Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.90.14

Bhāratabhāvadīpa 1.90.14

Language
Sanskrit

1.90.14

tadetadanādye kopādhisvīkāreṇa pariharati | vāyuḥ samutkarṣatīti | vāyurvyaṣṭiliṅgam | 'vāyurvai gautamatatsūtraṃ vāyureva vyaṣṭirvāyuḥ samaṣṭiḥ' iti śrutibhyām 'pañcaprāṇamanobuddhidaśendriyasamanvitam | apañcīkṛtabhūtitthaṃ sūkṣmāṅgaṃ bhogasādhanam' ityuktarūpaṃ tatkartṛ | garbhasthānaṃ mukhyakarmabhūtam | ṛtau strīrajasi retaḥ pūrvoktam | puṣparasena puṣpaṃ karmaphalotpādakatvasāmyāttasya rāso'pūrvaṃ tenānupṛktaṃ gauṇakarma samutkarṣati | ’agnau prāstāhutiḥ samyagādityamupatiṣṭhate | ādityājjāyate vṛṣṭirvṛṣṭerannaṃ tataḥ prajāḥ' iti smṛteḥ | 'pañcamyāmāhutāvāpaḥ puruṣavacaso bhavanti' iti śruteśca | sāmājyapaya ādirūpāḥ | karmasamavāyinīrdehāntarārambhikā āpo retorūpā gṛhītvā liṅgopādhirjīvo garbhāśayaṃ viśatītyarthaḥ | anyathā ṛtau siktamapiretaḥ pūyenna sambhavet na sthirībhavecca | sa vāyuḥ tatra garbhāśaye tanmātrāṇi sūkṣmabhūtāni taiḥ upādānabhūtaiḥ kṛtaḥ adhikāro yāvadapavargamavasthānaṃ yasya sa tanmātrakṛtādhikāraḥ | evambhūto vāyuḥ krameṇa garbhaṃ vardhayati | yathāhunairuktāḥ | 'śukrātireke pumān bhavati | śoṇitātireke strī bhavati | dvābhyāṃ samena napuṃsako bhavati | śukrabhinnena yamo bhavati | ekarātroṣitaṃ kalalaṃ bhavati | pañcarātrādbudbudāḥ | saptarātrātpeśī | dviḥ saptarātrādarbudaḥ | pañcaviṃśatirātraḥ svasthito ghano bhavati | māsamātrātkaṭhino bhavati | dvimāsābhyantare śiraḥ sampadyate | māsatrayeṇa grīvāvyādeśaḥ | māsacatuṣṭayena tvagnyādeśaḥ | pañcame māse nakharomavyādeśaḥ | ṣaṣṭhe mukhanāsikākṣiśrotraṃ ca sambhavati | saptame calanasamartho bhavati | aṣṭame buddhyā'dhyavasyati | navame sarvāṅgasampūrṇo bhavati' | 'mṛtaścāhaṃ punarjāto jātaścāhaṃ punarmṛtaḥ' ityādi jātaśca vāyunā spṛṣṭastanna smarati janmamaraṇamante ca śubhāśubhaṃ karmetyantena granthena ||

Linked texts (1)