Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.26.39

Bhāratabhāvadīpa 6.26.39

Language
Sanskrit

6.26.39

evamarjunasya pūrvoktau dvāvapi mohāvapanītau tatra ‘kaṃ ghātayanti hanti kam’ iti kartṛtvakārayitṛtvayorātmanyasambhava uktaḥ ‘tato yuddhāya yujyasva’ iti niyogaścoktaḥ, nahyakarturākāśavatsarvagatasya niyojyatvaṃ sambhavatīti parasparavyāhatametaditīmāmāśaṅkām adhikāribhedena ubhayaṃ vyavasthāpayan pariharati - eṣā te iti | eṣā te tubhyam abhihitā aśocyānanvaśocastvamityādinā svadharmamapi cāvekṣyetyataḥ prāktanena sandarbheṇoktā | sāṅkhye samyak khyāyate prakathyate vastutattvamanayeti saṅkhyā upaniṣat tatra vidite sāṅkhye aupaniṣade brahmaṇi viṣaye buddhirjñānaṃ saṃsāranivartakam | eṣā te sāṅkhye buddhirabhihiteti sambandhaḥ | yoge ‘siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga’ ucyate iti vakṣyamāṇalakṣaṇe viṣaye | tuśabdaḥ pūrvavailakṣaṇyadyotanārthaḥ | vakṣyati ca jñānakarmaniṣṭhayorvibhinnādhikārikatvaṃ ‘loke'smin dvividhā niṣṭhā purā proktā mayānagha | jñānayogena sāṅkhyānāṃ karmayogena yoginām |’ iti | etena jñānakarmaṇoḥ samuccayaśaṅkāpyapāstā | imāṃ ‘svadharmamapi cāvekṣya’ ityādinā'nantaragranthenoktāmapi vistareṇābhidhīyamānāṃ śṛṇu | imāmeva buddhiṃ stauti sārdhena buddhyetyādinā | nanu karmabandhaprahāṇamātmajñānenaiva śrūyate “tapasaivātmapadaṃ viditvā na lipyate karmaṇā pāpakena” iti śruteḥ | karmayogastu karmabandhaṃ dṛḍhīkariṣyatyeveti kathamucyate karmabandhaṃ prahāsyasīti cet | śrutibalāditi brūmaḥ | tathāhi “īśāvāsyamidaṃ sarvaṃ yatkiñca jagatyāṃ jagat | tena tyaktena bhuñjīthā mā gṛdhaḥ kasyasviddhanam |”, “kurvanneveha karmāṇi jijīviṣecchataṃ samāḥ | evaṃ tvayi nānyatheto'sti na karma lipyate nare |” iti śrutirīśvareṇedaṃ sarvaṃ stambhitamastīti na kaścitkiñcitsvecchayā kartuṃ prabhavati | ataḥ sarvatra mamatāhīnaḥ san bhoktṛtvakartṛtvābhimānatyāgenaiva bhogān bhuṅkṣva karmāṇi ca kuru evaṃ kurvati tvayi karmalepo nāsti ito'nyadupāyāntaraṃ ca nāstīti vadati | tasmāt kanakakārṣṇāyasādivatkenacidviśeṣarūpeṇopetaṃ karmaiva sajātīyocchedanimittaṃ bhaviṣyatīti yuktamuktaṃ karmayogenāpi karmabandhaṃ prahāsyasīti ||

Linked texts (1)