The Great Epic of the Bhārata dynasty p38
Jñānadīpikā p38
- Language
- Sanskrit
p38
diprasaṅgāt || (46) [ekame]vādvitīyaṃ viśeṣaṇābhyāmekamavadhārayati | tena sajātīyabhedavyāvṛttyā nirdvayamuktam | sacca tyacca satyam | sat niṣedhabuddhiḥ, aviṣayatvāt | nāstītyantataḥ pratiyoginyapi sattvāvabhāsāt | tyat sarvakāraṇatayā parokṣatvāt | yadrājannāvarudhyase iti kākuḥ | yadevaṃvidhayā buddhyā vyāvṛttyā ca tvāṃ yojayati tadapi daivaṃ na budhyasa ityanukampanīyatāmāha | athavā sattvaṃ viśiṣyate ekameva ityādibhirviśeṣaṇaiḥ | yadrājannāvarudhyase iti yudhiṣṭhire tadastīti śeṣaḥ | yadvalāttasya vīryavantaḥ sarve dharmāḥ || (174 ) athavā so'pyadoṣa eva | sāmarthye sati pratīkārabuddheranutpādo hi kṣamā | ata evāha-kṣamā hi paramaṃ balam iti | paramatavaṃ sahajabalasya | pratīkārabuddhyanutpādalakṣaṇena balenāvaṣṭambhāt || (176 ) param akro[Fol. 20b]ṣṭāram | doṣaiḥ vākpāruṣyādibhiḥ | akṣamāvān hi mamānena gālirdatto dhanaṃ hṛtamiti parasmin doṣamāropayati | svasya va[ca]nād(?)bhighātādinā pāpamarjayati || (48) dharmādarśiścaturo'nyavyavacchedamukhena śreyastvādinā stauti-eko dharma iti || (49) grasate bhūmiḥ janmabhūmāveva vilayaṃ gacchataḥ, kīrtimantau na bhavata ityarthaḥ | yathā duryodhanaḥ || (50) virocate dyotate | asato nīcān || (51) parasya pratyayena jñānena kurvata ityevaṃśīlo | loko vicāraparāṅmukhaḥ || (52) kaṇṭakau svasyaiveti śeṣaḥ || (53) prabhuḥ samarthaḥ || (54) atikrāmo niṣphalatāpādane || (55) nyāyā bhedāḥ | etacca vṛttānusāreṇa boddhavyam | na nayo dhanādinā | vṛttavido viduḥ iti vacanāt || (56) uttamādhamamadhyamā vā tvatputrāḥ || (57) traya evādhanā iti vacanādduryodhanarājye bhavānadhikārī[Fol. 21a]ti³ tvamupālabhyase || (58) dīrghasūtraiḥ kariṣyāmīti kālagamakaiḥ | alasaiḥ tamaḥsamudre'kā(?)dvāṅmanaḥkāyagauravātpravṛttiśīlaiḥ | aśanaiḥ bhojanapānaiḥ || (59) abhibhūtasya⁵ atyantamākrāntasya | athavā, abhibhūtyaktasya | vṛddho jñātiḥ kuladharmajñatvāt | avasanno dhanādibhiḥ kṣīṇaḥ | sa hi tasyonnatiṃ vāñchaṃstadunnataye prāṇairapi yatate | sakhā daridro nityasāpekṣatvāt | bhaginī cānapatyā bhartṛputrayorabhāve bhrātari snehātiśayāt | tasmājjñānavṛddhatvādavasannatvād yudhiṣṭhirastvayā pārśve sthāpanīyaḥ || (60) sadyaskāni sadyaḥphalāni || (61) saṃkalpaṃ manasā cintitam | anubhāvaṃ sāmarthyam | vināśaṃ pāpakarmaṇāṃ tvatputrāśca pāpakarmiṇa iti bhāvaḥ || (62) pitṛmātṛgurupūjāvimukhāśca tvatputrāḥ || (65) chidram atyantavakrata[Fol. 21b]yā durnigraham || (66) niśātighātādinā jñānabhraṃśaḥ tandrī | ātmātmīye chedadṛṣṭiḥ bhayam || (69) dānaṃ svadravyasya parasvatāpādanam || (70) ṣaṇṇāṃ sattvādīnām | ātmani svasmin | kṣaṇamātramapyahīnānām⁶ | aiśvaryaṃ vibhūtim | yathā satyapratiṣṭhāyāṃ vāgasyābandhyā bhavati | svargaṃ yāhīti yadvacanātsvargaṃ vrajati | athavā, aiśvaryavaśitvaṃ yadicchayā sattvādayaḥ pravartante | pāpairesatyāhiṃsādibhiḥ | kṛtānarthaiḥ kutanarakādipātaneḥ || (71) caurādīnāṃ madhye na tvameko'pi, tatkathaṃ pāṇḍavebhyo dhanamupajīvasi | athavā, caura evāsi, anyāyena taddhanagrahaṇāt || (74) striyo dhātukṣayakaratvena śarīranāśahetutvāt | akṣā dhanakṣayahetutvāt|
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit