The Great Epic of the Bhārata dynasty 13.16.18

13.16.18

adhīti | atra saptabhiradhipauruṣādisaṃhitābhiḥ kṛtsnaṃ heyamupādeyaṃ ca tvameveti kathyate – tathā hi puruṣaḥ śiraḥpāṇyādimān dehastamadhikṛtya pravṛtaṃ vijñānam adhipauruṣaṃ tatra ca mātā pūrvarūpaṃ pitotararūpaṃ prajā sandhiḥ | prajanana sandhānamiti śrutau kṣetrabījarūpābhyāṃ mātāpitṛbhyāṃ sakāśādanyonyamithunībhāvena nimittena aṅkurarūpā prajā jāyate evaṃ prakṛtipuruṣābhyāṃ jagaditi tatra mithunībhāvasyābhāvena brahmacaryeṇa prajāvajjagannotpadyata iti pumprakṛtyorvivekāmicchatā upasthanigrahaḥ kartavya iti vidhīyate | evam adhyātmam ātmani dehe adharā hanuḥ pūrvarūpam uttarā hanuruttararūpaṃ vāksandhiḥ jihvā sandhānamiti śrutau jihvānigraheṇa tūṣṇīmbhāvo'pi pūrvoktavivekārthaṃ vidhīyate anyathā vāgādīn pravartayato viveko na sampadyate'pi tu saṃsāra evānavacchinnonutanyate iti etāḥ saṃhitā veditavyāḥ | tathā adhibhūtādhidaivataṃ bhūtānāṃ dehādyārambhakāṇāṃ devatānāṃ prāṇacakṣurādyadhiṣṭhātrīṇāṃ bhūtadevatānāṃ cānyonyāśrayeṇa mithunībhāvenāvasthānaṃ saṃsāraḥ tanmūlaṃ ca adhilokādhivijñānaṃ lokyata iti loko bhūtamātrā daśaśabdādayo viṣayāḥ | vijñānaṃ prajñāmātrāḥ daśa śrotrādīnīndriyāṇi jñānakaraṇāni ubhayeṣāṃ mithunībhāvo yadi bhūtamātrā na syurna prajñāmātrāḥ syuryadi prajñāmātrā na syurna bhūtamātrāḥ syurna hyanyatarato rūpaṃ kiñcana sidhyatīti śrutiprasiddhaḥ | tataśca brahmacaryapūrvakaṃ vāgādinigrahe kriyamāṇe jīvabrahmaṇorbhedahetūnāmadhibhūtādhidaivānāmanutpatteradhiyajño ghaṭanāśe ghaṭākāśamahākāśayoriva tayoḥ saṅgatikaraṇe ekībhāvalakṣaṇo yajño mokṣāparanāmā sidhyati | etatsarvaṃ tvameveti ślokārthaḥ ||