mama
saraṇī saratāṃya bāhire,77
svapatāṃ, ālapatāṃ gṛhāṃtare.78 53
navanīlanīlimadyuti<L rnamanīyo nigamainirantaram
niraye nipatantamāśu māṃ
<L nayanenāpi sanāthayedvibhuḥ

1.55

praṇipatya hare bhavantamadya
<L vinibaddhāñjalirekameva yāce
janurastu kule kṛṣīvalānā<L mapi govindapadāravindabhāvaḥ

1.56

vācā nirmalayā sudhāmadhurayā yāṃ nātha śikṣāmadā<L stāṃ svapne'pi na saṃsmarāmyahamahaṃbhāvāvṛto niṣkṛpaḥ
ityāgaḥśataśālinaṃ punarapi svīyeṣu māṃ bibhrata<L stvatto nāsti dayānidhiryadupate matto na mattaḥ paraḥ

1.57

pātālaṃ vraja yāhi vā surapurīmāroha meroḥ śiraḥ
<L pārāvāraparamparāṃ tara tathāpyāśā na śāntā tava
ādhivyādhijarāparāhṛta yadi kṣemaṃ nijaṃ vāñchasi
<L śrīkṛṣṇeti rasāyanaṃ rasaya re śūnyaiḥ kimanyaiḥ śramaiḥ

1.58

na va nī ra da nī li ma dhyu ti,79
namavā yogya sadaiva vedathī
na ra ke paḍatāṃ mane karo
nayanethīya sanātha te vibhu. 54
praṇamī tamane pareśa sāce,
vinibaddhāṃjali eka eja yācuṃ:mama janma kule kṛṣīvalonāṃ,80
priyagoviṃdapadāraviṃdabhāva.81 55
“pīyūṣa sravatī82 vadī madhugirā83 śikṣā vibho! dīdha je,
te svapneya na saṃsmarūṃ ahahahā! garvī trapāhīna84 huṃ!”
e āge baḻatā mane pharī tame svīye viśe85 dhāratā;
bījo āpathakī dayānidhi na ko, nā matta mārāthakī. 56
jā pātāḻa viśe surendrapura86 vā, āroha87 meruśire,88
pārāva Reader89 paraṃparā tara chatāṃ āśā śame nā tava;
ādhivyādhijarāparāhata mane jo kṣema vāṃche nija
pī śrīkṛṣṇarasāyana90 pracura91 to śuṃ vyartha ko yatnathī? 57
vajraṃ pāpamahībhṛtāṃ bhavagadodrekasya siddhauṣadhaṃ
mithyājñānaniśāviśālatamasastigmāṃśubimbodayaḥ
krūrakleśamahīruhāmuttarajvālājaṭālaḥ śikhī
dvāraṃ nirvṛtisadmano vijayate kṛṣṇeti varṇadvayam

1.59

viśālaviṣayāṭavīvalayalagradāvānalaprasṛtvaraśikhāvalīvikalitaṃ madīyaṃ manaḥ
amandamiladindire nikhilamādhurīmandire
mukundamukhacandire ciramidaṃ cakorāyatām

1.60

surasrotasvinyāḥ pulinamadhitiṣṭhannayanayorvidhāyāntarmudrāmatha sapadi vidrāvya viṣayān
vidhūtāntardhvānto madhuramadhurāyāṃ citi kadā
nimagnaḥ syāṃ kasyāṃcana navana yāmbudaruci

1.61

imāṃ vai viṣṇulaharīṃ jagannāthena nirmitām
yaḥ paṭhettasya sarvatra jāyante jayasaṃpadaḥ

2.1

iti paṇḍitarājaśrījagannāthaviracitā karuṇālahariḥ samāptā
vajra pāpanagātaṇāṃ,92 bhavataṇāṃ rogītaṇāṃ auṣadha,
mithyājñānaniśāviśālatamanā caṃḍāṃśu-biṃbodaya;93
krūrakleśatarutaṇā94 prabaḻa kā jvālābharyā agni je,
dvāro nirvṛti sadmanā95 jayavartā hā 'kṛṣṇa' e varṇa be.96 58
viśāḻa viṣayotaṇe vana baḻaṃta dāvāgninī,
śikhā prasaratī, thayuṃ vikala citta tethī muja;
prapūrṇa ati iṃdire97 nikhilamādhurīmaṃdire,98
mukuṃdamukhacaṃdire99 manacakora100 māruṃ ramo. 59
sukhe besī tīre amara taṭinīne,101 nayananī
racī aṃtarmudrā102 pravra sakala gāḻī viṣayane,
uronāṃ aṃdhārāṃ rahita madhucaitanyalahare,103
kadā ḍūbuṃ kānī navajalada jevī dyuti viśe.104 60
karuṇā laharī guṃthī ā jagannātha paṃḍite,
je bhaṇe teha sarvatra pāme vijaya saṃpada. 61
samāpta
śrī śrīkṛṣṇacaitanyadevaviracitam
śrīśikṣāṣṭakam
cetodarpaṇamārjanaṃ bhavamahādāvāgninirvāpaṇam
śreyaḥ kairavacaṃdrikāvitaraṇaṃ vidyāvadhūjīvanam
ānaṃdāṃbudhivardhanaṃ pratipadaṃ pūrṇāmṛtāsvādanam
sarvātmasnapanaṃ paraṃ vijayate śrīkṛṣṇasaṃkīrtanam

2.2

nāmnāmakāri bahudhā nija-sarvaśaktistatrārpitā niyamitaḥ smaraṇe na kālaḥ
etādṛśī tava kṛpā bhagavan mamāpi
durdaivamīdṛśamihājani nānurāgaḥ

2.3

tṛṇādapi sunīcena tarorapi sahiṣṇunā
amāninā mānadena kīrtanīyaḥ sadā hariḥ

2.4

na dhanaṃ na janaṃ na suṃdarīm
kavitāṃ vā jagadīśa kāmaye
mama janmani janmanīśvare
bhavatādbhaktirahaitukī tvayi

2.5

śrī śrīkṛṣṇacaitanyadevaviracita
śrīśikṣāṣṭaka
je che mārjana cittadarpaṇataṇuṃ, je vārinuṃ siṃcana,
ā moṭāṃ bhavakānane saḻagatā dāvāgninuṃ śāmana,
je siṃcī madhucaṃdrikā kamalinī śreyastaṇī khīlave,
je āsvādana pūrṇa ne sumadhuruṃ pīyūṣanuṃ saṃsrave,
je che jīvana pūrṇa cetanavatuṃ vidyāvadhūnuṃ sadā
ānaṃdāṃbudhinī kare pratipade saṃvṛddhi saubhāgyadā,
ne je prāṇa ane śarīra–manane snāne kare pāvana
viśve te vijayī sadā jhaḻahaḻe śrīkṛṣṇasaṃkīrtana. 1
vaividhyapūrṇa tama nāma karī, samarpī
tyāṃ sarva śakti, ṭharavyo smaraṇe na kāla,
evī badhī tama kṛpā bhagavan! mama tyāṃ
durdaiva ke na anurāga thayo ja e’māṃ. 2
namra je tṛṇathī ne je sahiṣṇu taruthī vaḻī,
amānī māna denāro harikīrtana yogya te. 3
dhana nā, jana nā, na suṃdarī
kavitā vā jagadīśa huṃ cahuṃ;
janame janame hajo vibho!
tamamāṃ bhakti ahaitukī mama. 4
ayi naṃdatanūja kiṃkaraṃ
patitaṃ māṃ viṣame bhavāmbudhau
kṛpayā tava pādapaṃkajasthitadhūlīsadṛśaṃ vicintaya

