Mahabharata p69
Jñānadīpikā p69
- Language
- Sanskrit
p69
iti | amṛtaṃ tu teṣā[Fol. 45b]mapi tadeva saṃmatamityāha-ātmati | vasan3 buddhau sadā vartamānaḥ | amṛtaṃ tadeva brahmacaryam | buddhau paritṛptereva brahmaprāptyarthacarcārūpatvāt | yamasya mṛtyoṃvyāpāramāha-pitṛloke iti | śivānāṃ śāntānāṃ śivaḥ kalyāṇakārī, aśivānāṃ krūrāṇāṃ aśivo nigrahakārī || ( 7 ) asya4 yamasya ādeśād5 ājñātaḥ niḥsarate antakaraṇādbudbhavati | krodho hantavyabuddhirūpaḥ | pramādaḥ ātmanyanavadhānam | moho mithyājñānam | krodhādigṛhītānāṃ gatimāha-te mohitā iti | ito dehāt pretāḥ prakarṣeṇa gatā yathā punarna viśantīmaṃ deham | tatra dehāntare | punariti pravāhasyāvicchedaṃ sūcayati || ( 8 ) dehāntarapratipattau sahakāriṇamāha-tata iti | taṃ gacchantam anu paścāt | devā iṃdriyāṇi | upalakṣaṇaṃ caitat, [Fol. 46a] karmāṇi saṃskārāśceti boddhavyam | viśeṣeṇa plavante gacchanti | athavā devā brahmaṇyekāgramanasastridaśā anuviplanvate upahasanti | yamasya mṛtyurūpamupasaṃharati-ata iti | ataḥ tadādeśātpravṛtteḥ | mṛtyuḥ yamaḥ | na kevalaṃ krodhādiparavaśāḥ karmaparavaśāḥ api te ityāha-karmodya iti | karmaṇāṃ kuśalākuśalānām udye jātyāyurlakṣaṇe vipāke | tatra karmaphale sukhaduḥkhalakṣaṇe | kāmakrodhābhyām anuyānti | ataḥ kā[makrodhalakṣa]ṇaṃ mṛtyuṃ na taranti | karmaphalānugā5 iti sphuṭārthaṃ punaruktiḥ || ( 9 ) nanvevaṃ karmaphalaparavaśasya kadāpi kāmakrodhātmakam[tyutaraṇaṃ na syā]6dviśeṣahetorabhāvād ityata āhaso'bhidhyāyan iti | sa eva guruprasādādadhigatātmasvarūpastadeva abhidhyāyan vijātīyānanta. [Fol. 46b] [ratatpratyaya]7pravāhaṃ kurvan utpatitan8 uttarottaroditān rāgādīn nihanyāt | anādareṇa rāgādiviṣayāṇāṃ srakcandanavanitādīnāṃ doṣadarśanā[ dsaṃbuddhyā apra]10 tibudhyamāno nimittāpāyadeva naimittikāpāya iti jānannaudāsinyamavalambamānaḥ | viṣayaguṇagrahaṇaṃ rāgapravṛttau nimittam, [tasminnivṛtte ]10nivartata eva rāgaḥ, kimupāyāntareṇeti bhāvaḥ |
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit