Pramāṇa · Search · About · API

Mahabharata p90

Jñānadīpikā p90

Language
Sanskrit

p90

brahma āhlādakatvāt | taṃ candramasaṃ bhagavantaṃ paśyanti ityanvayaḥ || (14) hanti avagacchatīti haṃsaḥ paramātmā | salilāt māyātaḥ | uccaran ūrdhvaṃ gacchan, māyā[Fol. 70a] matikrāman ityarthaḥ | ekaṃ pādaṃ jīvalakṣaṇam | notkṣipati na saṃharati | tam ekaṃ pādaṃ sa haṃsaḥ tataṃ vistṛtam ṛtvijaṃ ṛtau yajantaṃ no[tkṣi]pati tadā na mṛtyuḥ pramādalakṣaṇo nānutaṃ māyālakṣaṇaṃ cared¹ ityanvayaḥ | tam ekaṃ bhagavantaṃ paśyanti ityanvayaḥ || (15) devo dyotakatvātkrīḍanatvācca | sa ātmā vyāpakaḥ puruṣaḥ puri śayanāt | evaṃ pāvakam agniṃ giran grasamānaḥ | evam iti yo veda tasyātmā na riṣyate na hiṃsyate | te viduḥ |......paśyanti ityanvayaḥ || (16) sahasraṃ sahasrāṇāṃ pakṣaṃ² saṃtatya vistṛtya saṃpatet gacchet | garuḍaprakṛtiryaḥ sa cenmanojavo'pi syāt tathā madhye āgacchet na [brahmaṇo']ntaṃ³ gacchet | tam anantaṃ bhagavantaṃ paśyanti ityanvayaḥ || (17) na sādṛśye⁴ nopamāyām | suviśuddhasattvā atinirmalabuddhayaḥ | hito nirduḥkhasukhasvabhāvaḥ | [Fol. 70b] manīṣī sarvajñatvāt | manasā rāgādimalinena na tapyate⁵ na svabhāvato rāgasaṃbandha ityarthaḥ | śrayeyuḥ⁶ jñānena | taṃ nirupamaṃ bhagavantaṃ paśyanti ityanvayaḥ || (18) gūhanti saṃvṛṇvanti, rakṣantīti yāvat | gahvarāṇi chidrāṇi | yathā sarpāḥ tathā martyāḥ svena vṛttena dambharūpeṇa gahvarāṇi pāpāni gūhanti ityanvayaḥ | tatra hetuḥ—śaśikṣayāt cittanāśāt | svaśikṣayā iti vā pāṭhaḥ, na śāstropadeśena | teṣu pramūḍheṣu satsu vimūḍhā janā vimuhyanti⁷ | yathādhvano⁸ vimūḍhaḥ pṛṣṭhalagnānanyān mohayate bhāyayati⁹ | athavā, martyāḥ svena vṛttena kṣetrajñacaritena gahvarāṇi indriyāṇi gūhanti | teṣu indriyacchidreṣu mūḍhāḥ pramuhyante, na jñāninaḥ | yathā dhvānaḥ akasmādutpanno mohayate bhayāya | taṃ pāpagūhakaṃ ke vā bhagavantaṃ [Fol. 71a] paśyanti ityanvayaḥ || (19) jñāninaḥ sthitimāha—nāham¹⁰ iti | satkṛtaḥ pūjitaḥ sadā syām ahmiti na cintayet | na mṛtyuḥ me'sti, ata eva mṛtyupratiṣedharūpam amṛtaṃ kutaḥ syād ityapi na cintayet | yajñadānatapaḥprabhṛti satyam, tadviruddhamasatyam | tadvai satyasya brahmaṇaḥ samānaṃ bandhanam, dvayorapi tatprāptyanupāyatvāt | sato vidyāyā asataḥ avidyāyā yoniḥ kāraṇaṃ ekameva¹¹ brahmaiva | tena vidyāyāmavidyāyāṃ ca tulyam | ta......satyānṛte yasya bandhane iti taṃ bhagavantaṃ paśyanti ityanvayaḥ || (20) samānaṃ brahma etad iti abhinayenāparokṣatayā darśayati—mānuṣeṣu iti | karmasaṃbhavopadarśanārtham | mānuṣeṣvapi na sādhanaṃ karma kiṃ punarasaṃbhavatkarmasu devādiṣviti¹² bhāvaḥ | asādhunā niṣiddhena yathā na dṛśya [Fol. 71b]te, tathā sādhunā vihitenāpi na dṛśyate | siddhasya sādhyopanyāso¹³ dṛṣṭāntāya | etat sādhvasādhu amṛtasya anupāyatayā apramāṇam | evaṃ sati yukto yogayukto madhu amṛtaṃ parīpset prāptumicchet | taṃ karmabhyāmalabhyaṃ bhagavantaṃ paśyanti ityanvayaḥ || (21) asya yuktasya hṛdayaṃ nātivādā ākṣepāḥ tāpayanti | manobrāhmīṃ manaḥsarasvatīṃ mānasīṃ prajñāmiti

Linked texts (1)