2.6

nayanaṃ galadaśrudhārayā
vadanaṃ gadgadaruddhayā girā
pulakairnicitaṃ vapuḥ kadā
tava nāmagrahaṇe bhaviṣyati

2.7

yugāyitaṃ nimeṣeṇa cakṣuṣā prāvṛṣāyitam
śūnyāyitaṃ jagatsyāpi ( jagat sarva ) goviṃdaviraheṇa me

2.8

āśliṣya vā pādaratāṃ pinaṣṭu māmadarśanānmarmahatāṃ karotu vā
yathā tathā vā vidadhātu laṃpaṭo
matprāṇanāthastu sa eva nāparaḥ

3.1

mujane ayi naṃdanaṃdana !
bhavanāṃ ghora jaḻe ḍubelane
gaṇajo tama pādapadmanī
rajaśo dīna kṛpā karī sadā. 5
nayane mama aśrudhāra ne
vadane gadgada kaṃṭhathī girā,
pulake vapu pūrṇa hā ! kadā
tama nāma grahaṇe thaśe mama ? 6
nimeṣe yugaśī lāge, varṣā varṣatī cakṣue
lāgatuṃ jaga sau śūnya goviṃda virahe mane. 7
bheṭe mane pādaratā mane dale,
nā darśa de marmahatā mane kare,
kare game te yadi eha laṃpaṭa
che prāṇanā nāthaja e na anya ke. 8
śrīgopījanavallabhāya namaḥ
śrībilvamaṃgalaracita
śrī goviṃda-dāmodara-stotra
sukhaṃ śayānaṃ puruṣottamaṃ taṃ
purāṇamārthaṃ munayo nirīkṣya
gopīgṛhe tanmayatāṃ vrajanti
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.2

vihāya nidrāmaruṇodaye ca
vidhāya kṛtyāni ca vipramukhyāḥ
vedāvasāne prapaṭhanti nityaṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.3

prabhātasaṃcāragato'nugāvastadrakṣaṇārthaṃ tanayaṃ yaśodā
prābodhayat pāṇitalena mandaṃ
govinda dāmodara mādhaveti

3.4

aṅkādhirūḍhaṃ śiśugopagūḍhaṃ
stanaṃghayantaṃ kamalaikakāntam
saṃbodhayāmāsa mudā yaśodā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.5

śrīgopījanavallabhāya namaḥ
śrībilvamaṃgalaviracita
śrī goviṃda dāmodara stotra
sukhe sutelā nilaye prabhu tyāṃ,
devarṣinetā muni1 śarṇa āvyā;
banī jatā tanmaya prārthatāmāṃ,
“goviṃda! dāmodara! pūrṇakāmā!”2 1
prabhātakāḻe tyajī niṃda ūṭhī,
karī rvanaimitika karma vipro
vedāvasāne3 japatā sujapaḥ“goviṃda! dāmodara! he amāpa!” 2
prabhāta thātāṃ caravā jatī gau,
rakṣārtha tenī tanane yaśodā
jagāḍatāṃ thābaḍatāṃ vadantāḥ“goviṃda! dāmodara daityahantā!” 3
aṃke virājī stana-dūdha pītā
śi śu sva rū pī ka ma le ka kā nta;
bolāvatā harṣa dharī yaśodāḥ“goviṃda! dāmodara! he pramodā!”4 4
kācitprabhāte dadhipūrṇapātre
nibaddhya manthaṃ yuvatī mukundam
ālocya gānaṃ vividhaṃ karoti
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.6

utthāya gopyo'pararātribhāge
smṛtvā yaśodāsutabālakelim
gāyanti kāle dadhi manthayantyo
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.7

abhyarcya gehe yuvatīkadambaṃ
premapravāhairdadhi nirmamantha
udgāsyamānā svasakhīsametā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.8

ulūkhale saṃbhṛtataṇḍulāṃśca
saṃghaṭṭayantyo muśalaiśca mugdhāḥ
gāyanti gopyo janitānurāgā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.9

nijāṅgaṇe kaṅkaṇakelilolaṃ
gopī gṛhītvā navanītacauram
uvāca premṇāsya pidhāya netre
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.10

kāi prabhāte dadhipūrṇa pātre
bāṃdhī ravaine yuvatī vilokī
mukuṃdane gāna aneka gātīḥ“goviṃda ! dāmodara ! saumyakāṃti !” 5
gopī uṭhī brāhma muhūrta kāḻe,
smarī yaśodāsutabālakeli
gātī mathantāṃ dadhi gāna miṣṭa,
“goviṃda! dāmodara! mādhvi īṣṭa!” 6
koi sakhīvṛnda ghare samacī5,
preme dahīṃne mathatāṃ karantī
ūṃce svare gāna sakhīsametā,6
“goviṃda ! dāmodara ! gopanetā !” 7
bharela kaiṃ akṣata khāṃḍaṇīe,
te khāṃḍatāṃ tyāṃ muśale sumugdhā
gātī sugopī janitānurāgā,7
“goviṃda ! dāmodara ! naṃdabhāgā !”8 8
nijāgaṇe kaṃkaṇakelilola,9
gopī grahī mākhaṇacorane tyāṃ
preme dabāvī nayano vadantīḥ“goviṃda ! dāmodara ! he prapaṃcī !”10 9
jagdho'tha datto navanītapiṇḍo
<g gṛhe</g yaśodā vicikitsayeti
uvāca satyaṃ vada he murāre
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.11

yaśodayā gāḍhamulūkhalena
gokaṇṭhapāśena nibaddhyamānaḥ
ruroda mandaṃ navanītacoro
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.12

krīḍantamantarvrajamātmajaṃ svaṃ
samaṃ vayasyaiḥ paśupālabālaiḥ
premṇā yaśodā'vajuhāva kṛṣṇaṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.13

rāmānujaṃ vīkṣaṇakelilolaṃ
gopī gṛhītvā navanītagolam
ābālakaṃ bālakamājuhāva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.14

krīḍāparaṃ bhojanamajjanārthaṃ
hitaiṣiṇī strī tanayaṃ yaśodā
ajohavīt premapariplutākṣī
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.15

“khādho, vaheṃcyo navanītapiṃḍa ?”11
te jāṇavā tyāṃ gṛhamāṃ yaśodā
vadyā, “kahe satya alyā murāre !
goviṃda ! dāmodara ! duḥkhahartā ! re.”12 १०
godāmaṇāṃe12-1 jananīthakī tyāṃ,
baṃdhāīne ūkhaliye raḍatāṃ
dhīme vadaṃtā navanītacora–
“goviṃda ! dāmodara ! he kiśora !” 11
samāna gopālavayasya saṃge,13
krīḍā karatā vrajamāṃhi kṛṣṇa;
preme yaśodā karatā pukāraḥ–
“goviṃda ! dāmodara ! he murāra !” 12
śrīkṛṣṇane āṃkhamicāmaṇīnī,
krīḍā karatā sahu bālamāṃthī
bolāvatā mākhaṇa lai yaśodāḥ–
“goviṃda ! dāmodara ! āvato bā !” 13
krīḍā karatā tanane yaśodā,
hitaiṣiṇī snānasubhojanārthe
premāḻa netre karatī pukāraḥ–
“goviṃda ! dāmodara ! he murāra !” 14
govatsabālaiḥ śiśukākapajhaṃ
badhnantamambhojadalāyatākṣam
uvāca mātā cibukaṃ gṛhītvā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.16

govatsabālaiḥ śiśukākapajhaṃ
snigdhaṃ yadā kaṃkatikāṃ pragṛhya
samtārjamānā tamuvāca mā gā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.17

prabhātakāle varaballavaughā
gorakṣaṇārthaṃ dhṛtavetradaṇḍāḥ
ākārayāmāsuranantamādyaṃ
goviṃda dāmodara mādhavetti

