The Great Epic of the Bhārata dynasty 12.194.44
Bhāratabhāvadīpa 12.194.44
- Language
- Sanskrit
12.194.44
sattvakṣetrajñayoḥ samprayogo'nirvacanīya ityāha - āśraya iti | ātmana asaṅgatvānnirguṇatvācca jatukāṣṭhavadrūparūpivadvā na tayorāśritāśrayabhāvo'stītyarthaḥ | kṣetrajñasya kaścana āśrayo nāsti svamahimapratiṣṭhatvāt | guṇaḥ sattvasya cetaneti prācīnapāṭhe tu sattvasyāśrayaḥ prakṛtiḥ śākhāyā iva taruḥ sa nāsti prakṛtestucchatvāt | 'tucchyenābhvapihitaṃ yadāsīt anṛtena hi pratyūḍhāḥ' ityādiśrutibhyastasyāstucchatvāvagateḥ kathaṃ tarhi sattvasyātmalābha ityata āha - cetanāsattvasya guṇa iti | śuktīdantā yathā tatrādhyastarajatasya viśeṣaṇaṃ bhavati tadvaccetanā svasminnadhyastasya sattvasya viśeṣaṇaṃ bhavati tamimaṃ sattve cetanānuvedhamālakṣya ātmā jaḍaścetanā tadguṇaḥ sā ca kṣaṇāvasthāyinīti buddhabandhavaḥ pralapanti | ukterthe hetumāha - sattvamiti | saṃsṛjate nirdiśati prakāśayatītyarthaḥ vai prasiddham | mana ādikameva sattvasya kāryaṃ prathate na tanmūlabhūtā guṇā atasteṣāṃ sa kāryāṇāṃ mṛṣātvamityarthaḥ | na hi nipuṇairapi parīkṣyamāṇaṃ rajjūragopādānamajñānaṃ dṛṣṭipathamavataratīti bhāvaḥ ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit