Mahabharata p91

p91

yāvat | laghutāmādadhīta laghvīṃ kuryāt | svārthe taddhitaḥ | asya brahmaṇaḥ pra[jñānaṃ ]¹ prakṛṣṭaṃ caitanyaṃ kartṛ | nāma prasiddham | dhīrā vivekinaḥ labhante saṃnidhānātprajñānameva | tam ativādā²dibhiratāpyamānaṃ bhagavantaṃ paśyanti ityanvayaḥ || (22) upasaṃharati—evam iti | [ evam ] uktaprakāreṇa sarvabhūteṣu sthāvarajaṅgameṣu ātmānaṃ pratyakcaitanyam a[ Fol. 72a ] nupaśyati | gurumukhācchrutvā sa [ anyatrānyatra ]³ śabdasparśādiṣu yukteṣu tanna vaśeṣu | kiṃ śoced api tu na śocet | tataḥ paraṃ darśanānantaram || ( 23) udapāne kūpe sarvataḥ saṃplutodake jala....udakakāryaṃ snānapānāvagāhanādikaṃ kleśena bhavati | tathā vedeṣu sarveṣu sukhaprāptiduḥkhaparihāralakṣaṇaṃ vijānato jñāninaḥ ........|| (24) aṅguṣṭhamātrahṛdayāvacchedād aṅguṣṭhamātraḥ, vastutastu mahātmā | hṛdaye buddhilakṣaṇe karaṇe niviṣṭaḥ kṣīranīravadekatāmupagataḥ | na dṛśyate puruṣo'yam⁴ antaḥkaraṇamidamahamiti vivicya nāvadhāryate | ajaḥ anutpattimān | caro viṣayasuku | atandrito layavikṣepahīnaḥ | divārātraṃ sarvakālam | matvā manane dṛḍhīkṛtya...sākṣātpaśyan | prapannaḥ⁵ tadekatāṃ gataḥ | [ Fol. 72b ] āste sattāmātreṇāvatiṣṭhate || ( 25) yuktasya sarvātmabhāvamāha— ahameva iti | pitrādiṣu pratyaktayāvabhāsamānaḥ ahameva | nāsti atītāgatam || ( 26 ) pitṛpitāmahādyupādhibhede'pi ahamiti rūpaṃ na bhidyate ityāhapitāmaha iti | ātmasthā ātmabhāvena sthitāḥ | mama taveti bhedo vaikalpiko, na vāstavaḥ || ( 27 ) sarvātmakatvamātmano darśayati— ātmaiva iti | sthānaṃ sthitiḥ | janma utpādaḥ | apratiṣṭhaḥ pralaya iti | sarvamahameva | etaduktaṃ bhavati-janmādi sarvamātmani vikalpāropitamapi vastutaścintyamānaṃ nātmavyatiriktamastīti | devo⁶ dyotanātkrīḍanācca | ajare⁷ ajahatsvabhāve || ( 28 ) tanmātre pratiṣṭhānayogyasya a[ṇoraṇīyastvā]⁸ta sūkṣmabuddhivedyatvāt sumanā rāgadveṣarahite śobhane manasi prakāśamānaḥ⁹ | [ Fol. 73a ] jāgrati¹⁰ vacanavyatyayāt | pitaraṃ kāraṇam | puṣkare hṛdayapuṇḍarīke | nihitam upalabdhiviṣayatayā niveśitam ||