3.18

maṃdāramūle madanābhirāmaṃ
smaretsadāpūritaveṇunādam
gogopagopījanamadhyasaṃsthaṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.19

gṛhegṛhe gopavadhūkadambāḥ
sarve militvā samavāyayoge
puṇyāni nāmāni paṭhanti nityaṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.20

govatsapucche14 śiśunī śikhāne,
badhninta aṃbhojadalāyatākṣa;15
tadā vadaṃtā cibuka grahī māḥ“goviṃda ! dāmodara ! bāḻakṛṣṇā !” 15
oḻaṃta lai kāṃsakom̐ keśa snigdha,
jāṇī rakhe bāḻa jaśe kahe māḥ“govatsabāḻosaha16 bāḻa ! jā mā,
goviṃda ! dāmodara ! sujñanāmā !”17 16
prabhātakāḻe varagopavṛṃdo,18
gorakṣaṇārthe lai vetra daṃḍo19
bolāvatā ādya anaṃtane kaheḥ“goviṃda ! dāmodara ! mādhavā he !” 17
maṃ dāra mū le mada nā bhi rā ma,
go go pa go pī ja na māṃ virājī
vātā suveṇu smaraṇārha20 devaḥ“goviṃda ! dāmodara ! devadeva !” 18
gṛhe gṛhe gopavadhūsamūho,
sarve maḻīne maḻatāṃ suyoga
nitye paṭhaṃtā prabhupuṇyanāmaḥ“goviṃda ! dāmodara ! āptakāma !”21 19
vikretukāmā kila gopakanyāṃ
murāripādārpitacittavṛttiḥ
dadhyādikaṃ mohavaśāduvāca
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.21

paryyaṅkikābhājamalaṃkumāraṃ
prasvāpayantyaḥ kila gopakanyāḥ
jaguḥ prabandhaṃ svaratālabandhaṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.22

jalāśaye kāliyamardanāya
yadā kadambādapatanmurāriḥ
gopāṅganāścukruśuretyū mohāt
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.23

sarovare kāliyanāgabandhaṃ
śiśuṃ yaśodātanayaṃ niśamya
jagmuluṃṭhantyaḥ pathi gopabālā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.24

akrūrayuktaṃ yaduvaṃśanāthaṃ
saṃgacchamānaṃ mathurāṃ nirīkṣya
ūcurviyogāt kila gopabālā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.25

gopī dahīṃvikrayakāja22 jātī,
murāripāde sthira cittavṛtti;
e to banī mohavaśā pukāre:–
“goviṃda ! dāmodara ! mādhavā re !” 20
poḍhela kaiṃ pāraṇiye kumāra,
jhulāvatāṃ tyāṃ priya gopakanyā
gātī prabaṃdha svaratālabaṃdha,23
“goviṃda ! dāmodara ! he mukuṃda !” 21
jaḻāśaye kāliyamardanārthe,24
kadaṃbathī jyāṃ muraśatru kūdyā,
gopī jaī tyā vilape vimohe:–
“goviṃda ! dāmodara ! kyāṃ gayo he ?” 22
suṇī yaśodāśiśune taḻāve,
baṃdhāyalā kāliyathī sugopī
āḻoṭatī mārgaviśe pukārī:–
“goviṃda ! dāmodara ! cittahārī !” 23
akrūra sāthe yaduvaṃśanātha,
jātā vilokī mathurāpure tyāṃ
kahetī viyoge priya gopabālā:–
“goviṃda ! dāmodara ! nātha ! vhālā !” 24
cakranda gopī nalinīvanānte
kṛṣṇena hīnā kusumeṣulīnā
praphullanīlotpalalocanābhyāṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.26

vṛndāvane gopagaṇāśca gopyo
vilokya goviṃdaviyogakhinnām
rādhāṃ jaguḥ sāśruvilocanābhyāṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.27

sā nīrajākṣīmavalokya rādhāṃ
ruroda govindaviyogakhinnām
sakhī praphullotpalalocanābhyāṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.28

vṛndāvanasthaṃ harimāśu buddhvā
gopī gatā kā'pi vanaṃ niśāyām
tatrāpyadṛṣṭvā'tibhayādavocat
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.29

evaṃ bruvāṇā virahāturāstā
vrajastriyaḥ kṛṣṇaniṣaṇṇacittāḥ
visṛjya lajjāṃ ruruduśca sarvā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.30

śrī kṛṣṇahīnā kusume sulīnā,
gopī raḍaṃtī nalinīvanāṃte
praphullanīlotpalanetranīre,25
“goviṃda ! dāmodara ! kāṃ tajī re.” २५
vṛṃdāvane gopagaṇe sugopī,
premīviyogākula 26 rādhikāne
joi pukāre nayanāśru sārī,
“goviṃda ! dāmodara hā ! vihārī !” २६
raḍī praphullotpalanetrathī kahe
sakhī, vilokī priyane viyoge
rādhā jhuraṃtī kamalāyatākṣī,27
“goviṃda ! dāmodara ! sarvasākṣī !”28 27
vṛṃdāvane che hari ema jāṇī,
gopī gai koi vane niśāe;
tyāṃe na joi bhayathī pukāre,
“goviṃda ! dāmodara ! hā ! sakhāre !” 28
e pera kahetī virahāturā te
vrajastrīo kṛṣṇanimagnacittā 29
lajjā tyajī susvarathī raḍaṃtī,
“goviṃda ! dāmodara ! vātavaṃśī !”30 29
kaṃsasya dūtena yadaiva nīto
vṛndāvanāntādvasudevasūnuḥ
ruroda gopī bhavanasya madhye
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.31

mātāpitṛbhyāṃ parivāryamāṇā
guhāṃ praviṣṭā vilalāpa gopī
āgatya māṃ pālaya viśvanātha
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.32

akrūramāsādya yadā mukundaścāpotsavārthaṃ mathurāṃ praviṣṭaḥ
tadā hi paurairjaya ityabhāṣi
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.33

kācitkarāmbhojapuṭe niṣaṇṇaṃ
krīḍāśukaṃ kiṃśuka raktatuṇḍam
adhyāpayāmāsa mudā mṛgākṣī
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.34

gopī kadācinmaṇipañjarasthaṃ
śukaṃ vaco vācayituṃ pravṛttā
ānaṃdakaṃda vrajacaṃdra kṛṣṇa
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.35

vṛṃdāvanethī vasudevaputro
lai gayo je kṣaṇa kaṃsadūta
gopī maḻīne bhavane raḍaṃtī,
“goviṃda! dāmodara! vṛṣṇivaṃśī !”31 30
vārī janetājanake chatāṃe,
vilāpa gopī karatī guphāmāṃ,
“āvī ugāro adhi viśvanātha !
goviṃda ! dāmodara ! dīnanātha !” 31
akrūra sāthe dhanuṣotsavārthe,32
mukuṃda jevā mathurā praveśyā,
“ho āpakero jaya,” paura33 kahetā,
“goviṃda! dāmodara! he vijetā !”34 32
krīḍātaṇo popaṭa cāṃca jenī
rātī narī kiṃśuka puṣpa jevī;
tene paḍhāve kara lai mṛgākṣī,35
“goviṃda ! dāmodara ! saṃyatākṣī!”36 33
gopī kadācit maṇipiṃjare je
rahela te popaṭane paḍhāve:“ānaṃdakaṃda! vrajacaṃdra ! kṛṣṇa !
goviṃda ! dāmodara bhaktatṛṣṇa !”37 34
gṛhe gṛhe gopavadhūsamūhaḥ
pratikṣaṇaṃ piñjarasārikāṇām
lasadgiraṃ vācayituṃ pravṛtto
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.36

