The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.26.39
Bhāratabhāvadīpa 6.26.39
- Language
- Sanskrit
6.26.39
evamarjunasya pūrvoktau dvāvapi mohāvapanītau tatra ‘kaṃ ghātayanti hanti kam’ iti kartṛtvakārayitṛtvayorātmanyasambhava uktaḥ ‘tato yuddhāya yujyasva’ iti niyogaścoktaḥ, nahyakarturākāśavatsarvagatasya niyojyatvaṃ sambhavatīti parasparavyāhatametaditīmāmāśaṅkām adhikāribhedena ubhayaṃ vyavasthāpayan pariharati - eṣā te iti | eṣā te tubhyam abhihitā aśocyānanvaśocastvamityādinā svadharmamapi cāvekṣyetyataḥ prāktanena sandarbheṇoktā | sāṅkhye samyak khyāyate prakathyate vastutattvamanayeti saṅkhyā upaniṣat tatra vidite sāṅkhye aupaniṣade brahmaṇi viṣaye buddhirjñānaṃ saṃsāranivartakam | eṣā te sāṅkhye buddhirabhihiteti sambandhaḥ | yoge ‘siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga’ ucyate iti vakṣyamāṇalakṣaṇe viṣaye | tuśabdaḥ pūrvavailakṣaṇyadyotanārthaḥ | vakṣyati ca jñānakarmaniṣṭhayorvibhinnādhikārikatvaṃ ‘loke'smin dvividhā niṣṭhā purā proktā mayānagha | jñānayogena sāṅkhyānāṃ karmayogena yoginām |’ iti | etena jñānakarmaṇoḥ samuccayaśaṅkāpyapāstā | imāṃ ‘svadharmamapi cāvekṣya’ ityādinā'nantaragranthenoktāmapi vistareṇābhidhīyamānāṃ śṛṇu | imāmeva buddhiṃ stauti sārdhena buddhyetyādinā | nanu karmabandhaprahāṇamātmajñānenaiva śrūyate “tapasaivātmapadaṃ viditvā na lipyate karmaṇā pāpakena” iti śruteḥ | karmayogastu karmabandhaṃ dṛḍhīkariṣyatyeveti kathamucyate karmabandhaṃ prahāsyasīti cet | śrutibalāditi brūmaḥ | tathāhi “īśāvāsyamidaṃ sarvaṃ yatkiñca jagatyāṃ jagat | tena tyaktena bhuñjīthā mā gṛdhaḥ kasyasviddhanam |”, “kurvanneveha karmāṇi jijīviṣecchataṃ samāḥ | evaṃ tvayi nānyatheto'sti na karma lipyate nare |” iti śrutirīśvareṇedaṃ sarvaṃ stambhitamastīti na kaścitkiñcitsvecchayā kartuṃ prabhavati | ataḥ sarvatra mamatāhīnaḥ san bhoktṛtvakartṛtvābhimānatyāgenaiva bhogān bhuṅkṣva karmāṇi ca kuru evaṃ kurvati tvayi karmalepo nāsti ito'nyadupāyāntaraṃ ca nāstīti vadati | tasmāt kanakakārṣṇāyasādivatkenacidviśeṣarūpeṇopetaṃ karmaiva sajātīyocchedanimittaṃ bhaviṣyatīti yuktamuktaṃ karmayogenāpi karmabandhaṃ prahāsyasīti ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit