Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 12.192.8

Bhāratabhāvadīpa 12.192.8

Language
Sanskrit

12.192.8

uttare iti | atredamavadheyam | kimiha śrauto himavaduttarabhāga eva paralokatvena pratipādyate uta śrutiprasiddhaḥ paramātmeti | tatra śrautārthalāme sambhavati lākṣaṇikārthasyāgrāhyatvāt | svargasadṛśaḥ puṇyakṛjjanaprāpyo bhūbhāga eṣa āśramatrayadharmaphalasya upasaṃhāryatvāditi prāpte brūmaḥ | 'anindhanaṃ jyotiriva praśāntaṃ sabrahmalokaṃ śrayate manuṣyaḥ' iti | etadvākyasamanantaramutthitayoḥ praśnottarayoḥ brahmavidyāprakaraṇasthayostatparatve sambhavati asannihitā prakṛtaprācīnāśramadharmaphalopasaṃhāraparatvakalpanaṃ na yujyate | teṣāṃ tatra tatra tasya svargaphalāvāptiḥ sidhyate cāsya mānasamiti svargastasya na durlabha iti | 'sa daheda‌gnivaddoṣān jayellokāṃśca durjayān' iti phalasyopasaṃhāreṇa tadanapekṣaṇāt | tataścānarthakyapratihatānāṃ viparītaṃ balābalamiti nyāyena sannidhaprakaraṇābhyāṃ śrutireva bādhyate | yathā 'ākāśastalliṅgādityatra sarvāṇi ha vā imāni bhūtānyākāśādeva samutpadyante' iti sarvabhūtotpādiliṅgādākāśaśrutirbhūtākāśaparāpi brahmaparatayā vyavasthāpyate tadvadihāpi draṣṭavyam | na ca pūṣānumantraṇamantravadita utkṛṣṭasyāsya yogyatayā prācīnāśramatrayadharmaphalatvenānvayo bhaviṣyatīti yuktam | prakaraṇānuguṇārthasamarpakatve sambhavatyutkarṣāyogāt | tasmādanyārthatve satyanyārthatayā pratīyamānametatpraśnottaramiti vyāsakaṣṭam avahitahṛdayairālocanīyamiti dik | śrutiyuktibhyāṃ jñāto'pi paramātmā na sākṣātkriyate iti tatsākṣātkāropāyaṃ brūhīti prārthito bhṛgurāha- uttare iti | uttare ātmopalavdhisthānatvāt | utkṛṣṭatare himavatpārśve himavattulyo'nyatra meruśabdodito nāsāvaṃśastasya pārśve samīpe bhrūghrāṇamadhye puṣye bahupuṇyagamye | sarvairguṇaiḥ ramaṇīyatvādibhiryute deśe | puṇyaḥ apahatapāpmā | kṣemyaḥ satyakāmaḥ satyasaṅkalpaḥ | kāmyaḥ sarvakāmopabhogayogyaśca paro lokaḥ paramātmā'stītyucyate | tathā hi mantraśāstre bhrūmadhyadeśasya ramyatvādikamuktam -
'hemarūpo bhruvormadhye merustiṣṭhati parvataḥ |
tasyābhito mahī pārśve pañcāśatkoṭiyojanā ||
lavaṇekṣusurāsarpirdadhikṣīrajalātmabhiḥ |
sindhubhiḥ saptabhidvīpaistatsaṅkhyairdviguṇottaraiḥ ||'
mandaraḥ pāriyātraśca' ityādinā | śrutāvapi 'ya eṣo'nanto'vyakta ātmā taṃ kathamahaṃ vijānīyām' ityupakramya 'so'vimukte pratiṣṭhitaḥ so vimuktaḥ kasminpratiṣṭhitaḥ' ityādinā bhruvorghrāṇasya ca yaḥ sandhirityantena tasya deśasya nirupādhibrahmaprāpakavimuktākhyasopādhikabrahmasthānatvokteḥ | sopādhikabrahmaguṇāśca 'ya ātmā'pahatapāpmā vijaro vimṛtyurviśoko vijighatso'pipāsaḥ satyakāmaḥ satyasaṅkalpaḥ' iti śrutiprasiddhāḥ | tadida‌muktaṃ - himavatpārśve paro loka iti ||

Linked texts (1)