sukhaṃ śayānā nilaye nije'pi
nāmāni viṣṇoḥ pravadanti martyāḥ
te niścitaṃ tanmayatāṃ vrajanti
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.37

pravālaśobhā iva dīrghakeśā
vātāmbuparṇāśanapūtadehāḥ
mūle tarūṇāṃ munayaḥ paṭhanti
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.38

vicitravastrābharaṇābhirāmā
praphullavaktrāmbujarājahaṃsī
sadā madīye rasanāgraraṅge
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.39

gṛhe gṛhe gopavadhūsamūha
pratikṣaṇe piṃjarasārikāne
paḍhāvato ema sumiṣṭa vāṇī:–
“goviṃda ! dāmodara ! dhṛṣṭa dāṇī !”38 35
sutā sutā maṃdiramāṃ sukhethī,
martyo jape viṣṇutaṇāṃ sunāmo;
nakkī bane tanmaya te japaṃtāṃ,
“goviṃda ! dāmodara ! he anaṃtā !” 36
pravālaśā śobhita keśavāḻā,
vātāṃbuparṇāśanapūtadehī39
mūle tarune muniyo paṭhaṃtā:–
“goviṃda ! dāmodara ! vighnahaṃtā !”40 37
vicitra vastrābharaṇālibhirāmā,41
praphullavaktrāṃbujarājahaṃsī42
jihvāgraraṃge43 mṛdu gāna guṃje,
“goviṃda ! dāmodara ! gopabaṃdho !” 38
ātyantikaṃ vyādhiharaṃ janānāṃ
cikitsakaṃ vedavido vadanti
saṃsāratāpatrayanāśabījaṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.40

agre kurūṇāmatha pāṇḍavānāṃ
duḥśāsanenāhṛtavastrakeśā
kṛṣṇā tadā''krośadananyanāthā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.41

he kṛṣṇa viṣṇo madhukaiṭabhāre
bhaktānukampin bhagavanmurāre
trāyasva māṃ keśava lokanātha
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.42

durvāsaso vākyamanūdya kṛṣṇā
saṃvyagracitteva divā niśīśam
antaḥpraviṣṭaṃ manasā'juhāva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.43

"ābhyaṃtikavyādhiharaṃta vaidya,
sau lokanā,” vedavido44 vadaṃtā
“saṃsāratāpatrayanāśabījaḥ45
goviṃda ! dāmodara ! devakīja46 !” ३८
sabhā viśe kaurava pāṃḍavāgre,
duḥśāsane vastrasukaśa kheṃcyāṃ;
kṛṣṇā47 ananyā48 raḍatī pukāre:“goviṃda ! dāmodara ! kaiṭabhāre49 !” 40
“śrīkṛṣṇa ! viṣṇo ! madhukaiṭabhāre !
bhaktanukaṃpin ! bhagavan ! murāre !
rakṣo mane keśava lokanātha !
goviṃda ! dāmodara ! viśvanātha !” 41
durvāsanuṃ50 vākya suṇī sukṛṣṇā
saṃvyagracittā51 niśidī manethī
haiye vaselā prabhune pukāre:“goviṃda ! dāmodara ! duḥkhahā ! re !” 42
haṃsadhvajaḥ śaṃkhayuto dadarśa
putraṃ kaṭāye prapatantamenam
puṇyāni nāmāni harerjapantaṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.44

tātājñayā gacchati rāmabhadre
salakṣmaṇe'raṇyacayaṃ sasīte
cakranda rāmasya tadā janitrī
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.45

ekākinī daṇḍakakānanāntāt
sā nīyamānā daśakaṃdhareṇa
sītā tadā''krandadananyanāthā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.46

haṃsadhvaje śaṃkhasahe nihāḻyā,
svaputrane tela kaḍhāi māṃhī
japanta nāmo harināṃ pavitra,52
“goviṃda ! dāmodara ! pārthamitra !”53 43
jyāṃ jānakīlakṣmaṇasaṃga jātā,
vane pitājñāthakī rāmacaṃdra;
tyāṃ rāmamātā karatāṃ vilāpa,
“goviṃda ! dāmodara ! āva bāpa !” 44
ekākinī rāvaṇathī harāyāṃ
sītā yadā daṃḍakathī54 tadā tyāṃ
karaṃta ākraṃda ananyanāthā,55
“goviṃda ! dāmodara ! prāṇanāthā !” 45
rāmādviyuktā janakātmajā sā
vicintayantī hṛdi rāmarūpam
ruroda sītā raghunātha pāhi
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.47

prasīda viṣṇo raghuvaṃśanātha
surāsurāṇāṃ sukhaduḥkhaheto
madhye samudraṃ hi ruroda sītā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.48

antarjale grāhagṛhītapādo
visṛṣṭavikṣiptasamastabaṃdhuḥ
tadā gajeṃdro nitarāṃ jagāda
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.49

dhyeyaṃ sadā yogibhiraprameyaṃ
cintāharaṃ cintitapārijātam
kastūrikākalpitanīlavarṇaṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.50

saṃsārakūpe patito'pyagādhe
mohāmbupūrṇe viṣayābhitapte
karāvaḷambaṃ mama dehi viṣṇo
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.51

śrīrāmanuṃ, manu2the, svarūpa
khyātāṃ hṛde rāmaviyoga pāmī
sītā raḍatāṃ “raghunātha ! rakṣo,
goviṃda ! dāmodara ! padmacakṣo !”56 46
“prasanna thāo raghunātha ! viṣṇo !
surāsuronā sukhaduḥkhahetā !”
sītā raḍe sāgara madhya, “bhartā !
goviṃda ! dāmodara ! duḥkhahartā !” 47
grāhe57 grahyo pāda gajendrakero
jale, gayā khinna sagā tyajī sau
tadā gajendra prabhune pukāre,
“goviṃda ! dāmodara ! duḥkhahā ! re !” 48
jene na jāṇe muniye supera,
ciṃtāghna58 je ciṃtitapārijāta59
te dhyeya kastūrikanīla tattva60:
goviṃda ! dāmodara ! pūrṇasattva. 49
“mohāndhupūrṇa61 viṣayābi tapte,62
saṃsārakūpe paḍiyo agādhe;
viṣṇo mane dyo sukarāvalaṃba63
goviṃda ! dāmodara ! kṛṣṇacaṃdra !” 50
jihve rasajñe madhurapriyā tvaṃ
satyaṃ hitaṃ tvāṃ paramaṃ vadāmi
āvarṇayethā madhurākṣarāṇi
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.52

tvāmeva yāce mama dehi jihve
samāgate daṇḍadhare kṛtānte
vaktavyamevaṃ madhuraṃ bhavatyā
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.53

bhajasva mantraṃ bhavabandhamuktyai
jihve rasajñe sulabhaṃ manojñam
dvaipāyanādyairmunibhiḥ prajaptaṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.54

jihve sadaiva bhaja sundarāṇi
nāmāni kṛṣṇasya manoharāṇi
mukunda vaikuṇṭha hare murāre
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.55

