Mahabharata p37
Jñānadīpikā p37
- Language
- Sanskrit
p37
[Fol. 18b] dvāḥsthamāha mahāprājñaḥ ( 33|1 ) ityādeḥ bahūnkleśāṃstitikṣan ( 34|83 ) ityantasya pravṛttiparihārayorviṣayabhūtau hitāhitau guṇadoṣau tātparyārthaḥ | tatra ca pāṇḍavānāṃ guṇarāśirdhārtarāṣṭrāṇāṃ doṣarāśiḥ | parigrahāya parivarjanāya ceti bhāvaḥ || ( 3 ) prativedaya kathaya || ( 6 ) akālyam anavasaram || ( 20 ) saṃsāriṇī vyāpinī || (22) jñātamapi punaḥ śṛṇoti | asaṃpṛṣṭaḥ asamyak pṛṣṭaḥ | na vyupayuṅkte na kathayati | parārthe viṣayībhūte | prajñānaṃ lakṣaṇam || ( 24 ) prakramate prārabhate | antarmadhye na vasati nodāste, prārabdhaṃ samāpayatyeva | abandhyakālaḥ avasarajñaḥ | athavā prathame vidyāṃ dvitīye dhanaṃ tṛtīye dharmamarjayatītyabandhyakālaḥ || (27) bhūtānāṃ prāṇināṃ pṛthivyādīnāṃ vā | yogaḥ upāyaḥ | manuṣyāṇāṃ madhye || ( 28 ) pravṛttavāg alpapravacanaḥ | citrakathaḥ adbhutāḥ ka[Fol. 19a]thā yasya | ūhā ekadeśajñānenānyasyānumānam | pratibhānaṃ tātkālikaṃ sphuraṇam | āśu śīghram || ( 29 ) śrutaprajñe parasparānurūpe yasyetyarthaḥ || ( 30 ) samunnaddhaḥ ahaṃkāravān | mahāmanā mahecchaḥ | akarmaṇā vāṇijyadivyāpāreṇa vinā, athavā karmābhāsena dyūtādinā || ( 31 ) parityajya upekṣya | parārthaṃ mama syāditi anutiṣṭhati | mithyā chadmanā || ( 32 ) akāmān anicchataḥ kāmayānān icchataḥ || ( 34 ) kṛtyāni mantritāni saṃsārayati prakaṭayati | vicikitsate saṃśete | kṣiprārthe kṣiprasādhye | ( 35 ) apramatteṣu chidre sāvadhāneṣu || ( 37 ) naiṣkarmyād audāsīnyāt || ( 38 ) aśiṣyam ajijñāsum | śūnyaṃ daridram | kadaryaṃ kṛpaṇam || ( 40 ) saṃpannaṃ svādu || ( 41 ) pāpāni rājadrohādīni | mahājanaḥ saṅghaḥ || ( 42 ) utsṛṣṭā prayuktā || ( 43 ) ekayā ekākārayā, asaṃśayitayeti yāvat | dve kāryakā[Fol. 19b]rye, tābhyāmavyāptasya tṛtīyaprakārasyābhāvāt viniścitya kartavyaparihartavyatayāvyavasāya | trīn śatrumitrodāsīnān | caturbhiḥ sāmabhedadānadaṇḍaiḥ | pañca indriyāṇi | jitvā vaśīkṛtya | ṣaṭ saṃdhivigrahānāsanasaṃśrayadvaidhībhāvān guṇān | sapta striyo'kṣā mṛgayā pānaṃ vākpāruṣyaṃ daṇḍapāruṣyamarthadūṣaṇam | hitvā tyaktvā | atra sarvatra saṃkhyā sāvadhāraṇā tṛtīyaprakārābhāvāt | etatsarvaṃ pāṇḍaveṣu, etadvyatirekaśca kauraveṣviti bhāvaḥ || ( 44 ) saṃkhyālakṣaṇakāvyāṃkāravyājena guṇadoṣānāha- ekam ityādinā | vyatirekālaṃkāramāha-ekam iti | niścayo² bhedaḥ || ( 45 ) na bhuñjīta adharmahetutvāt | na cintayed asaṃbhavāt | na gacched anarthasaṃbhavāt | na jāgṛyād bībhatsadarśanaśravaṇābhyāmalakṣmīsaṃkrāntinirvedā[Fol. 20a]-
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit