Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty p41

Jñānadīpikā p41

Language
Sanskrit

p41

(43) asantamapyātmānaṃ santaṃ manyante ityanvayaḥ | viśrutaṃ prasiddham || (44) gatiḥ mārgaḥ || (45) śīlavatā svabhāvātpraśastapravṛttikṛtā || (48) saṃpannataraṃ prayatnasiddham || (49) api kāṣṭhaṃ hi jīryate nāstīti vṛddhilakṣaṇenānalena jāṭharānalasya tathā paripoṣāt || (50) avṛttirjīvanābhāvaḥ || (51) aiśvaryamadena pāpiṣṭhāḥ pāpabahulāḥ || (52) anigrahaiḥ anivāritaiḥ || (53) pañcavargeṇa indriyaiḥ | sahajena śarīrasamakālabhāvinā | ātmānaṃ kṣetrajñam tanukurvatā | yāvadyāvadindriyāṇi viṣayamanudhāvante tāvattāvadātmā tatkriyābhireva tiro[Fol. 26a]dhīyate || (55) deśaḥ satāmupadeśaḥ, rūpaṃ tannirūpaṇīyo nayaḥ tena ātmānaṃ yo jayet || (56) vikāriṇāṃ¹ viruddhakāriṇām || (59) arthato arthena anarthaṃ kalahaparadāraharaṇādi | anarthataḥ steyādeḥ arthaṃ dhanaṃ paśyan bhaviṣyīti manyamānaḥ | prasṛtaḥ pravṛddhaḥ | bālaḥ ajñaḥ | suduḥkham ādimadhyānte duḥkhamayam || (62) ātmanā ahamiti pratītilakṣitena cidrūpeṇa ātmānaṃ tameva anvicchet pratīyāt | na manaḥprabhṛtikaraṇajālaiḥ | manobuddhīndriyairyataiḥ iti vibhaktervyatyayād yateṣu iti boddhavyam | ātmaiva bandhuḥ svarūpabhūtānandasphorakatvāt | ātmaiva ripuḥ puryaṣṭakādāvanātmanyātmabuddhivitaraṇāt || (63) kṣudraṃ svalpacchidram akṣaṃ gavākṣam | jālena matsyapāśena, indriyavargeṇeti yāvat, jhaṣāviva | jhaṣau sarvāśitvād ūrū mahāntau apihitau channau | prakṛṣṭaṃ jñā[Fol. 26b] namātmasākṣātkāraḥ | vilumpato vividhābhiśceṣṭābhirācchādayataḥ || (64) samavekṣya samyagaviktvā | saṃbhriyante puṣṭāḥ kriyanta0iti saṃbhārā viṣayāṃstāna adhigacchati bhuṅkte || (65) pañcasu indriyeṣu viṣayeṣu vā abhyantarān antarvartinaḥ śatrūn ṣaṭ kāmādīn | matirmana eva kṣayo gṛhaṃ yeṣām || (67) miśrabhāvāt sahavāsāt || (68) nijān sahajān | utpatata utpathena gacchataḥ | pañca indriyāṇi viṣayāḥ | pañca prayojanāni yeṣām | na nigṛhṇāti na niruṇaddhi || (69) anasūyā asūyāvirodhi paraguṇagrahaṇam | ārjavaṃ vihitena vartmanā gamanam | śaucaṃ malakṣālanam | saṃtoṣaḥ prāptādanyatrālaṃbuddhiḥ | damo yatheṣṭaviniyogayogyatā manasaḥ | satyaṃ sarvabhūtānabhighātakavāṅmanasī | anāyāsaḥ kleśātikarāṇāṃ puṇyānāmapyanuṣṭhānam || [Fol. 27a] (70) titikṣā guptā rakṣitā maunenāsatyavarjanena vā | antyeṣu jaghanyeṣu || (71) ākrośo gāliḥ | parivādaḥ parokṣe doṣagrahaṇam || (73) vāksaṃyamo yasya pāruṣyahīnā vāk || (75) bībhatsaṃ jugupsitam || (76) karṇinaḥ phalake karṇayoginaḥ | nālīkā nalikākṣepyāḥ | nārācāḥ sarvalohāḥ | nirharanti niḥsaranti || (78) apācīnāni apacayakāraṇāni, adhastanāni vā || (79) kaluṣaṃ pāpam | bhūtāyāṃ prāptāyām || (80) parītā gaṃtā || (81) śāsitā śatrūṇāmiti śeṣaḥ || (83) anukrośāt kṛpāyām | ānṛśaṃsyād ahiṃsāyāḥ ||

Linked texts (1)