goviṃda goviṃda hare murāre
goviṃda goviṃda mukunda kṛṣṇa
goviṃda goviṃda rathāṅgapāṇe
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.56

jihve ! rasajñe ! madhurapriyā64 tuṃ,
kahuṃ tane huṃ hitakāra satyaḥ“śabdo sudhāśā raṭa vāravāre,
goviṃda ! dāmodara ! dhenukāra ! ”65 51
yācuṃ tane huṃ rasane mane de,
kṛtāṃta66 āve java daṃḍa dhārī
tāreṃ tadā ā vadavuṃ sudhāḻuṃ,
“goviṃda ! dāmodara ! he kṛpāḻu ! ” 52
jihve ! rasajñe ! japa maṃtra rahelo,
draipāyanādi muniye japelo
manojña67 thāvā bhavabaṃdhamukata,
“goviṃda ! dāmodara ! yogayukta !” 53
jihve sadāe bhaja cittahārī,
śrīkṛṣṇanāmo priya modakārī;
“mukuṃda ! vaikuṃṭha ! hare murāre !
goviṃda ! dāmodara ! pūtanāre !”68 54
“goviṃda ! goviṃda ! hare ! murāre !
goviṃda ! goviṃda ! mukuṃda ! kṛṣṇa !
goviṃda ! goviṃda ! rathāṃgapāṇe !69
goviṃda ! dāmodara ! veṇupāṇe !” 55
sukhāvasāne idameva tattvaṃ
duḥkhāvasāne idameva sevyam
dehāvasāne idameva jāpyaṃ
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.57

gopāla baṃśīdhara rūpasiṃdho
lokeśa nārāyaṇa dīnabaṃdho
uccasvaraistvaṃ vada sarvadaiva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.58

śrīkṛṣṇa rādhāvara gokuleśa
gopāla govardhana nātha viṣṇo
jihve pivasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.59

śrīnātha sarveśvara viṣṇumūrte
śrīdevakīnaṃdana daityaśatro
jihve pivasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.60

gopījanāhlādakara brajeśa
gocāraṇāraṇyakṛtapraveśa
jihve pivasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.61

sukhāvasāne70 priya āja tattva,
duḥkhāvasāne priya āja sevya;
dehāvasāne priya āja jāpya,
“goviṃda ! dāmodara ! saumya ! prāpya.’71 56
“gopāla ! baṃsīdhara ! rūpasiṃdho !
lokeśa ! nārāyaṇa ! dīnabaṃdho !”
uṃce svare e raṭa tuṃ sadāya,
“goviṃda ! dāmodara ! kṛṣṇarāya !” 57
“śrīkṛṣṇa ! rādhāvara ! gokuleśa !
gopāla ! govardhananātha ! viṣṇo !”
pīyūṣa e pī rasane ! sadaiva,
“goviṃda ! dāmodara ! vāsudeva !” 58
“śrīnātha ! sarveśvara ! viśvamūrte !
śrī devakīnaṃdana ! daityaśatrā !”
jihve ! sadā e kara pāna, “viṣṇo !
goviṃda ! dāmodara ! īśa ! jiṣṇo !” 59
gopījanāhlādakara ! vrajeśa !
gocāravā kīdha vanapraveśa;
jihve ! sudhāpāna sadā karī le,
“goviṃda ! dāmodara !” puṇyaśīle. 60
prāṇeśa viśvambhara kaiṭabhāre
vaikuṇṭha nārāyaṇa cakrapāṇe
jihve pibasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.62

hare murāre madhusūdanādya
śrīrāma sītāvara rāvaṇāre
jihve pibasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.63

śrīyādavendrāmbudharāmbujākṣa
gogopagopīsukhadānadakṣa
jihve pibasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.64

dharābharottāraṇagopadeha
vihāralīlākṛtabandhuśeṣa
jihve pibasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.65

bakībakāghāsuradhenukāre
śīryattṛṇāvartavighātadakṣa
jihve pibasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.66

“prāṇeśa ! viśvaṃbhara ! kaiṭabhāre !
vaikuṃṭha ! nārāyaṇa ! cakrapāṇe !”
jihve ! karīle rasapāna nitya,
“goviṃda ! dāmodara ! satya ! nitya !” 72 61
“hare ! murāre ! madhurākṣasāre ! 73
śrīrāma ! sītāvara ! rāvaṇāre !”
jihve ! amī e kara pāna sadya,—
“goviṃda ! dāmodara ! vedavedya.” 74 62
“śrī yādaveṃdra ! prabhu ! aṃbujākṣa !
gogopagopīsukhadānadakṣa !” 75
pī e sudhā tuṃ rasane salīla, 76
“goviṃda ! dāmodara ! meghanīla !” 77 63
bhūtāraṇārthe dhṛtagopadeha, 78
līlārtha kīdhā priya baṃdhu śeṣa; 79
pīyūṣa pī e rasane rasāla,
“goviṃda ! dāmodara ! he dayāḻa !” 64
“bakībakādhāsuradhenukā re ! 80
vraṇītṛṇāvartavighātadakṣa !”
jihve ! karīle rasapāna miṣṭa,
“goviṃda ! dāmodara he gariṣṭa.” 65
śrījānakījīvana rāmacandra
niśācarāre bharatāgrajeśa
jihve pibasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.67

nārāyaṇānanta hare nṛsiṃha
prahlādabādhāhara he kṛpālo
jihve pibasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.68

līlāmanuṣyākṛtirāmarūpa
pratāṃpadāsīkṛtasarvabhūpa
jihve pibasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.69

śrīkṛṣṇa goviṃda hare murāre
he nātha nārāyaṇa vāsudeva
jihve pibasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

3.70

vaktuṃ samartho'pi na vakti kaścidhojanānāṃ vyasanābhimukhyam
jihve pibasvāmṛtametadeva
goviṃda dāmodara mādhaveti

4.1

iti śrībilvamaṅgalācāryaviracitaṃ śrīgovindadāmodarastotraṃ sampūrṇam
“śrījānakījīvana! rāmacandra!
niśācarāre! bharatāgrajeśa!”
jihve! sudhā e priya pī karāre,
“goviṃda! dāmodara! rāvaṇāre!” 66
“nārāyaṇānaṃta! hare! nṛsiṃha!
prahlādabādhādara! he kṛpāḻo!”
āsvāda jihve! madhu miṣṭa eja,
“goviṃda! dāmodara! ātmateja!” 81 67
snehe dharyuṃ mānavarāmarūpa,
jītyā pratāpe prabhu sarva bhūpa;
e rāmanāmāmṛta pī sujihve!
“goviṃda! dāmodara! puṇyakīrte!” 82 68
“śrī kṛṣṇa! goviṃda! hare! murāre!
he nātha! nārāyaṇa vāsudeva!”
jihve sudhā e priya cākha miṣṭa,
“goviṃda! dāmodara! he abhīṣṭa!” 83 69
vadī śake toya vade na koi,
aho! janonuṃ vyasanābhimukhya! 84
pī e sudhā tuṃ rasane! saharṣa:—
“goviṃda! dāmodara! saukhya varṣa!” 85 70
śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama
śrī gopījanavallabhāya namaḥ
śrīaṣṭākṣaramaṃtrārthanirūpaṇam
śrīkṛṣṇa kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇanāma sadā japet
ānaṃdaḥ paramānaṃdo vaikuṇṭhaṃ tasya niścitam

4.2

sadā smarettu yaḥ kṛṣṇaṃ yamastasya karoti kim
bhasmībhavaṃti tasyāśu mahāpātakarāśayaḥ

