The Great Epic of the Bhārata dynasty 12.194.4
Bhāratabhāvadīpa 12.194.4
- Language
- Sanskrit
12.194.4
sṛṣṭīti | sṛṣṭipralayavyākhyā'pi adhyātmavyākhyāyāmevāntarbhūtā | tathāhi yadi jñeya ātmā pratīco'nyaḥ syāttarhi tasya upāsanāśeṣatvāt tasmin śrutaṃ jagajjanmādihetutvaṃ parṇamayīphalavadarthavādaḥ syāt | dravyasaṃskārakarmasu parārthatvāt phalaśrutirarthavādaḥ syāditi ghaṇṭaghoṣaḥ yoṣidagnitvavadāropitairapi nīlagrīvatvapītāmbaratvasatyakāmatvasatyasaṅkalpatvajagajjanmādihetutvādiguṇairupāsti svarūpasiddheḥ santu vā tatrānāropitā eva guṇāḥ tathāpi tasya sarvaguṇāvaśiṣṭasya jñeyatvena ghaṭādivajjaḍatvāpattirardurvārā | nanu cinmaya evāsya vigrahaścinmayā eva guṇā iti na teṣāṃ jaḍatvamiti cet atra pṛcchāmaḥ- cinmayatvaṃ cidvikāratvaṃ cidrūpatvaṃ vā | nādyaḥ | 'vācārambhaṇaṃ vikāro nāmadheyam' iti vikārasyānṛtatvaśravaṇena teṣāṃ tucchatvāpatteḥ | nāntyaḥ | svātmani vṛttivirodhāt | na hi cideva cidantaragrāhyeti sambhavati grāhyacitaḥ acittvāpatteḥ | tasmāt jñeya ātmā pratīco'nanya eva | tathā ca sṛṣṭyādestadupādānakatvoktistadadvayatvapratipattyartheti | adhyātmavyākhyāyāmeva sṛṣṭipralayavyutpādanaṃ saṅgatamiti tatprasaṅge praśnottarayoḥ sṛṣṭyādyupanyāso yuktimattara iti siddham | atra mānamāha - ācāryaiḥ paridarśitamiti | ātmaivedaṃ sarvaṃ brahmaivedaṃ sarvamityādi vedavākyairityarthaḥ | prītīṃ dṛṣṭasukhaṃ saukhyaṃ sukhātmakaṃ bhāvaṃ sattāṃ prakṛtipratyayābhyāṃ sukhātmakasanmātramityarthāvagamāt sukhasya bhāva iti vigrahe ṣaṣṭhī tu rāhoḥ śira itivadaupacārikī vyaktamākare | tathā ca śrutayaḥ - 'yo veda nihitaṃ guhāyāṃ parame vyoman so'śnute sarvān kāmānsaha | niṣkriyaṃ niṣkalaṃ śāntam' ityādyāḥ | tasya ātmavidaḥ phalaṃ sarvakāmāvāptistallābhaḥ syāt hitaṃ ca tajjñānam ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit