Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 12.183.9

Bhāratabhāvadīpa 12.183.9

Language
Sanskrit

12.183.9

sarasvatīmevāha pureti | hārdākāśe guruktatyuktyā sthūladehāsaṅgena cittaṃ dhārayan | prathamaṃ kajjalaśyāmalena tamasā vyāptamacalamanantamaśabdamākāśaṃ paśyati | tacca tamaḥ krameṇa kālimānaṃ jahat avaśyāyākhyanīhārarūpeṇa | tato dhūmarūpeṇa ca bhāti | tataḥ kiñcittamasopagame suṣiramanantamākāśaṃ paśyati | sa tatra śrāntastṛṣārta iva bhūtvā jalaṃ smarati | tacca jalaṃ kṣaṇena tamevākāśaṃ pūrayati | tatra yathā ghaṭe jalenāpūryamāṇe śabdo vāyuścābhivyajyate | tathaiva tatra śabdavāyū āvirbhavataḥ | tataśca tayorjalavāyvoraraṇyoriva saṅgharṣāttaje utpadyate | tena ca hārdākāśaṃ nistimirīkurvatā vāyunā saha saṃyogametya salilamākāśe sasutkṣipatā jalapavanasamparkādātmā ghanīkriyate so'yaṃ trayāṇāṃ saṅghātaḥ pṛthivī nāma bhavati | evaṃ bhūtāni sṛṣṭvā bhautikānyapi sṛjati | punaśca tatsarvamupasaṃhṛtya kevalacinmātreṇa rūpeṇa niruddhasarvavṛttistiṣṭhatīti yogināmanubhavakramaḥ | tadupakramam ekadeśena śrutiranuvadati -
'nīhāradhūmārkānalānilānāṃ khadyotavidyutsphaṭikaśaśīnām |
etāni rūpāṇi puraḥsarāṇi brahmaṇyabhivyaktikarāṇi yoge ||
iti sa evāyaṃ bhūtotpattikramo'tra purā stimitamākāśamityādinā ślokanavakena pratipāditaḥ | akṣarayojanāpi kṛtaprāyā ||

Linked texts (1)