4.3

yaḥ smarettu sadā maṃtraṃ śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama
aṣṭākṣaraṃ japennityaṃ yamo dṛṣṭvā hi śaṃkate

4.4

śrīmaṃtrārthāḥ prakāśyaṃte jīvānā kāryasādhanāḥ
jīvānāṃ hitakāryārthaṃ guruśrīviṭṭhaleśvaraiḥ

4.5

śrīmukhātkathyate samyak sadaṣṭākṣarattattvataḥ
vivṛtirhṛdaye yasya sa śrīvallabhavallabhaḥ

4.6

“śrīḥ” śrīsaubhāgyasaṃprāptiḥ dhanavānrājavallabhaḥ
“kṛ” śabdaḥ śoṣayetpāpaṃ “ṣṇaḥ” śabdastāpasaṃhatiḥ

4.7

“śa” śabdo nirdahedyoniṃ “ra” śabdo jñānamāpnuyāt
“ṇaṃ” śabdena sadā kṛṣṇe dṛḍhā bhaktiḥ sadā bhavet

4.8

“ma” śabdena gurau prītiḥ kṛṣṇaratnopadeśake
“ma” śabde harisāyujyamanyayoniṃ na gacchati

4.9

iti śrīkṛṣṇamaṃtrārthaṃ yo japedviṭṭhale ratim
bhaktiṃ vairāgyamāpnoti bhuktimuktī kare sthite

4.10

sarvarogopaśamanaṃ sarvapāpopanāśanam
ṛddhiḥ siddhirgṛhe śīghraṃ vasate sarvadā sthirā

4.11

ānaṃdaṃ paramānaṃdaṃ sāyujyaṃ harivallabham
yaḥ paṭhecchrīkṛṣṇamaṃtraṃ sarvajvaravināśanam

4.12

bhūtapretapiśācādivyāghracaurādisaṃkaṭe
śatravo mitratāṃ yāṃti sarpaṃ dṛṣṭveva mūṣakāḥ

4.13

kukriyāḥ sarvariṣṭāni kugrahāḥ sarvanāśanāḥ
ānaṃdamūrtiḥ kṛṣṇo'sya hṛdaye vasate sadā

4.14

tasya kutrāpi no duḥkhaṃ sukhaṃ sarvatra sarvadā
ahorātraṃ japennityaṃ gurūṇāṃ maṃtramuttamam

4.16

taṃ hi dṛṣṭvā trayo lokāḥ pūtāḥ syuḥ kimu mānavāḥ
madhye ca sarvamaṃtrāṇāṃ maṃtrarājottamottamaḥ 15
idameva paraikāṃtabhaktimānyaḥ sadā smaret
ṛddhiḥ siddhirgṛhe satyaṃ kṛṣṇatātparyasundaram

4.17

bhaktānāṃ hitakāryārtha jñātavyaṃ svajanottamaiḥ
vedavākye mahāvākyaṃ purāṇe bhārate tathā

4.17.p1.1

śrīmadvallabhavākyārtha śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama
iti śrīviṭhṭhalenoktamaṣṭākṣaranirūpaṇam
iti śrīmadviṭhṭhaleśvaraviracitamaṣṭākṣaranirūpaṇaṃ samāptam
prabhu ! āpanāṃ śaraṇamāṃ !
prabhu āpanāṃ caraṇamāṃ amīrasajharaṇa śaraṇamāṃ
āvyeā bhramī kuraṇamāṃ tama bāḻa, lyeā śaraṇamāṃ. 1
rākhyuṃ na e smaraṇamāṃ bhramatāṃ bhavābdhi–raṇamāṃ
ke āpanāṃ smaraṇamāṃ śāṃtī jhare jharaṇamāṃ. 2
sukhaāśaanusaraṇamāṃ kaiṃ kaiṃ janamamaraṇamāṃ
ati klānta thai bhramaṇamāṃ āvyeā caraṇaśaraṇamāṃ. 3
kaiṃ kaiṃ ghamaṃḍa manamāṃ kaiṃ tanmanāṭa tanamāṃ
uḍī te jatāṃ gaganamāṃ namatāṃ ḍhaḻī caraṇamāṃ. 4
kaiṃ māta tāta keāṭī sutadārathī kasoṭī
thai ne paḍyo chuṃ leāṭī prabhu āpanāṃ caraṇamāṃ. 5
āghāta kaiṃka kāye kāṃṭā kaṃīka pāye
vāgyā hṛdaya muṃjhāye āvyā havāṃ śaraṇamāṃ. 6
karūṇābharela netre śāṃtīpravāhavhene
sīṃcī sadā hṛde ne rākheā sadā śaraṇamāṃ. 7
śrī śaraṇa maṃtramāḻā.
kiṃ maṃtrairbahubhirbinaśvaraphalairāyāsasādhyairmakhaiḥ
kiṃcitlopavidhānamātraviphalaṃ saṃsāraduḥkhāya vai
ekaḥ sannapi sarvamaṃtraphalado lopādidoṣojjhitaḥ
śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mameti paramo maṃtro'yamaṣṭākṣaraḥ
“ nāradapaṃcarātra ”
parabrahma puruṣottama śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
sarveśvara sarvottama śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
nārāyaṇa narottama śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
yogeśa yogavittama śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
śrīpati śrīvatsāṃkana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
dalitāṃjanacikkaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
kamaleśa kamalekṣaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
viṭhṭhaleśa vilakṣaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
parameśa purātana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.

4.17.p1.2

sadānaṃda sanātana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
dhanya trailokyamohana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
siddhasurakulasohana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
ghūrṇāyamānanayana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
śeṣaparyaṃkaśayana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
dhṛtaśaṃkhasudarśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
vāsudeva saṃkarṣaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
yaśeādāmanaraṃjana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
devakīduḥkhabhaṃjana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
vasudevabaṃdhameācana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
harṣitanaṃdaleācana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
yaśeādeātsaṃgalālana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
bhūmigeādhanapālana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
yaduvaṃśavibhūṣaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
naṃdamaṃdirabhūṣaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
vrajeśa naṃdanaṃdana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
yaśeādānaṃdakaṃdana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
geāgeāpageāpīlālana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
geākuleśa geāpālana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
rakatarājīvaleācana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
bhakataduḥkhavimeācana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
nitya nūtana nūtana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
yādaveṃdra yadūttama śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
prapannaprāṇapavana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
puṇyapāvanastavana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
saumyaśeābhanadarśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
kṛpākaṭākṣavarṣaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
padmapalāśaleācana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
svajanārtivimeācana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
śrīmadgeākulamaṃḍana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
pākhaṃḍamatakhaṃḍana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
hṛdayeśa hṛdayaṃgama śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
prāṇeśa priyasaṃgama śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.

4.17.p1.3

biṃbāsya biṃbasattama śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
naṭarāja naṭottama śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
kokilasvarabhūṣaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
citravicitrābhūṣaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
halī durdamamardana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mamaṃ.
yaśodāharṣavardhana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
mahāmārī–vināśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopikāparihāsana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
nīla bhaktiparāyaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
madhusmitarasāyana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
caṃcalacārulocana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
saṃsāratāpamocana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
yogīndra yogajīvana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
rādhikāprāṇajīvana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
śrīvatsacihnamaṃḍana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopikānetraaṃjana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
prītipayodharavarṣaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopīcittākarṣaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
prasannānaṃdavadana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
jagadāhlādasadana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
saṃvītapītavasana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama..
snigdhamāṇikyadaśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
vrajagopālanaṃdana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
śāṃtisudhāniḥsyaṃdana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopikāprītiraṃjana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
bhaktadāridrayabhaṃjana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
muralīnādāhlādana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
priyāpremasaṃpādana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
svādunavanītāśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
pūtanāprāṇanāśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
bakāsuravināśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
nikhilavighnanāśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
kālīyaśiranartana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
puṇyaśravaṇakīrtana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.

4.17.p1.4

veṇunādavikāsana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
viprabhāryānnaprāśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
līlādhṛtagovardhana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopikāprītivardhana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
maghavanagarvakhaṃḍana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopīṣṭaveṣamaṃḍana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
raserā rāsaramaṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopikāmodakaraṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
kaṃdarpadarpadalana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
saundaryaśauryakalana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
jagadāhlādakānana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
koṭicaṃdranibhānana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopikānayanārcana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopikāsukhavardhana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopīsevitacaraṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
rādhikāsahacaraṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopīvirahanāśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
pūrṇakalāprakāśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
gopikākāmapūraṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
apūrvasnehapūraṇa śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
sakalalokavaṃdana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
svīkṛtakubjācaṃdana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
keśīkasaṃniṣūdana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
mādhava madhusūdana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
madālasavilocana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
bhaktaśokavimocana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
vareṇya mīnaketana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
nityaśāṃtiniketana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
mathurābhāgyabhājana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
yādavādhivināśana śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
rukimaṇīvaraṇakṣama śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
sukhasaṃvardhanakṣama śrīkṛṣṇaḥ śaraṇaṃ mama.
śaraṇamaṃtragujanaṃ rasadaṃ hṛdayaṃgamam.
duritabhayabhaṃjanaṃ nityaṃ karotu maṃgalam.

4.17.p1.5

śatrucchedaikamaṃtraṃ sakalamupaniṣadvakyasaṃpūjyamaṃtraṃ
saṃsārocchedamaṃtraṃ samucitatamasaḥ saṃghanirvāṇamaṃtram
sarvaiśvaryaikamaṃtraṃ vyasanabhujagasaṃdaṣṭasaṃtrāṇamaṃtraṃ
jihve śrīkṛṣṇamaṃtraṃ japa japa satataṃ janmasāphalyamaṃtram
vyāmohapraśamauṣadhaṃ munimanovṛttipravṛttyauṣadhaṃ
daityendrārtikarauṣadhaṃ tribhuvane saṃjīvanaikauṣadham
bhaktātyaṃtahitauṣadhaṃ bhavabhayapradhvaṃsanaikauṣadhaṃ
śreyaḥprāptikarauṣadhaṃ piba manaḥ śrīkṛṣṇadivyauṣadham
śrīgopījanavallabhāya namaḥ
līlāśuka-bilvamaṃgaḻanā vṛttāṃta
bilvamaṃgaḻane suradāsa nāme prasiddhi maḻī che paraṃtu śrīkṛṣṇabhagavānanā
aṣṭa sakhāmāṃnā je suradāsa te ane bilvamaṃgaḻa–suradāsa e banne
vyaktio eka ja ke judī judī te niścitarūpe kahī śakāya tema nathī.
paraṃtu bilvamaṃgaḻa 1483 māṃ janmyā ane 1563 māṃ golokadhāma padhāryā
ke 1597 māṃ janmī 1677 māṃ goloka padhāryā ? vaḻī bilvamaṃgaḻa
kāśīnikaṭe śrīgaṃgājīne kināre āvelā gāmanā nivāsī hatā ke kṛṣṇaveṇvā nadīne paścima kināre āvelāṃ gāmanā nivāsī hatā ? bilvamaṃgaḻa
janmathī ja aṃdha hatā ke pāchaḻathī aṃdha thayā hatā e badhī bināono
nirṇaya karavānuṃ itihāsavettāo ke purātattvavettāone soṃpī āpaṇe
mātra “goviṃdamādhava stotra”nā praṇetā kavi līlāśuka bilvamaṃgaḻanā
saṃbaṃdhamāṃ je be kiṃvadantī–ciṃtāmaṇi nāmaka vārāṃganā sāthenā saṃbaṃdhaviṣenā prasaṃganī tathā vaṇikapatnī sāthenā prasaṃganī-lokomāṃ pracalita
che teno ja atre ullekha karīśuṃ.
pahelī kiṃvadantī–je ciṃtāmaṇi nāmanī vārāṃganā sāthenā prasaṃganī

4.17.p1.6

che tenuṃ vastu laīne rājakavi kalāpīe “bilvamaṃgaḻa” nāmanuṃ kāvya
potānī lākṣaṇika śailīmāṃ ghaṇuṃ ja suṃdara lakhyuṃ che.
e kāvya pramāṇe yamunā nadīnā eka bājunā kinārānā gāmamāṃ
bilvamaṃgaḻa rahetā hatā ane bījī bājunā kinārānā gāmamāṃ emanī
premapātrī ciṃtāmaṇināmaka vārāṃganā rahetī hatī. eka divase comāsānī
ghora aṃdhakārapraṇaṃ rātri hatī. māthe megha-garjanā sahita vṛṣṭi mūsaḻadhārāe thaī rahī hatī. ākhī rātrinī veḻāe bilvamaṃgaḻa potānī
priyāne maḻavā māṭe ati ātura thaīne yamunā nadīmāṃ, shāme pāra javā
māṭe, kūdīne paḍayā. theāḍīvāramāṃ nadīmāṃ taṇātuṃ eka mānavaśaba hātha
lāgatāṃ tene lākaḍāṃnā kaṭako mānī tenā para besīne kavi nadīne shāme
pāra pahoṃcyā. pachī pāchā pharatī veḻāe e sādhana kāma lāgaśe ema
mānī kavie e śabane nadī kināre mūkayuṃ.
pāse mūkī mṛta śarīrane masta premī vade cheḥ—
“dīvā mārī priya sakhītaṇā eraḍānā dise che.”
aṃdhārāmāṃ tvarita pagale ḍālateā cālateā ā
āvī phoṃcī priya–gṛhakane joī ūṃce ubho tyāṃ;
gokhethī tyāṃ laṭakī jhulatuṃ kāṃī deārī samuṃ che,
jhālī tene upara caḍīne gokhamāṃhīṃ ubho te.
dīṭhī tene hṛdaya dhaḍake jema cīrāī jātuṃ,
dīṭhī tene avayava badhā pīgaḻī jāya che śuṃ !
dise tene cakara pharateā kaṃpateā oraḍo e
kāmī premī animiṣa rahī pyārīne nirakhe che.
joī leje pharī pharī sukhe premanuṃ sthāna preme,
ā’vī mīṭhī sukhanī vakhate keāī veḻā na āve;
ā’vī prīti tu ja na vakhate heāya kāle prabhāte,
ā āśānuṃ madhura sukha teā āja uḍī ja jāśe.
joī leje pharī pharī bhale dūrathī joī leje,

4.17.p1.7

icche tevuṃ sukha anubhavī ājanī rāta leje;
tāre māṭe divasa ugatāṃ kāṃī juduṃ ja bhāgya,
tāre nirmyoṃ karuṇa prabhue kāṃi judā ja mārga.
pelo kāmī puruṣa haju tyāṃ gokhamāṃhī ubho che,
tenāṃ kāmī praṇayī nayano premīne nirakhe che;
tyāṃ dīvāmāṃ caḍacaḍī maryuṃ eka bhoḻuṃ pataṃga,
jovā lāgyo sthira nayanane pheravī tyāṃ yuvāna !
bolī uṭhyo ahahaha prabhu ! snehanī ā daśā śī ?
oho kartā ! tuja karaṇīmāṃ āvī te krūratā śī ?
premī bhoktā praṇayī hṛdaye bhojyanī pāsa āve
e bhoktānuṃ jigara kuṃmaḻuṃ bhojya te kema bāḻe ?
kāṃi mīṭhuṃ sukha nakī haśe premīne bāḻavāmāṃ
ne kaiṃ tethī vadhu sukha haśe premīne dājhavāmāṃ;
bāḻī de to-priya sakhi ! mane ! eṭaluṃ bolī doḍī,
sūtelīnāṃ hṛdayasaha te dhrūjatī chātī cāṃpī !
jāgī bolī camakī lalanā, “jīvanā jīva mārā !
śuṃ atyāre tuja sakhīkane āma āvyo ja vhālā !”
ne baṃne e hṛdaya dhaḍakyāṃ sāthasāthe dabāī
bhāne bhūlī praṇayī sukhiyāṃ śāṃta pāmyāṃ samādhi.
nā nā re re ! vakhatanada to jāya cālyo sapāṭe,
te rokāto pala paṇa nahīṃ premīnāṃ kārya māṭe;
bicārāṃnī saphaḻa ghaḍīo leśa nā dīrgha thātī,
o ho ! e to jaladī jaladī āvī ke uḍī jātī.
jyāre baṃne rasamaya dilo sātha sāthe dabāyāṃ,
tyāre tenā gṛha upara kaiṃ vādaḻāṃ doḍatāṃ’tāṃ;
ne hāvāṃ te ghanadala sahu vikharāī gayāṃ che,
tārā sāthe śaśī caḻakato paścime utare che.
oho mīṭhuṃ jarūra disatuṃ tṛptinuṃ āja lhāṇaṃ,
kevuṃ gheluṃ kūdī kūdī uḍī gīta gātuṃ cakoraṃ !
kevāṃ nācī prati vīci ure caṃdranuṃ bimba dhāre,
ne vāyunā adhara pharake puṣpanā oṣṭha sāthe.

4.17.p1.8

hime ḍhāṃkyā girivara taṇā śrṛṃga śrṛṃge śaśī che,
ne gulmonā prati pulaure bhṛṃga bājhī rahyā che;
āje kyāṃe virahaduḥkhanāṃ mlāni ke aśru che nā,
kyāṃe che nā jagata paranī sarvavyāpī kaṭutā.
pūrve lālī caḻakatī dise ābhamāṃ kesuḍāṃ śī,
je joine kalarava karī uḍatāṃ kaika pakṣī;
piyu sāthe śayana karatī sāṃbhaḻī suṃdarī te,
bolī, “mārā priyatama gai rātri cālī are re !”
āhā ! ante janahṛdayane bolavānuṃ “are re !”
kaṃpī rahetāṃ jīgara sukhamāṃ uṣṇa niḥśvāsa āve;
āṃsuḍāṃ jyāṃ nayana parathī harṣanāṃ nā sūkāyāṃ,
tyāṃ to netro duḥkhamaya bane āṃsunī dhāravāḻāṃ !
coṃṭī mlāni piyu hṛdayane sāṃbhaḻī ta “are re !”
ne aṃgemāṃ duḥkhamaya are mlāninī sustī āve;
pheṃkī dṛṣṭi ati duḥkha bharī pyārīnāṃ netra sāme,
je dṛṣṭimāṃ duḥkhamaya amī vhālanuṃ varṣī rahe che.
baṃne uṭhī śithila pagale gokhamāṃ āvī ubhā,
bhāre haiye kudaratataṇuṃ śāṃta saundarya jotāṃ;
uge che tyāṃ jhaḻahaḻa thato pūrvamāṃ lāla goḻo,
nācī rahe che kiraṇa salile reḍatāṃ raṃga rāto..
“kevuṃ vhālā, khūbasūrata che viśvanuṃ rūpa bhavya !
“nāce kevo sukhamaya tahīṃ ḍhela sāthe mayūra !
“aśru jhīle priyatama kane hetathī te mayūrī,
“je te de che mayūra praṇayī premanī cīsa pāḍī.
“cumbī aśru tuja priya sakhe ! gālathī lūṃchī nāṃkhuṃ,
jāvuṃ nā nā, muja saha rahe, eṭaluṃ nātha yācuṃ;”
bolī e tyāṃ najara yamunā tīra pāse paḍe che,
ne tyāṃ peluṃ śaba nirakhatāṃ nāthane e pūche che.
“jone vhālā ! mṛta śarīra ke kema tyāṃ che paḍeluṃ ?
“re re ! śuṃ nā jagata para che koi e mitra tenuṃ ?

4.17.p1.9

“rovā tene jaga para nathī koi nā dāha devā !
“vhālā, tenuṃ sukhamaya haśe mṛtyu kevuṃ thayuṃ hā !”
joī tene praṇayī vadato śānta gaṃbhīra vāṇī:—
“huṃ āvyo chuṃ utarī yamunā rātrie hoḍī mānī;
“vhālī ! te e śaba jarūra che, mitra teno banuuṃ huṃ,
“cālo tene nadītaṭa jaī agnino dāha deśuṃ.”
ābhāre ke praṇaya ubhare śīrṣa nīcuṃ namāve,
ne pyārānā hṛdayasaha e suṃdarī gāla cāṃpe;
tyāṃ to “vhālā sarapa laṭake gokhanī bārīe che,”
bolī evuṃ kūdī paḍī nīce sundarī gābharī e.
joī tene priyatama kahe urathī–ura cāṃpī:—
“āvyo huṃ to upara caḍī e sāpane dorī mānī;”
suṇī āvuṃ cakita thaīne mūka vicāratī kaiṃ,
cintāvāḻāṃ sajala nayane svāmīne joi rahetī.
tyāṃ holāye chata uparathī jhulato eka dīvo,
hāṃḍīmāṃthī sarakī nikaḻyo dhūmrano śyāma goṭo;
te joīne dṛḍha thaī jarā uccare āma śyāmāḥ-“mhārā vhālā ! sura ! hṛdayathī dāsa tuṃ īśano thā !
“phānī che ā jagata saghaḻuṃ anta ā jīvavāne,
“je che te nā ṭakī kadi rahe sarvadā kāḻa kyāṃe,
“śodhī lene priya priya sakhe ! sarvadā je raheśe,
āśā tṛpti vibhava sukhanī tuccha sau choḍī dene!
huṃ tārī ne muja paṇa sakhe! premī ā dīla tārūṃ:
te jāṇīne hṛdaya mama to āja cīrāī jātuṃ,
tārūṃ te nā tuja rahī śake tūṭaśe sarva mārūṃ;
māṭe choḍī ‘tuja’ ‘muja’ have dāsa thā īśano tuṃ !
ā dīvo jo muja gṛha badhuṃ tejathī pūrī deto,
dīptihīṇe timiramaya che dhumra to aṃta teno;
bhoḻā tārā hṛdayasaha ā premanuṃ je śarīra,
tenī vāyuvatī uḍī jatī ākhare aṃta khāka !
śuṃ che hu māṃ ? sukharūpa tane deha ā nā thavānī,
vhālā tene maraṇa pachī to kāṣṭhamāṃ bāḻavānī;

First 165 of 179 passages. Read on

Contains

Karuṇālaharī

Karunalahari (Karuṇālaharī)

Contents

Text